← Polska

I C 228/19

Sygn. akt I C 228/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lipca 2019 roku Sąd Rejonowy w Chełmnie Wydział I Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia Julita Preis Protokol

§ 16ust.

3 Ogólnych Warunków Udzielania P. przewidywał, że w przypadku niedokonania przez Pożyczkobiorcę spłaty pożyczki w dniu spłaty oraz po upływie każdego okresu zawiadomienia, o którym mowa § 15 ust. 2 Pożyczkodawca może dodatkowo ponadto obciążyć Pożyczkobiorcę opłatą za obsługę zadłużenia wymagalnego w wysokości określonej w załączniku nr 2 do umowy pożyczki w celu pokrycia poniesionych kosztów windykacji , a jeżeli po wysłaniu wszystkich 3 zawiadomień zgodnie z § 15 ust. 2 pożyczka nadal pozostaje niespłacona Pożyczkodawca może obciążyć Pożyczkobiorcę dodatkową jednorazową finalną opłatą za obsługę zadłużenia wymagalnego w kwocie określonej w załączniku nr 2 do umowy pożyczki. W załączniku nr 2 określono następujące opłaty za obsługę zadłużenia wymagalnego : opłata za obsługę zadłużenia wymagalnego – 50 zł, druga opłata za obsługę zadłużenia wymagalnego – 50 zł, trzecia opłata za obsługę zadłużenia wymagalnego – 50 zł, finalna opłata za obsługę zadłużenia wymagalnego – 50 zł. Zatem maksymalna możliwa kwota wszystkich opłat za obsługę zadłużenia wymagalnego wynosiła 200,00 zł. Dnia 2 października 2015 r. Pożyczkodawca dokonał przelewu kwoty pożyczki – 600,00 zł na rzecz T. W.. W przelewie wskazano numer pożyczki , kwotę pożyczki i okres na jaki pożyczka została udzielona . Pożyczkodawca wystawił także fakturę nr (...) określającą kwotę pożyczki - 600 zł i kosztów administracyjnych – 150 zł do spłaty w terminie 30 dni. dowód: kopia wiadomości SMS - k. 3 ; umowa pożyczki z dnia 02.10.2015 r. wraz z załącznikami - k. 45 – 49, potwierdzenie przelewu - k. 50, Zostały przygotowane cztery wezwania do zapłaty kierowane do T. W.: pierwsze wezwanie do zapłaty z terminem płatności 11.11.2015 r. na kwotę 800,00 zł, w tym 600,00 zł tytułem pożyczki, 150,00 zł tytułem kosztów administracyjnych oraz 50,00 zł tytułem opłaty za monit, drugie wezwanie do zapłaty z terminem płatności 21.11.2015 r. na kwotę 850,00 zł, w tym 600,00 zł tytułem pożyczki, 150,00 zł tytułem kosztów administracyjnych, 50,00 zł tytułem opłaty za monit, 50,00 zł tytułem opłaty za wystawienie MONIT 2, trzecie wezwanie do zapłaty z terminem płatności 01.12.2015 r. na kwotę 900,00 zł, w tym 600,00 zł tytułem pożyczki, 150,00 zł tytułem kosztów administracyjnych, 50,00 zł tytułem opłaty za monit, 50,00 zł tytułem opłaty za wystawienie MONIT 2, 50 ,00 zł tytułem opłaty za wystawienie MONIT 3, czwarte wezwanie do zapłaty z terminem płatności 01.12.2015 r. na kwotę 950,00 zł, w tym 600,00 zł tytułem pożyczki, 150,00 zł tytułem kosztów administracyjnych, 50,00 zł tytułem opłaty za monit, 50,00 zł tytułem opłaty za wystawienie MONIT 2, 50 ,00 zł tytułem opłaty za wystawienie MONIT 3, 50,00 zł tytułem kary ostatecznej. dowód: wezwania do zapłaty k. 51 –

