k.c., nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. W ocenie Sądu postanowienia § 22 ust. 2 pkt OWU stanowi niedozwolone postanowienie umowne w świetle art. 395 1 k.c. Zgodnie z podzielanym przez Sąd w niniejszej sprawie wielokrotnie prezentowanym przez Sądy powszechne stanowiskiem, niedozwolonym postanowieniem wzorca umowy w świetle art.
jest takie postanowienie, które kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Postanowienia OWU nie zostały ustalone indywidualnie z powodem, nie podlegały negocjacji, a na ich treść powód w istocie nie miał wpływu. Ponadto powód chcąc uzyskać odszkodowanie musiałby najpierw wyłożyć na naprawę znaczne kwoty pieniężne, którymi nie musiał przecież dysponować. Poszkodowany nie musi wykorzystywać swoich środków celem naprawy pojazdu, ale ma prawo czekać na wypłatę odszkodowania i naprawić auto po tym zdarzeniu, albo też go w ogóle nie naprawiać. Nierównowaga powstała w wyniku tych postanowień OWU ma - w ocenie Sądu Rejonowego - o tyle istotne znaczenie, że stanowi rażące naruszenie interesów konsumenta, który dobrowolnie zawierając umowę ubezpieczenia pojazdu i uiszczając z tego tytułu podwyższoną składkę ubezpieczeniową, obciążony jest spoczywającym de facto zgodnie z umową na powodzie obowiązkiem, któremu w celu uzyskania odszkodowania nie jest w stanie sprostać. Dodatkowo, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 października 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 147/05) wskazał, że brak jest podstaw do zaakceptowania różnicowania zakresu obowiązku odszkodowawczego od faktu wykonania naprawy. Z uwagi na powyższe Sąd uznał za niedozwolone zapisy w zakresie uzależniającym uwzględnienie w świadczeniu ubezpieczeniowym podatku VAT jak i zastosowanie cen części oryginalnych serwisowych od dokonana naprawy i przedstawienia oryginałów rachunków lub faktur VAT. Te postanowienia - w ocenie Sądu Rejonowego - godzą w równowagę kontraktową stron i wprowadza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na niekorzyść powoda, rażąco naruszając jego interesy jako konsumenta. Szczególnego podkreślono to, że powód, jako osoba fizyczna zawarł umowę w droższym wariancie serwisowym, który upoważniał go do dokonania napraw w zakładach serwisowych. Tymczasem z powołanego przepisu wynika, że w przypadku ustalenia wartości odszkodowania według metody kosztorysowej wysokość odszkodowania oblicza się według reguł obowiązujących przy tańszym wariancie kosztorysowym, na który powód nie wyrażał zgody. Zapisy te de facto przewidują niedopuszczalny mechanizm uzależniania zakresu obowiązku odszkodowawczego od faktu dokonania naprawy i z tej przyczyny Sąd uznał, iż nie wiąże on powoda. Niezależnie od powyższego Sąd Okręgowy wskazuje, że stwierdzenie abuzywności określonego postanowienia, powoduje że stosownie do treści art.
