Sygn. akt I AGa 341/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2019 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Mariola Głowacka Sędziowie: SA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga SA Ewa Staniszewska /spr./ Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2019 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w E. przeciwko (...) S.A. w D. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2018 r. sygn. akt IX GC 929/15 I. zmienia zaskarżony wyrok: a. w punkcie 1 częściowo i zasądza od pozwanego na rzecz powoda 151.246,99 (sto pięćdziesiąt jeden tysięcy dwieście czterdzieści sześć złotych 99/100) zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2014 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty; b. w punkcie 2 i 3 w ten sposób, że koszty procesu rozdziela stosunkowo obciążając nimi powoda w 70 % a pozwanego w 30% i na tej podstawie: – zasądza od pozwanego na rzecz powoda 4.613,20 zł ; - nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Poznaniu - od powoda 86,31 zł a od pozwanego 37 zł; II. oddala apelację w pozostałej części; III. koszty postępowania apelacyjnego rozdziela stosunkowo obciążając nimi powoda w 70% a pozwanego w 30% i na tej podstawie zasądza od pozwanego na rzecz powoda 4.260 zł. Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga Mariola Głowacka Ewa Staniszewska Sygn. akt I A Ga 341/18 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 10 czerwca 2015r. powód Syndyk masy upadłości (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w E. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) spółka akcyjna z siedzibą w D. kwoty 500.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem powoda zasadność powyższej należności jest bezsporna, a powód w pisemnym oświadczeniu o potrąceniu z dnia 3 stycznia 2014r. w pełni ja zaakceptował, dokładnie określając wysokość przysługującego powodowi roszczenia oraz faktur, z których to roszczenie wynika. W tym piśmie pozwany poinformował jednocześnie powoda o nabyciu na podstawie umowy z dnia 17 grudnia 2013r. od (...) sp. z o.o. wierzytelności przysługującej tejże spółce wobec powoda. Jednocześnie pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu nabytej wierzytelności tj. kwoty 2.505.968,53 zł z wierzytelnością wynikającą z faktur wystawionych przez powoda, a opisanych powyżej. Powód wskazał, iż w dniu 19 grudnia 2013r. Sąd Rejonowy w Elblągu w sprawie sygn. akt (...) wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu. Kolejno jednak w dniu 11 lutego 2014r. Sąd upadłościowy orzekł o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego, z upadłości z możliwością zawarcia układu, na upadłość likwidacyjną. W związku z powyższym w ocenie powoda wskazane powyżej oświadczenie o potrąceniu nie może zostać uznane za skuteczne w świetle art. 94 p.u.n. Zdaniem powoda z uwagi, iż strony pozostawały we wzajemnych relacjach handlowych wiedza pozwanego o sytuacji ekonomicznej powoda nie budzi wątpliwości. Nakazem zapłaty z dnia 3 sierpnia 2015r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie(...) uwzględnił powództwo w całości. Od powyższego nakazu sprzeciw wniósł pozwany, wnosząc jednocześnie o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany podkreślił, iż w dacie złożenia oświadczenia o potrąceniu powód pozostawał w upadłości układowej, która następnie dopiero przekształcona została w upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika. Tym samym do oceny skutków prawnych złożenia tego oświadczenia nie może znaleźć zastosowania art. 94 p.u.n., a konieczne jest odwołanie się do treści art. 89 p.u.n., dotyczącego możliwości złożenia przez wierzyciela upadłego oświadczenia w przypadku ogłoszenia przez sąd w stosunku do dłużnika potrącanej wierzytelności w upadłości z możliwością zawarcia układu. Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania, że zastosowanie ma art. 94 p.u.n. pozwany zaprzeczył, aby posiadał wiedzę o podstawach ogłoszenia upadłości. Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2018r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy powołał się na następujące ustalenia faktyczne. (...) sp. z o.o. w E., pozwany (...) spółka akcyjna w D. oraz (...) sp. z o.o. zawarli w dniu 1 sierpnia 2011r. umowę konsorcjum którego celem była realizacja zadania inwestycyjnego pod nazwą „Opracowanie projektów, budowa, wyposażenie oraz rozruch elektrowni biogazowej wraz z instalacją obróbki przefermentowanej biomasy o łącznej mocy elektrycznej 3,195 MW +/- 1 % w miejscowości S. w stanie gotowym do eksploatacji”. Inwestorem powyższego przedsięwzięcia była (...) sp. z o.o. z siedzibą w K., która zawarła z w/w konsorcjum umowę z dnia 31 sierpnia 2011r. na roboty budowlane oraz rozruch (...) W związku z realizacją powyższej inwestycji w dniu 20 grudnia 2011r. (...) sp. z o.o. w E. zawarł z (...) sp. z o.o. umowę na dostawę, montaż, uruchomienie i rozruch elektrowni kogeneracyjnej dla elektrowni biogazowej S.. W dniu 23 lipca 2012r. (...) sp. z o.o. w E. (nazwany w porozumieniu G.) zawarł z (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz pozwanym porozumienie, związane z powyższą inwestycją. Jego zawarcie było następstwem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przez (...) sp. z o.o. (lidera konsorcjum), co spowodowało wstrzymanie finansowania wewnętrznego w ramach konsorcjum. Na podstawie powyższego porozumienia pozwany zobowiązał się do zapłaty na rzecz (...) sp. z o.o. kwoty 602.000 euro, stając się tym samym właścicielem 2 sztuk silników (...) (...) sp. z o.o. zobowiązał się do przeniesienia na rzecz pozwanego własności trzeciego silnika (...), który został zakupiony od E. i opłacony wcześniejszą zaliczką za kwotę 280.000 euro, płatną po zakończeniu całości prac związanych z realizacją zadania, nie później niż do dnia 31 grudnia 2013r. Ponadto strony potwierdziły, iż (...) sp. z o.o. dokonał wpłaty na rzecz E. zaliczki na rzecz 732.465 zł brutto. W związku z powyższym pozwany zobowiązał się zapłacić na rzecz E. kwotę 208.485 zł tytułem pochodni biogazu. Jednocześnie po dokonaniu przez pozwanego zapłaty powyższej kwoty, pozwany stał się właścicielem pochodni biogazu, stacji odsiarczania biogazu oraz odwadniaczy i filtra biogazu. Rozliczenie przez pozwanego wpłat dokonanych przez (...) sp. z o.o. na rzecz E. miało nastąpić na podstawie refaktury wystawionej przez (...) sp. z o.o. na rzecz pozwanego do dnia 25 lipca 2012r. i płatną po zakończeniu całości prac związanych z realizacją zadania, nie później niż do dnia 31 grudnia 2013r. W związku z zawarciem powyższego porozumienie (...) sp. z o.o. wystawił na rzecz pozwanego dwie faktury VAT nr: - (...) z dnia 6 września 2012r. na kwotę 732.465 zł, - (...) z dnia 7 września 2012r. na kwotę 1.422.372 zł. Oświadczeniem z dnia 26 września 2012r. (...) sp. z o.o. odstąpiła od łączącej ją z konsorcjum umowy z dnia 31 sierpnia 2011r. na roboty budowlane oraz rozruch elektrowni biogazowej. Jednocześnie obciążyła konsorcjum karą umową z tytułu odstąpienia w kwocie 6.136.470 zł oraz karą umową w kwocie 342.038,40 zł z tytułu opóźnienia w wykonaniu przedmiotu umowy. W dniu 28 lutego 2013r. (...) sp. z o.o. zawarł z (...) sp. z o.o. porozumienie, w którym oświadczył, iż jest zobowiązany do zapłaty na rzecz (...) sp. z o.o. kwoty 4.641.340,03 zł z tytułu zwrotu zaliczki i zobowiązał się do jej spłaty w ratach, z tym zastrzeżeniem, że opóźnienie w