  1. Dnia 20 października 2016 r. doszło do zawarcia umowy cesji wierzytelności pomiędzy (...) Bank (...) z siedzibą w Malcie a (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Na podstawie tej umowy Zbywca zbył wierzytelności wymienione w Załączniku nr 1 do umowy, tj. przysługujące mu wymagalne wierzytelności pieniężne wobec dłużników z tytułu zawartych umów pożyczkowych wskazane w Załączniku nr 1 stanowiącym integralną część umowy, a Nabywca oświadczył, że te wierzytelności nabył za cenę i na warunkach określonych w umowie. Na podstawie tej umowy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. nabyła wierzytelność wobec pozwanego T. W. z umowy pożyczki nr (...). W Załączniku nr 1 do umowy zostały wskazane dane pożyczkobiorcy, numer umowy pożyczki, data zawarcia umowy pożyczki oraz łączna kwota zadłużenia na dzień zawarcia umowy przelewu wierzytelności, tj. 950,00 zł. dowód: kopia tłumaczenia dokonanego przez tłumacza przysięgłego umowy przelewu wierzytelności z dnia 20.10.2016 r. - k. 34 – 34v ; kopia załącznik nr 1 - k.
  2. Dnia 3 sierpnia 2017 r. doszło do zawarcia umowy sprzedaży wierzytelności pomiędzy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. a F.L. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R.. Zbywca dokonał przelewu istniejących, bezspornych i wymagalnych wierzytelności pieniężnych z tytułu zobowiązań z umów pożyczek zawartych z dłużnikami, wskazanych w zestawieniu wierzytelności, stanowiącym Załącznik nr 1 do w/w umowy wraz z wszelkimi prawami z nimi związanymi, natomiast Nabywca nabył te wierzytelności. Jedną z wierzytelności objętych umową była umowa pożyczki nr (...). W Załączniku nr 1 w/w umowy wskazano dane T. W., jego PESEL , numer umowy pożyczki, datę zawarcia umowy pożyczki, a także kapitał pożyczki – 600,00 zł oraz saldo zadłużenia – 950,00 zł. Pismem z dnia 9 sierpnia 2017 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. zawiadomiła T. W., że na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności zawartej dnia 3 sierpnia 2017 r. pomiędzy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. a F.L. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R. F.L. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R. stał się jego wierzycielem z tytułu wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki nr (...), zawartej w dniu 02.10.2015 r. W niniejszym zawiadomieniu wezwał również T. W. do uregulowania zadłużenia, które na dzień 09.08.2017 r. wynosiło 1062,14 zł – w tym należność główna w wysokości 950,00 zł, odsetki w wysokości 112,41 zł. dowód: kopia umowa sprzedaży wierzytelności z dnia 03.08.2017 r. - k. 39 – 40 ; Załącznik nr 1- k. 41, zawiadomienie o przelewie wierzytelności – k.
  3. Dnia 4 września 2017 r. doszło do zawarcia umowy o powierniczy przelew wierzytelności pomiędzy F.L. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R. ( Cedentem ) a (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. ( Powiernikiem) . Na podstawie tej umowy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. stał się uprawniony do dochodzenia roszczeń przysługujących Cedentowi, także na drodze sądowej w imieniu własnym na rzecz Cedenta, wskazanych w zestawieniu wierzytelności, stanowiącym Załącznik nr 1 do niniejszej umowy. Na podstawie tej umowy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. stał się uprawniony do dochodzenia roszczeń przeciwko T. W.. W Załączniku nr 1 niniejszej umowy wskazano dane T. W., jego PESEL , numer umowy pożyczki, datę zawarcia umowy pożyczki, datę wymagalności pożyczki, a także kapitał pożyczki – 600,00 zł oraz saldo zadłużenia – 950,00 zł. Pismem z dnia 18 grudnia 2017 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wezwał T. W. do uregulowania należności z propozycją ugody wskazując, że łączna kwota zadłużenia na dzień 19.12.2017 r. wynosi 1084,98 zł. dowód: kopia umowy o powierniczy przelew wierzytelności z dnia 04.09.2017 r. k. 42 – 43 ; Załącznik nr 1 - k. 44, wezwanie do zapłaty z dnia 18 grudnia 2017 r. – k. 56 . Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów prywatnych przedłożonych przez powoda. Sąd uznał, za wiarygodne przedłożone dokumenty albowiem nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności czy prawdziwości. Sąd pominął dowód z przesłuchania pozwanego wobec jego niestawiennictwa na rozprawie w dniu 26 lipca 2019 r. Należy wskazać, iż dowód z przesłuchania stron ma charakter subsydiarny. Sąd zważył, co następuje: Powód (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. dochodzi od pozwanego T. W. spłaty należności z umowy pożyczki nr (...) z dnia 02 października 2019 r. zawartej przez pozwanego z Novum Bank (...) z siedzibą w(...) , do dochodzenia której jest uprawniony na podstawie umowy o powierniczy przelew wierzytelności z dnia 04.09.2017 r. zawartej przez powoda z F.L. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R.. Podstawę prawną żądania powoda stanowi przepis art. 720 k.c. określający, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko, co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej, jakości. Zawarta pomiędzy stronami umowa określona, jako umowa pożyczki pod względem prawnym stanowi kredyt konsumencki zawierany na odległość w rozumieniu art. 5 pkt. 13 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083). Zgodnie, bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumenckim rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1). Natomiast przez kredyt konsumencki zawierany na odległość rozumie się umowę o kredyt konsumencki zawieraną z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość (art. 5 pkt 13). Przedmiotowa umowa pożyczki spełnia powyższe przesłanki, wobec czego stosuje się do niej przepisy przytoczonej ustawy. Powód wskazał, że na dochodzoną kwotę 1146,09 zł składa się: niespłacona należność główna w wysokości 600,00 zł, niespłacona opłata przygotowawcza w wysokości 150,00 zł oraz odsetki za opóźnienie od kwoty 750,00 zł w wysokości 156,12 zł, liczone od dnia 02.11.2015 r. do dnia 14.10.2018 r., a także niespłacona należność za wystawione monity w wysokości 200,00 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w wysokości 39,97 zł, liczonymi od dnia 10.12.2015 r. do dnia 14.10.2018 r. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu pozwanego braku wykazania istnienia roszczenia, Sąd stwierdził, iż powód przy użyciu stosownych dokumentów wykazał zawarcie przez pozwanego T. W. dnia 02 października 2015 r. umowy pożyczki nr (...) z Novum Bank (...). Powód przedstawił wydruki wiadomości SMS z akceptacją warunków pożyczki , co zgodnie z Ogólnymi Warunkami Udzielania P. przez Novum Bank (...) stanowi zawarcie umowy pożyczki oraz przedłożył potwierdzenie przelewu kwoty pożyczki 600,00 zł na konto pozwanego , w przelewie wskazano numer pożyczki , kwotę pożyczki i okres na jaki pożyczka została udzielona .Ponieważ była to umowa zawierana na odległość nie była ona przez pozwanego podpisana . Wypłata środków pieniężnych na rachunek pozwanego , z oznaczeniem , że są to środki z umowy pożyczki nr (...) jednoznacznie wskazuje, że do zawarcia przedmiotowej umowy pożyczki doszło. Wysokość udzielonej pożyczki - 600,00 zł wynika z dowodu dokonania jej przelewu , zaś wysokość należnej prowizji – 150,00 zł wynika z załącznika nr 2 do umowy pożyczki z dnia 02 października 2015 r. Co do zarzutu pozwanego braku postawienia roszczenia w stan wymagalności, to z uwagi na okres na jaki została pożyczka udzielona 30 dni wynika , że winna być ona spłacona do dnia 02.11 .2015 r. i po tym okresie jest wymagalna . Przedkładając