przepisy te stanowią, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Innymi słowy umowa wiąże strony w dalszym ciągu, ale z pominięciem normy uznanej za abuzywną. Mając te regulacje na uwadze, Sąd Rejonowy nie był uprawniony do zastąpienia tegoż postanowienia umownego uznanego za abuzywne – regulacją kodeksową. Umowa ubezpieczenia autocasco jest umową dobrowolną, zatem jej postanowienia w pełni są uzależnione od woli stron. Tylko zatem wolą stron można było ukształtować zasady wypłaty odszkodowania. Uznanie zapisu § 22 ust. 2 OWU za abuzywny powoduje zatem, że tego zapisu nie ma. Nie można stosować go ani w formie w jakiej był zapisany w OWU, ani jak uczynił to Sąd Rejonowy zastępować go innym zapisem nieuzgodnionym przez strony, czy regulacją ustawową. W konsekwencji główne świadczenie stron dotyczące wypłaty odszkodowania powinny być ustalane w oparciu o zapisy OWU z pominięciem § 22 ust. 2 OWU. Idąc dalej, zapisy OWU w § 23 ust. 3 przy założeniu że powód wybrał opcję warsztat przewidują jeszcze trzy inne sposoby ustalenia odszkodowania, przy czym podstawowy sposób to naprawa w warsztacie uzgodnionym z pozwanym. I w tym zakresie powód winien wykazywać poniesienia szkody. Skoro domaga się uznania danego postanowienia umowy za niedozwolone i w konsekwencji Sąd uznania je za abuzywne, to powód nie może w oparciu o ten nieobowiązujący strony zapis domagać się ustalenia wysokości odszkodowania. Winien zaś dochodzić swoich roszczeń w zakresie przewidzianym umową tj. w oparciu o § 22 ust. 3 pkt 1, 3, 4 OWU. Nie można zastąpić postanowień abuzywnych innymi regulacjami w sytuacji , gdy w umowie przewidziano inne regulacje, które w sposób wystarczający normują kwestię ustalenia odszkodowania. W konsekwencji, zważywszy na zakres zaskarżenia, apelację należało uwzględnić w całości, albowiem wyliczenie Sądu Rejonowego oparte na regulacji ustawowej – przy umowie dobrowolnego ubezpieczenia – nie mogło mieć miejsca. Mając na uwadze wszystko powyższe Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone orzeczenie w zakresie jego pkt I w ten sposób, iż zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11.756, 89 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 października 2010r. W zakresie zgłoszonego roszczenia odsetkowego w całości podzielić należało bowiem trafne stanowisko wyrażone w uzasadnieniu Sądu I instancji co do sposobu ustalenia początkowej daty ich naliczania. Powyższa zmiana skutkowała jednocześnie koniecznością modyfikacji rozstrzygnięcia zawartego w pkt III sentencji wyroku odnośnie kosztów procesu, o czym orzeczono na podstawie art. 100 zd. pierwsze k.p.c. stanowiącego, iż w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Mając na uwadze, iż powód wygrał postępowanie przed Sądem pierwszej instancji w 78,38 %, a na poniesione przez niego w tym postępowaniu koszty w kwocie 3.467 zł złożył się opłata sądowa w wysokości 750 zł, zaliczka na poczet opinii biegłego 300 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 2400 zł, opłata skarbowa 17 zł należało zasądzić na jego rzecz 2.717 zł. Z kolei pozwany wygrał postępowanie w 21,62 % przy poniesionych kosztach 2.400 zł tj. należał mu się zwrot 522 zł, co przy kompensacji tych należności prowadzi do wniosku, że pozwany winien zwrócić powodowi kwotę 2.195 zł tytułem kosztów procesu. Modyfikacji wynikało również orzeczenie o nieuiszczonych kosztach procesu wobec czego należało stosownie do wyniku procesu obciążyć strony tymi nieuiszczonymi kosztami w kwocie 1749, 67 zł w stosunku w jakim przegrali oni postępowanie tj. powoda do kwoty 378, 28 z , a pozwanego do kwoty 1371, 39 zł. Uwzględniając wszystko powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok orzekając jak w punkcie 1 (ppkt I-IV) sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto w punkcie 2. sentencji wyroku stosownie do art. 98 § 1 k.p.c. Mając na uwadze, iż apelujący wygrał postępowanie przed Sądem Okręgowym w całości należało na jego rzecz zasądzić od powoda – poniesione przez pozwanego koszty w postępowaniu apelacyjnym. Na kwotę 613 zł złożyły się opłata od apelacji tj. 163 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 450 zł ustalone wg. stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 3 zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804). SSO Marzenna Ernest SSO Tomasz Szaj SSO Katarzyna Longa Zarządzenia: 1. odnotować; 2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. powoda; 3. do zbioru; 4. akta zwrócić; 4.03.2019
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.