Warszawa, dnia 3 lipca 2019 r. Sygn. akt VI Ka 513/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie : Przewodniczący: Sędzia Anna Zawadka (spr.) Sędziowie: Ludmiła Tułaczko Remigiusz Pawłowski protokolant: protokolant sądowy - stażysta Anna Jabłońska przy udziale prokuratora Agaty Stawiarz po rozpoznaniu dnia 3 lipca 2019 r. w Warszawie sprawy M. W., syna P. i M., ur. (...) w W. skazanego wyrokiem łącznym na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe w Warszawie z dnia 4 stycznia 2019 r. sygn. akt IV K 677/18 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1. uchyla punkty I i II sentencji zaskarżonego wyroku; 2. na podstawie art. 85 § 1 i 2 kk, art. 85a kk, art. 86 § 1 kk, art. 87 § 2 kk łączy karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności oraz 8 (ośmiu) miesięcy ograniczenia wolności wymierzoną wyrokiem w sprawie o sygn. akt IV K 381/17 (punkt 2 komparycji) oraz następujące kary niewskazane w komparycji wyroku: karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności oraz roku i 8 (ośmiu) miesięcy ograniczenia wolności wymierzone wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie w sprawie o sygn. akt XIV K 485/16 za przestępstwo z art. 281 k.k. popełnione w dniu 11 października 2015r. i orzeka wobec M. W. karę łączną 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę łączną 2 (dwóch) lat ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin w stosunku miesięcznym; 3. na podstawie art. 577 kpk na poczet orzeczonej w punkcie 2 wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zalicza skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie o sygn. akt IV K 381/17 od dnia 24.06.2019r. do dnia 03.07.2019r. oraz okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie o sygn. akt XIV K 485/16 od dnia 02.11.2015r. do dnia 03.11.2015r.; 4. na podstawie art. 572 k.p.k. umarza postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w zakresie dotyczącym kary łącznej 2 (dwóch) lat i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie sygn. akt II K 425/17 ; II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; III. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi- Południe w Warszawie na rzecz radcy prawnego B. S. kwotę 147,60 zł obejmującą wynagrodzenie za obronę skazanego z urzędu w instancji odwoławczej oraz podatek VAT; IV. kosztami sądowymi postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. Ludmiła Tułaczko Anna Zawadka Remigiusz Pawłowski Sygn. akt VI Ka 513/19 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja wywiedziona przez obrońcę skazanego spowodowała, iż koniecznym stało się wydanie przez Sąd Okręgowy orzeczenia reformatoryjnego w sprawie. W pierwszej kolejności, zaakcentować należy prawidłowość, w dacie jej wydawania, decyzji Sądu Rejonowego stosującego w niniejszej sprawie przepisy w brzmieniu obowiązującym po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy Kodeks karny o niektórych innych ustaw. Okoliczność ta nie była kwestionowała przez skarżącego. Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji połączył kary orzeczone w sprawach o sygn. akt II K 425/17 oraz IV K 381/17 i wymierzył karę łączną 2 i 10 miesięcy pozbawienia wolności. Mimo, iż w dniu procedowania przez Sąd Rejonowy była możliwość połączenia kar w zapadłych wyrokach, tak podczas postępowania międzyinstancyjnego uległ zmianie stan faktyczny sprawy z uwagi na wykonanie przez skazanego kary łącznej 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej na mocy wyroku w sprawie o sygn. akt II K 425/17. Sąd Odwoławczy dokonując kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku dostrzegł z urzędu, iż M. W. został skazany nowym wyrokiem, który nie został uwzględniony w tej sprawie, pomimo że w momencie wydania wyroku łącznego w tej sprawie ten nowy wyrok był już prawomocny, ale nie figurował w karcie karnej. Sąd Okręgowy, uzupełniając postępowanie dowodowe, dołączył aktualną kartę karną skazanego, z której wynika, że w dniu 