V ACa 718/13

Sygn. akt V ACa 718/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Katarzyna Przybylska (spr.) Sędziowie: SA Irma Kul SO del. Mariusz Struski Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Makarewicz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa I. F. przeciwko (...) w W. o odszkodowanie, o zadośćuczynienie i rentę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 2 sierpnia 2013 r., sygn. akt I C 37/12 I. zmienia zaskarżony wyrok : 1). w punkcie 4 (czwartym) o tyle tylko, że zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 100.000 (sto tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 18 listopada 2010r. do dnia zapłaty, 2). w punkcie 5 (piątym) w ten sposób, że podwyższa zasądzoną w nim kwotę do kwoty 24.073 (dwadzieścia cztery tysiące siedemdziesiąt trzy) złote; II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 7700 (siedem tysięcy siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy. Sygn. akt V ACa 718/13 UZASADNIENIE Powódka I. F. wniosła pozew przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. domagając się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty; 1) 650.000zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 listopada 2010r. tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej doznała w wyniku wypadku drogowego, (...); 2) 7.875zł tytułem odszkodowania za koszty powstałe na skutek leczenia, a związane z rehabilitacją; 3) 2.100zł tytułem renty począwszy od marca 2012r. w związku ze zwiększeniem się potrzeb, utratą zdolności do pracy oraz zmniejszeniem widoków powodzenia na przyszłość; 4) ustalenia odpowiedzialności na przyszłość strony pozwanej wobec powódki za skutki wypadku. W uzasadnieniu swojego stanowiska powódka wskazała, że w wyniku kolizji drogowej doznała bardzo poważnych obrażeń ciała. Sprawca posiadał ważną polisę w zakresie odpowiedzialności cywilnej wykupioną u (...) ubezpieczyciela. Powódka przyznała, że pozwany wypłacił jej wprawdzie kwotę 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia, jednak w jej ocenie była to kwota rażąco niewspółmierna do zakresu doznanych przez nią cierpień. Powódka żądała także tytułem odszkodowania kwoty 7.875zł, którą wydatkowała na koszty rehabilitacji. W piśmie procesowym z dnia 28 maja 2012r. powódka zmodyfikowała żądanie pozwu w zakresie żądania renty, w ten sposób, iż wniosła o zasądzenie jej w wysokości określonej w pozwie od maja 2012r. albowiem pozwany przyznał i wypłacał jej z tego tytułu świadczenie do dnia 30 kwietnia 2012r. Natomiast za okres marzec - kwiecień 2012r. wniosła o zasądzenie różnicy pomiędzy świadczeniem wypłacanym przez pozwanego (1.260zł) a dochodzonym (2.100zł) tj.1.680zł. Nadto powódka domagała się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany (...) S.A. w W. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2013r.: ⚫ w punkcie 1 zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 309.555 zł z ustawowymi odsetkami przy czym; a. od kwoty 300.000 zł od dnia 18.11.2010 r. do dnia zapłaty; b. od kwoty 7.875 zł od dnia 2.12.2011r do dnia zapłaty; c. od kwoty 840 zł od dnia 11.03.2012r. do dnia zapłaty; d. od kwoty 840 zł od dnia 11.04.2012r. do dnia zapłaty; ⚫ w punkcie 2 zasądził od pozwanego rzecz powódki rentę w kwocie 2.100 zł począwszy od 1maja 2012r. płatną do 10-go każdego miesiąca do rąk powódki z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat; ⚫ w punkcie 3 ustalił odpowiedzialność na przyszłość strony pozwanej wobec powódki za skutki wypadku z dnia 14 grudnia 2009r.; ⚫ w punkcie 4 oddalił powództwo w pozostałym zakresie; ⚫ w punkcie 5 zasądził od pozwanego na rzecz powódki I. F. kwotę 19.073zł tytułem zwrotu kosztów procesu; ⚫ w punkcie 6 zniósł wzajemnie koszty zastępstwa procesowego; ⚫ w punkcie 7 nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w S. kwotę 639,40 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych związanych z opiniami biegłych; ⚫ w punkcie 8 odstąpił od obciążania powódki pozostałymi kosztami sądowymi związanym z opiniami biegłych. Powyższy wyrok Sąd I instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych: (...)na trasie Ł. – L. doszło do wypadku drogowego na skutek tego, iż kierujący samochodem osobowym marki L. (...) podczas