kopię tłumaczenia dokonanego przez tłumacza przysięgłego umowy przelewu wierzytelności z dnia 20.10.2016 r. zawartej pomiędzy (...) Bank (...) z siedzibą w(...) a (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wraz z załącznikiem , kopię umowa sprzedaży wierzytelności z dnia 03.08.2017 r. zawartą pomiędzy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. a F.L. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R. wraz z załącznikiem oraz kopię umowy o powierniczy przelew wierzytelności z dnia 04.09.2017 zawartej pomiędzy F.L. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w R. a (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. powód wykazał , że jest uprawniony do dochodzenia roszczeń z umowy pożyczki nr (...). W załącznikach do w/w umów wierzytelność z tejże umowy pożyczki została sprecyzowana poprzez wskazanie numeru pożyczki , daty jej zawarcia , danych pozwanego i wysokości zobowiązania , co potwierdza ,że została była objęta tymi umowami . Zgodnie z art. 509 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Pozwany zgłosił także zarzut zastosowania niedozwolonych klauzul umownych . Art. 385 1 kc stanowi , że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Pozwany T. W. zawierał umowę pożyczki nr (...) jako konsument . Co do żądanej kwoty 150,00 zł z tytuł prowizji , to Sąd miał na uwadze , że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 czerwca 2010 r. wydanego w sprawie(...) (LEX nr 885035) stwierdził, że co do zasady dopuszczalne jest zastrzeganie opłaty przygotowawczej, w szczególności, gdy ma ona na celu rekompensatę kosztów poniesionych przez kontrahenta. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim aktualnie w art. 5 pkt 6a określa pojęcie pozaodsetkowych kosztów kredytu jako wszystkich kosztów, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek.