zapłacie którejkolwiek z rat powoduje natychmiastową wymagalność całej należności. W związku z brakiem zapłaty przez (...) sp. z o.o. części kwoty objętej porozumieniem z dnia 28 lutego 2013r., (...) sp. z o.o. wystąpiła przeciwko niemu na drogę sądową i nakazem zapłaty z dnia 20 września 2013r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie (...) zobowiązał (...) sp. z o.o. do zapłaty na rzecz (...) sp. z o.o. kwoty 3.785.017,06 zł wraz odsetkami od kwoty 3.384.840,03 zł od dnia 28 maja 2013r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 400.177,03 zł od dnia 7 sierpnia 2013r. do dnia zapłaty. W toku postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie powyższego nakazu zapłaty zaopatrzonego w klauzulę wykonalności komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w M. M. M. dokonał zajęcia wierzytelności, jakie przysługiwały (...) sp. z o.o. w stosunku do pozwanego. Część kwoty objęta w/w nakazem zapłaty, która nie została zaspokojona w toku postępowania egzekucyjnego w wysokości 2.505.968,53 zł została zbyta przez (...) sp. z o.o. na rzecz pozwanego na mocy umowy cesji z dnia 17 grudnia 2013r. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013r. Sąd Rejonowy w Elblągu w sprawie (...) ogłosił upadłość dłużnika (...) sp. z o.o. w E. z możliwością zawarcia układu. Pismem z dnia 3 stycznia 2014r. pozwany zawiadomił (...) sp. z o.o. w E. o nabyciu na mocy umowy z dnia 17 grudnia 2013r. od (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wierzytelności wobec Gaz (...) sp. z o.o. w kwocie 2.505.968,53 zł z tytułu otrzymanych zaliczek na budowę biogazowni w miejscowości S., potwierdzonej prawomocnym nakazem zapłaty Sądu Okręgowego w P. z dnia 6 listopada 2013r. Jednocześnie pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu w/w wierzytelności z wierzytelnością (...) sp. z o.o. w kwocie 2.154.837 zł na którą składały się wierzytelności wskazane w ramach faktur VAT nr: - (...) z dnia 6 września 2012r. na kwotę 732.465 zł, - (...) z dnia 7 września 2012r. na kwotę 1.422.372 zł. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2014r. Sąd Rejonowy w Elblągu w sprawie (...) zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego (...) sp. z o.o. na postępowanie obejmujące likwidację majątku dłużnika. Pismem z dnia 11 marca 2014r. syndyk poinformował pozwanego o ogłoszeniu upadłości oraz wskazał, iż oświadczenie o potrąceniu jest bezskuteczne i związku z tym wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 2.154.837 zł. W dniu 17 marca 2014r. pozwany zgłosił w postępowaniu upadłościowym (...) sp. z o.o. swoją wierzytelność wynikającą z dokonanego potrącenia w kwocie 2.505.968,53 zł, zaznaczając, iż na skutek tego potrącenia, zgłaszana wierzytelność wobec dłużnika wynosi 351.131,53 zł. Powyższa wierzytelność została wpisana na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym (...) sp. z o.o. i uznana w kwocie 2.003.590,01 zł oraz zaliczona do kategorii IV. Wspomniana lista wierzytelności została zatwierdzona postanowieniem z dnia 12 maja 2015r. Spór w sferze faktu sprowadzał się w zasadzie do kwestii wiedzy pozwanej spółki o podstawach do ogłoszenia upadłości powoda w momencie zawierania umowy cesji z dnia 17 grudnia 2013r. W szczególności nie budziło sporu, że pozwanemu przysługiwała w stosunku do upadłej spółki wierzytelność w kwocie 2.505.968,53 zł, podobnie, jak okoliczność, że upadłej spółce przysługiwała wierzytelność w stosunku do pozwanego w łącznej kwocie 2.154.837 zł. Do rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności pozostało, jakie przepisy winny znajdować zastosowanie (z daty dokonania potrącenia, czy też z chwili wyrokowania), a w dalszej, czy skuteczność