wykonywania manewru wyprzedzania na łuku drogi, stracił panowanie nad pojazdem i uderzył w drzewo. W następstwie tego zdarzenia powódka będąca pasażerką pojazdu doznała ciężkich obrażeń ciała w postaci (...). Kierowca pojazdu poniósł śmierć na miejscu. Bezpośrednio po zdarzeniu powódka I. F. została przewieziona do Szpitala (...) w W. i umieszczona na Oddziale(...). Podczas pobytu w szpitalu zdiagnozowano u niej jako skutek wypadku dodatkowo (...). Powódka dwukrotnie tj. (...)poddana została zabiegowi operacyjnemu polegającemu na (...). Z uwagi na ciężkie i rozlegle uszkodzenia ciała, u pacjentki zastosowano śpiączkę farmakologiczną, w której była utrzymywana do (...) Powódka przytomna, ale bez logicznego kontaktu (...)został przekazana do Oddziału (...), gdzie kontynuowano leczenie – (...). (...) I. F. przewieziona została do (...)Szpitala w L. na Oddział (...) gdzie poddano ją intensywnej rehabilitacji. Po uzyskaniu (...), przekazana została transportem lotniczym do (...) w S.. (...) powódka przebywała na Oddziale (...) w S.. Podczas pobytu na Oddziale zastosowano wobec powódki, której stan określono jako średnio-ciężki, m. in. ćwiczenia bierne, elektrolecznictwo, hydroterapię, światłolecznictwo, masaże oraz pionizację i naukę poruszania się. Dalsza rehabilitacja powódki odbywała się na Oddziale (...) (...) w K.. Z uwagi na silne dolegliwości bólowe (...). Powódka została wypisana ze szpitala (...) W oczekiwaniu na zwolnienie się miejsca w Oddziale (...) (...) w S. dla potrzeb dalszej kontynuacji leczenia powódka przebywała w K. w miejscu zamieszkania swojego brata pozostając pod całkowitą opieką rodziny. Z uwagi na utrzymujący się zły stan zdrowia, powódka po raz kolejny poddana została leczeniu rehabilitacyjnemu w szpitalu w S. (...) U powódki utrzymywało się (...). Zastosowano kolejne zabiegi rehabilitacyjne. W wyniku tego uzyskano poprawę w zakresie funkcji poznawczych. Z uwagi na utrzymujące się dolegliwości bólowe kolana powódka została skierowana na Oddział(...). Dalsze leczenie powódka kontynuowała w (...), a także w (...) w L.. Odbywała liczne zabiegi fizjoterapeutyczne, na które dowożona była karetką. W dalszym ciągu była osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, we wszystkich czynnościach życia codziennego zdana była na pomoc syna. Z uwagi na utrzymujący się (...) (...) Z uwagi na nawracające (...) powódka ponownie została skierowana na Oddział (...) (...) Powódka w dalszym ciągu kontynuuje leczenie, poddawana jest regularnej rehabilitacji, (...). Z uwagi na znaczny stopień (...) wymaga pomocy osób trzecich. Samodzielnie porusza się przy pomocy chodzika. Ma problemy (...) Zdaniem biegłych dalsze leczenie powódki w placówkach medycznych, w tym również ośrodkach rehabilitacyjnych było konsekwencją i pozostawało w bezpośrednim związku z urazami, których doznała ona w czasie wypadku. Obrażenia, a następnie długotrwały proces leczenia wiązał się z dolegliwościami w postaci bólu i cierpienia o dużym natężeniu. Obrażenia jakich doznała spowodowały u niej trwały uszczerbek na zdrowiu odpowiednio 50% (...), 30% (...) i 80% (...). Z uwagi na nieobecność syna, powódka w tygodniu korzysta z odpłatnej, częściowo refundowanej opieki przyznanej przez (...)w L.. Przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych nastąpiło na podstawie decyzji (...) Po dwóch latach starań o dofinansowanie do opieki, przyznano powódce dofinansowanie w wysokości 50%. Z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności oraz trudną sytuację finansową, decyzją z dnia (...) przyznano powódce dofinansowanie za usługi opiekuńcze w wysokości 70%. W związku ze zwiększeniem dofinansowania ze strony (...), powódka mogła zwiększyć wymiar opieki z 6 godzin tygodniowo do 10 godzin tygodniowo, co daje 2 godziny dziennie w dniach od poniedziałku do piątku. Pełna stawka za godzinę opieki z (...) wynosi 12zł. Obecność opiekunki, możliwość rozmowy z nią, uczestniczenia w spacerach wpływa pozytywnie (...) powódki. Dalszą konsekwencją urazów doznanych przez powódkę w wypadku są problemy (...) średniego stopnia. W dniu 11 października 2010r. powódka dokonała zgłoszenie szkody i pozwany przystąpił do analizy przesłanej dokumentacji. Decyzją z dnia 18 listopada 2010r., a