art. 36 a w/w ustawy stanowi, że maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru wskazanego w ust. 1 tego artykułu oraz, że pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu, a także, że pozaodsetkowe koszty kredytu wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należą się w części przekraczającej maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone w sposób określony w ust. 1 lub całkowitą kwotę kredytu. Wyżej powoływane przepisy nie obowiązywały jeszcze w dacie zawarcia przedmiotowej umowy pożyczki , ale mogą być przydatne w ocenie czy ustalona w umowie kwota prowizji nie jest zawyżona. Mieści się ona w wyżej określonych granicach pozaodsetkowych kosztów pożyczki i Sąd mając to na uwadze , uznał, iż żądanie powoda w tym zakresie za zasadne.

§ 15Ogólnych Warunków Udzielania P.

Novum Bank (...). przewidywał w ust. 2, że w przypadku niedokonania przez pożyczkobiorcę spłaty pożyczki w dniu spłaty Pożyczkodawca wyśle Pożyczkobiorcy pisemne zawiadomienie o istniejącym zadłużeniu, zawiadomienia będę wysyłane 10 , 20 i 30 dnia po dniu spłaty. Zgodnie z ust. 3 § 15 zawiadomienia będą wysyłane formie wiadomości tekstowych SMS, za pośrednictwem poczty elektronicznej oraz za pośrednictwem poczty poleconej .

§ 16ust.