dokonanego potrącenia należy oceniać z uwzględnieniem przepisów dotyczących upadłości układowej, w której znajdował się powód w chwili złożenia oświadczenia o potrąceniu, czy też upadłości likwidacyjnej, w której ostatecznie prowadzone było postępowania upadłościowe. Stosownie do treści art. 449 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1508) w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie ustawy wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd Okręgowy podkreślił, iż przyjmuje się, że dopuszczalne jest zgłoszenie zarzutu potrącenia przez wierzyciela upadłego w procesie wytoczonym przeciwko niemu przez syndyka masy upadłości w sytuacji, gdy przedstawiona do potrącenia wierzytelność została przed wytoczeniem powództwa zgłoszona w postępowaniu upadłościowym wraz z zarzutem potrącenia z wierzytelnością aktualnie dochodzoną przez syndyka (tak uchwała SN z 23 stycznia 2007r. III CZP 125/06 OSNC 2007/11 poz. 162). Dopuszcza się również podniesienie przez wierzyciela będącego jednocześnie dłużnikiem upadłego zarzutu potrącenia wzajemnej wierzytelności w procesie z powództwa syndyka o zapłatę, nawet jeśli sędzia – komisarz nie uznał potrącenia z wierzytelnością dochodzoną aktualnie przez syndyka. Zgodnie z art. 89 p.u.n. w czasie trwania postępowania aż do jego umorzenia lub zakończenia albo zmiany postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, potrącenie wzajemnych wierzytelności między upadłym i wierzycielem nie jest dopuszczalne, jeżeli wierzyciel: 1) stał się dłużnikiem upadłego po ogłoszeniu upadłości; 2) będąc dłużnikiem upadłego, stał się po ogłoszeniu upadłości jego wierzycielem przez nabycie wierzytelności w drodze przelewu lub indosu wierzytelności powstałej przed ogłoszeniem upadłości. Potrącenie wzajemnych wierzytelności jest jednak dopuszczalne, jeżeli nabycie wierzytelności nastąpiło wskutek zapłaty długu, za który nabywca odpowiadał osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi, i jeżeli odpowiedzialność nabywcy za dług powstała przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Wierzyciel, który chce skorzystać z potrącenia, składa o tym oświadczenie nie później niż przy zgłoszeniu wierzytelności. Gdyby przyjmować do oceny skuteczności dokonanego potrącenia powyższy przepis, byłoby ono w pełni skuteczne i skutkowałoby wygaśnięciem wierzytelności objętych procesem i w konsekwencji koniecznością oddalenia powództwa. Jak jednak zostało ustalone, oświadczenie o potrąceniu złożone zostało w piśmie z dnia 3 stycznia 2014r., a w dniu 11 lutego 2014r. zmieniony został sposób prowadzenia postępowania upadłościowego, na upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego. Sąd odwołał się do art. 118 p.u.n., w myśl którego w razie zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego, skutki ogłoszenia upadłości wymienione w przepisach niniejszego oddziału powstają z dniem wydania postanowienia o zmianie sposobu prowadzenia postępowania. Zmiana postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego sprawia więc, że z datą wydania przez sąd postanowienia o zmianie powstają wszelkie skutki określone w art. 91-116. Postanowienie to nie jest zaskarżalne (art. 16 w zw. z art. 222 ust. 1), a zatem uzyskuje formalną prawomocność z chwilą wydania. Ilekroć w przepisach art. 91-116 jest mowa o dniu ogłoszenia upadłości, oznacza to dzień zmiany postanowienia przez sąd. Zgodnie z art. 89 ograniczenia w tym zakresie powstają już z chwilą ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. Nie można zatem uznać, że oceniając dopuszczalność potrącenia co do wierzytelności nabytych po dniu ogłoszenia upadłości (art. 94) oraz co do wierzytelności powstałych po tej dacie (art. 95), pod