następnie uzupełnioną o dalszy zwrot kosztów leczenia i dopłatę kwoty zadośćuczynienia decyzją z dnia 14 kwietnia 2011r. pozwany uznał zgłoszone roszczenie zarówno w aspekcie zadośćuczynienia jak i odszkodowania. Przyznana kwota zadośćuczynienia wynosiła 150.000zł z żądanych 500.000zł. Motywując swoje rozstrzygnięcie w zakresie zadośćuczynienia Sąd I instancji powołał się na przepis art. 445 § 1 kc oraz wskazał, że ustalając wysokość zadośćuczynienia uwzględnił cierpienia fizyczne, jak i psychiczne. Zaznaczył Sąd Okręgowy, że powódka nadal doznaje znacznych cierpień i dolegliwości bólowych, ale przede wszystkim została ona trwale ograniczona w wykonywaniu wielu czynności życia codziennego. Na skutek urazów doznanych w wyniku wypadku znacznemu pogorszeniu uległ komfort życia powódki. Nadto określając wysokość zadośćuczynienia Sąd I instancji miał na względzie wiek poszkodowanej, rodzaj obrażeń, długotrwałe bo blisko 8 miesięczne obarczone cierpieniem nieprzerwane leczenie szpitalne, trwałe wyłączenie powódki z aktywności fizycznej oraz wziął pod uwagę charakter doznanej krzywdy i jej trwały skutek w postaci wysokiego uszczerbku na zdrowiu. Rozmiar poczucia krzywdy dodatkowo został spotęgowany przez świadomości powódki co do nieodwracalnych skutków jej kalectwa i tego co bez powrotnie utraciła. W pozostałym zakresie Sąd I instancji uznał żądanie za rażąco wygórowane. O żądaniu w przedmiocie odsetek Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 481 kc i art.455 kc przyjmując jako datę początkową 18 listopada 2010r. mając na uwadze, że zakład ubezpieczeń jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody lub do 14-go dnia od daty wyjaśnienia wszelkich okoliczności w sprawie. Odnosząc się do żądania pozwu w zakresie odszkodowania Sąd I instancji odwołał się do treści art. 444 § 1 kc art. 436 § 1 kc i w zw. z art. 435 kc wskazując, że zebrany materiał dowodowy, w tym opinie biegłych (...) wskazuje, że roszczenie z tytułu poniesionych kosztów leczenia w postaci opłat za dwa turnusy rehabilitacyjne zasługuje na uwzględnienie w całości. Motywując rozstrzygnięcie w części żądania zasądzenia renty Sąd Okręgowy przywołał przepis art. 444 § 2 kc oraz podniósł, że powódka nadal jest całkowicie niezdolna do pracy. Wprawdzie orzeczenie w przedmiocie przyznania renty jako datę niezdolności określa lipiec 2014r. jednak opinie biegłych sądowych wydane w niniejszej sprawie nie pozostawiają wątpliwości co trwałego jej charakteru. Zebrany w sprawie materiał dowodowy daje również podstawę do ustalenia, że gdyby nie wypadek powódka nadal pracowałby, uzyskując dochody z pewnością co najmniej na poziomie dochodów uzyskiwanych przez wypadkiem tzn. 1.600 zł. Obecnie powódka uzyskuje tytułem renty kwotę 1.392 88 zł. Sąd Okręgowy uznał także, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, iż zmniejszyły się widoki powódki powodzenia na przyszłość. Ustalając odpowiedzialność pozwanego z tytułu szkody na przyszłość Sąd Okręgowy mając na uwadze opinie biegłych sądowych uznał, że zasadne jest jej ustalenie i tym samym umożliwienie powódce dochodzenia odpowiednich kwot z tytułu dalszych roszczeń za przyszłe skutki doznanego wypadku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i art. 100 k.p.c., mając na uwadze zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów oraz zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zaś na podstawie art.102 kpc nie obciążył powódki pozostałymi kosztami związanymi z opiniami biegłych. Od powyższego wyroku apelację wniosła powódka zaskarżając go w części oddalającej powództwo o zadośćuczynienie w dalszej wysokości 100.000zł oraz w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 5 i 6 zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 445 § 1 kc w zw. z art. 444 § 1 kc poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że dodatkowo kwota zadośćuczynienia należna powódce powinna wynieść 300.000zł, zamiast 400.000zł; 2) naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez pominięcie przy ustaleniu rozmiaru krzywdy wniosków wynikających z opinii biegłego(...); 3) naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez pominięcie przy ustaleniu rozmiaru krzywdy wniosków wynikających z zeznań świadka K. F.