3 Ogólnych Warunków Udzielania P. przewidywał, że w przypadku niedokonania przez Pożyczkobiorcę spłaty pożyczki w dniu spłaty oraz po upływie każdego okresu zawiadomienia, o którym mowa § 15 ust. 2 Pożyczkodawca może dodatkowo ponadto obciążyć Pożyczkobiorcę opłatą za obsługę zadłużenia wymagalnego w wysokości określonej w załączniku nr 2 do umowy pożyczki w celu pokrycia poniesionych kosztów windykacji , a jeżeli po wysłaniu wszystkich 3 zawiadomień zgodnie z § 15 ust. 2 pożyczka nadal pozostaje niespłacona Pożyczkodawca może obciążyć Pożyczkobiorcę dodatkową jednorazową finalną opłatą za obsługę zadłużenia wymagalnego w kwocie określonej w załączniku nr 2 do umowy pożyczki. W załączniku nr 2 określono następujące opłaty za obsługę zadłużenia wymagalnego : opłata za obsługę zadłużenia wymagalnego – 50 zł, druga opłata za obsługę zadłużenia wymagalnego – 50 zł, trzecia opłata za obsługę zadłużenia wymagalnego – 50 zł, finalna opłata za obsługę zadłużenia wymagalnego – 50 zł. Zatem maksymalna możliwa kwota wszystkich opłat za obsługę zadłużenia wymagalnego wynosiła 200,00 czyli 1/3 kwoty udzielonej pożyczki i zapłaty tej kwoty oraz naliczonych odsetek za opóźnienie od tej kwoty w wysokości 39,97 zł powód odchodzi od pozwanego. Dokonując w oparciu o kryteria wskazane w art. 385 1 kc kontroli postanowień umowy dotyczących tychże opłat dodatkowych za wysyłanie monitów, Sąd uznał, że klauzule te cechują się abuzywnością. Wysokość opłat z powyższych tytułów (jednorazowa kwota 50,00 zł tytułem opłaty za obsługę windykacyjną) wielokrotnie przewyższa rzeczywisty koszt sporządzenia w/w dokumentów, nawet przy uwzględnieniu kosztów biurowych i czasu pracy pracowników, odbiega też od średnich kosztów nadania tego rodzaju korespondencji ( a OWU przewidywały także przesłanie wezwania w formie wiadomości tekstowych SMS czy za pośrednictwem poczty elektronicznej) , zwłaszcza, że zawodowy charakter działalności powoda powoduje, że są prowadzone przez niego postępowania windykacyjne wobec większej liczby dłużników, co dodatkowo wpływa na obniżenie kosztów, choćby przez powtarzalność wzorów pism kierowanych do zobowiązanych. Należy również wskazać, iż ustalenie przez powoda wysokości wspomnianych opłat z góry, bez zróżnicowania ich ze względu na zaistnienie rozmaitych stanów faktycznych wpływających na czasochłonność i koszty dochodzenia zaległych płatności budzi uzasadnione wątpliwości w kontekście zgodności z dobrymi obyczajami. W ocenie Sądu opłaty za monity, wezwania do zapłaty powinny wynikać z kalkulacji ich rzeczywistych kosztów, a nie stanowić dodatkowe źródło zysku dla pożyczkodawcy. Nadto z przedstawionych przez powoda dowodów nie wynika czy i w jaki pisma te ( k. 51 – 54 akt ) zostały wysłane oraz jakie działania windykacyjne w stosunku do pozwanego zostały podjęte . W świetle powyższego należy uznać, że zastrzeżenie przez powoda opisywanych opłat za wezwania do zapłaty i podjęcie windykacji naruszało dobre obyczaje, a na skutek zaburzenia równowagi świadczeń pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy rażąco naruszało interesy konsumenta. Konsekwentnie trzeba było uznać, że na podstawie art. 385 1 § 1 kc klauzule umowne przewidujące obowiązek zapłaty przez pozwanego opłat za monity, wezwania do zapłaty oraz podjęcie windykacji stanowiły niedozwolone postanowienia umowne i jako takie nie wiązały pozwanego. Skoro więc powyższe postanowienia nie wiązały pozwanego, brak było podstaw do ich żądania oraz do naliczania od tej kwoty odsetek za opóźnienie . Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że pozwany zobowiązany jest zwrócić powodowi pożyczoną kwotę – 600,00 zł, kwotę – 150,00 zł tytułem opłaty przygotowawczej oraz odsetki dochodzone przez powoda naliczone od dnia 03.11.2015 r. do dnia 14.10.2018 r. w wysokości 156,12 zł. Łącznie zatem dług pozwanego wynosi 906,12 zł i tę kwotę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu , przy uwzględnieniu art. 482 § 1 kc , Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda w punkcie I wyroku. W pozostałej części powództwo było bezzasadne i podlegało oddaleniu (pkt II). O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie III sentencji orzeczenia, zgodnie z art. 100 kpc stosunkowo je rozliczając, mając na uwadze , że Sąd uwzględnił powództwo w 79,06 %. Sąd uwzględnił, że koszty procesu poniesione przez powoda wynosiły 317,00 zł i stanowiły opłatę sądową od pozwu w kwocie 30,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika, będącego radcą prawnym zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 27 października 2016 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 t.j.) – w wysokości 270,00 zł, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego. Pozwany zaś poniósł koszty procesu w wysokości 298,80 zł: 270,00 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 27 października 2016 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 t.j.), 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa oraz 11,80 zł tytułem nadania odpowiedzi na pozew listem poleconym.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.