uwagę bierze się dzień zmiany postanowienia o ogłoszeniu upadłości. W tym przypadku przesądzająca jest data ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. Na uwadze bowiem trzeba mieć, że mimo zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego zostaje ono wszczęte z datą pierwotnego ogłoszenia upadłości. Nie powinno więc dojść do przyznania przywileju dla dodatkowych wierzycieli tylko z tego powodu, że dochodzi do zmiany sposobu prowadzenia postępowania. – A. Jakubecki Komentarz do art. 118 prawa upadłościowego i naprawczego – Lex. Przyjęcie powyższego poglądu prowadzi do wniosku, że z chwilą zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z układowego na likwidacyjne, ustają skutki pierwszego ze sposobów i powstają skutki wynikające z ogłoszenia upadłości likwidacyjnej. Prowadzi to zatem w realiach niniejszej sprawy do sytuacji, w której sporne oświadczenie o potrąceniu uznać należy za złożone przed ogłoszeniem upadłości i oceniać skuteczność w oparciu o art. 94 p.u.n. Okoliczność, że w świetle art. 89 p.u.n. oświadczenie o potrąceniu byłoby skuteczne, nie przekreśla jednak możliwości tego, iż po zmianie trybu postępowania upadłościowego powstaną większe rygoryzmy – np. określone w art. 94 p.u.n. i w konsekwencji oświadczenie o potrąceniu będzie nieskuteczne. Dokonując wykładni powyższych przepisów należy mieć na uwadze, iż co do zasady zaspokojenie wierzytelności następuje w toku postępowania upadłościowego i w przypadku upadłości likwidacyjnej poszczególni wierzyciele należący do tej samej kategorii powinni być zaspokojeni w takim samym zakresie. Tymczasem potrącenie może prowadzić do zaspokojenia określonego wierzyciela w większym zakresie. Powyższe rozważania doprowadziły Sąd I instancji do wniosku, że do oceny skuteczności oświadczenie o potrąceniu znajduje zastosowanie przepis z art. 94 ust. 1 i 2 p.u.n. Zgodnie z art. 94 ust. 1 i 2 p.u.n. potrącenie nie jest dopuszczalne, jeżeli dłużnik upadłego nabył wierzytelność w drodze przelewu lub indosu po ogłoszeniu upadłości albo nabył ją w ciągu ostatniego roku przed dniem ogłoszenia upadłości, wiedząc o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości. Potrącenie jest dopuszczalne, jeżeli nabywca stał się wierzycielem upadłego wskutek spłacenia jego długu, za który odpowiadał osobiście albo określonymi przedmiotami majątkowymi, i jeżeli nabywca w czasie, gdy przyjął odpowiedzialność za dług upadłego, nie wiedział o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości. Potrącenie jest zawsze dopuszczalne, jeżeli przyjęcie odpowiedzialności nastąpiło na rok przed dniem ogłoszenia upadłości. W wypadku przelewu mającego miejsce w ciągu roku poprzedzającego dzień ogłoszenia upadłości decydująca jest świadomość nabywcy wierzytelności. Nie ma natomiast znaczenia, czy zbywca wierzytelności wiedział o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości. Dowód stanu świadomości nabywcy spoczywa, zgodnie z art. 6 k.c., na syndyku, kwestionującym dopuszczalność potrącenia. Sąd I instancji podzielił pogląd wyrażony w uchwale składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 4 września 2013 r. III CZP 26/13 OSNC 2014 nr 6, poz. 55, str. 1, w której wskazano, iż oświadczenie o potrąceniu złożone przed dniem ogłoszenia upadłości, obejmującej likwidację majątku upadłego, przez jego dłużnika, który nabył wierzytelność w drodze przelewu w okresie roku przed dniem ogłoszenia upadłości wiedząc o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości, nie powoduje umorzenia wierzytelności. Sąd podkreślił, iż zgodnie z ogólną regułą dowodową z art. 6 k.c. nie jest obowiązkiem nabywcy udowadniać, że nie wiedział o istnieniu podstawy ogłoszenia upadłości. To