05.06.2018r., czyli jeszcze przed wydaniem zaskarżonego obecnie orzeczenia, zapadł wobec M. W. kolejny wyrok skazujący, wydany przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie w sprawie o sygnaturze: XIV K 485/16 (k.102). Analiza treści tego wyroku oraz aktualnej opinii o skazanym (k.103) pozwala stwierdzić, że kara mieszana 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz roku i 8 miesięcy ograniczenia wolności nim wymierzona może podlegać łączeniu tylko z karą mieszaną orzeczoną wyrokiem opisanym w pkt. 2 zaskarżonego wyroku na podstawie przepisów obecnie obowiązujących, albowiem kara ta nie została jeszcze wykonana. Podkreślić należy, że czyn objęty tym nowym wyrokiem, który nie został ujęty w komparycji wyroku łącznego może stanowić podstawę orzeczonej przez Sąd Odwoławczy kary łącznej w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2018r. I KZP 3/18. Okoliczność powyższa nie może więc stanowić podstawy do uchylenia wyroku przez Sąd Odwoławczy skoro ten nowy wyrok skazujący może stanowić podstawę do modyfikacji wyroku łącznego przez Sąd Odwoławczy przy uwzględnieniu jednak kierunku wniesionej apelacji na korzyść skazanego. Zgodnie z w/w uchwałą SN uwzględniając kary wymierzone wyrokami, które uprawomocniły się jeszcze przed wydaniem wyroku łącznego przez sąd I instancji, Sąd Odwoławczy powinien z reguły stosować zasadę kształtowania kary łącznej nie mniej korzystną dla skazanego niż czynił to sąd pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę, Sąd Okręgowy miał na uwadze również kierunek wniesionej apelacji. Obrońca skazanego w apelacji podniósł, iż zapadły wyrok łączny jest dla niego mniej korzystny niż wykonanie kar jednostkowych. Sąd Okręgowy podzielił ten zarzut przedstawiony w apelacji. Zważyć bowiem należy, iż wyrokiem w sprawie o sygn. akt IV K 381/17 skazanemu orzeczono karę mieszaną 3 miesięcy pozbawienia wolności i 8 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Natomiast kara w sprawie II K 425/17 wynosiła 2 lata i 4 miesiące pozbawienia wolności. Górna granica kar wynosiła zatem 2 lata i 11 miesięcy pozbawienia wolności. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy orzekł karę łączną 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności. Niemniej jednak jest to kara wyższa o 3 miesiące pozbawienia wolności, niż gdyby skazany odbywał te wskazane kary jednostkowe. Mając na względzie kierunek apelacji oraz normy prawne jakie wynikają z przepisu art. 85 § 2 k.k. stanowiące, iż podstawą orzeczenia kary łącznej są kary wymierzone i podlegające wykonaniu, Sąd Okręgowy zobowiązany był zmienić zaskarżony wyrok i na podstawie art. 572 k.p.k. umorzyć postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w zakresie połączenia kary łącznej 2 lat i 4 miesięcy wskazanej w pkt 1 komparycji wyroku. Okoliczność ta wynika z wykonania kary w sprawie II K 425/17, która to kara nie mogła, w dacie orzekania przez Sąd Okręgowy, zatem zostać objęta węzłem kary łącznej. Zgodnie z poglądami judykatury sąd odwoławczy jest zobowiązany do badania z urzędu, czy w czasie po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji nie doszło do zmiany stanu faktycznego na skutek wykonania w całości choćby jednej z kar podlegających łączeniu, a jeżeli taką zmianę stwierdzi, ma obowiązek ją uwzględnić. Stosując bowiem normy prawa materialnego sąd odwoławczy nie może tego czynić wbrew fundamentalnym regułom postępowania, stanowiącym zarazem zasady procesu karnego, a jedną z podstawowych zasad jest zakaz reformationis in peius (vide wyrok SN a dnia 10 października 2017r. II KK 184/17). Kierując się uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2018r. I KZP 3/18 (OSNKW 2018/8/55) Sąd Odwoławczy orzekł po raz pierwszy kary łączne pozbawienia wolności i ograniczenia wolności na podstawie przepisu art. 87 § 2 k.k. w oparciu o skazanie z pkt 2 komparycji wyroku oraz skazanie, które nie było podstawą orzeczenia kary łącznej przez sąd pierwszej instancji tj. wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie w sprawie o sygn. akt XIV K 485/16. Sąd Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił rozstrzygnięcia z pkt I i II wyroku oraz przyjął, że łączeniu podlegają kary mieszane tj. kara 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności i 8 (ośmiu) miesięcy ograniczenia wolności wymierzona wyrokiem w sprawie o sygn. akt IV K 381/17 (punkt 2 komparycji) oraz kara 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności oraz roku i 8 (ośmiu) miesięcy ograniczenia wolności wymierzona wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie w sprawie o sygn. akt XIV K 485/16 za przestępstwo z art. 281 k.k. popełnione w dniu 11 października 2015r. Łącząc te dwie kary mieszane Sąd Okręgowy orzekł wobec M. W. kary łączne 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz 2 (dwóch) lat ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin w stosunku miesięcznym. Zdaniem Sądu Okręgowego powyższe rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 87 § 2 k.k. Odnosząc się do pierwszego z zarzutów apelacji wskazać należy, iż przepis art. 571 § 1 k.p.k. stanowi, iż sąd "w razie potrzeby" zwraca się do zakładów karnych o nadesłanie opinii. Z posłużenia się pojęciem "w razie potrzeby" nie można wyciągnąć innego wniosku niż taki, iż opinia o zachowaniu skazanego w zakładzie karnym nie ma charakteru wiodącego, a ma raczej charakter pomocniczy dla orzekania w przedmiocie kary łącznej, a jej znaczenie wiąże się z potrzebami oznaczania celów prewencyjno-prognostycznych. Znaczenie pierwszorzędne należy przydać więc relacjom podmiotowo-przedmiotowym zbiegających się przestępstw. Tak więc fakt, że skazany w okresie wykonania kary pozbawienia wolności zachowuje się poprawnie w warunkach izolacji, może mieć znaczenie przy stawianiu prognozy penitencjarnej. Ta zaś nie może być wiodąca przy określaniu celów prewencyjnych w stosunku do skazanego, o jakich mowa w art. 85a k.k., zważywszy na jego wielokrotną karalność i stosowane kary, które nie powstrzymały skazanego przed popełnianiem kolejnych przestępstw. Te uwarunkowania nie pozwalają na przyjęcie za obrońcą, że opinie z kolejnych dwóch zakładów karnych w których skazany odbywał karę pozbawienia wolności mają istotne znaczenie dla rzetelnego ustalenia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazać należy, iż Sąd Rejonowy oparł się na opinii z Aresztu Śledczego Warszawa Służewiec, w której oceniono negatywnie zachowanie skazanego. Z tej opinii wynika, że M. W. był wielokrotnie karany dyscyplinarnie m.in. za zniszczenie mienia, wulgarne zachowanie, pozytywny wynik testu na obecność substancji niedozwolonych w organizmie, niewłaściwe zachowanie wobec współosadzonego. Wprawdzie Sąd Rejonowy zaniechał zwrócenia się o opinie z zakładów karnych, w których kolejno skazany przebywał. Tym niemniej wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd Rejonowy nie nadał opinii o skazanym z AŚ Warszawa Służewiec nadmiernego znaczenia, a jedynie uwzględnił treść tej opinii w znaczeniu uzupełniającym dla oceny prognozy kryminologicznej postawionej wobec skazanego. Natomiast priorytetem przy wymierzaniu kary łącznej należy uczynić związek podmiotowo-przedmiotowy zachodzący pomiędzy poszczególnymi przestępstwami. Podkreślić należy, iż o zastosowaniu, w ramach dyrektyw szczegółowych wymiaru kary łącznej, jednej z przywołanych zasad (absorpcji lub kumulacji) nie decyduje przede wszystkim opinia z zakładu karnego. Jak zauważono to wyżej, ma ona przy tym raczej znaczenie akcesoryjne. Słusznie zatem, zgodnie z dyrektywami szczegółowymi wypracowanymi w orzecznictwie, które należy uznać za aktualne także i na gruncie art. 85a k.k. np. dyrektywą bliskości czasowej popełnionych przestępstw czy wskazująca na ich liczbę, dyrektywą rodzaju naruszonego dobra, dyrektywą rodzaju i formy winy oraz motywacji sprawcy (zob. tak m.in. P. Kardas, w: Komentarz do art. 85 (
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.