na syndyku spoczywa ciężar udowodnienia, że nabywcy wierzytelności znane były konkretne fakty, które następnie stały się podstawą ogłoszenia upadłości (w tezie wyr. z 19.11.2004 r., V CK 231/04, Legalis, SN podkreślił, że "nie wystarczy przy tym wykazanie przez syndyka, że nabywca powinien był wiedzieć o tych okolicznościach") - Komentarz do art. 94 Prawo upadłościowe Gurgul 2018, wyd. 11/Gurgul – Legalis. Nie budzi zatem wątpliwości, że konieczne jest wykazanie posiadania pozytywnej wiedzy o sytuacji spółki, a więc o określonych faktach wskazujących na konieczność ogłoszenia upadłości. Nie są wystarczające w tym zakresie przepuszczenia, czy też uogólnienia i przyjmowanie, że powód musiał wiedzieć dlatego, że „inni wiedzieli”. Nie można czynić również zarzutu pozwanemu, że nie podjął działań w celu ustalenia sytuacji finansowej dłużnika nabywanej wierzytelności. Żaden z obowiązujących przepisów prawa nie nakłada takiego obowiązku na nabywcę wierzytelności. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy uznał, że powód nie wykazał, aby pozwany wiedział o przesłankach do ogłoszenia upadłości spółki (...) spółka z o.o. w E.. Istotne w tym zakresie pozostaje, że nie mogła to być wiedza jedynie o złej sytuacji finansowej, czy przejściowych kłopotach płatniczych. Ówcześnie obowiązujące przepisy prawa upadłościowego i naprawczego w art. 10 – 13 szczegółowo regulowały przesłanki pozytywne i negatywne ogłoszenia upadłości. Ewentualna zatem wiedza pozwanego powinna mieć na tyle szczegółowy charakter, aby mógł on ocenić, czy zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości. Świadkowie powiązani ze stroną pozwaną, jak również sam przedstawiciel pozwanego, jednoznacznie wskazywali, iż pozwany wiedzy w przedmiotowym zakresie nie posiadał. Z kolei pozostali przesłuchani w sprawie świadkowie swoje twierdzenia o wiedzy pozwanego opierali na przypuszczeniach i domysłach, twierdząc iż skoro pozwany wiedział o określonych zdarzeniach, to na ich podstawie mógł i powinien był wyciągnąć wnioski o sytuacji powoda. Takie domysły świadków były jednak niewystarczające. Konieczne było bowiem wykazanie posiadania konkretnej pozytywnej wiedzy po stronie pozwanego. Powód jako okoliczności, na podstawie których pozwany miał posiąść wiedzę o sytuacji (...) spółka z o.o. w E., wskazywał także na zawarcie porozumienia z lipca 2012r., czy też nabycie przez pozwanego wierzytelności za znacznie niszą cenę w stosunku do wartości wierzytelności, jak również na naliczenie kar umownych przez inwestora. W zakresie pierwszej wskazywanej przez powoda okoliczności Sąd wskazał, iż porozumienie z lipca 2012r. związane było z ogłoszeniem upadłości układowej (...) sp. z o.o., która wraz z powodem i pozwanym była członkiem konsorcjum, zajmującego się budową bioelektrowni S.. Z zeznań przesłuchanych w sprawie osób wynika, że (...) spółka z o.o. był głównym podmiotem finansującym realizację kontraktu, o czym wiedziały wszystkie strony umowy konsorcjum. Po ogłoszeniu upadłości spółki (...) powstał problem dalszym finansowaniem kontaktu, w szczególności z zapłatą za silniki, jakie na zlecenie powoda miała wykonać firma (...). Zawarcie tego porozumienia nie świadczyło jednoznacznie o trudnej sytuacji spółki (...) spółka z o.o., a w szczególności o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości tej spółki. (...) spółka z o.o. w konsorcjum nie był spółką dominującą i nie miał zapewnić finansowania inwestycji. Był najmniejszym z trzech konsorcjantów. Oczywistym zatem pozostawało ustalenie nowych zasad finansowania inwestycji przez pozostałych konsorcjantów, niezależnie od ich sytuacji finansowej. Co jednak istotne porozumienie zostało zawarte w lipcu 2012r., a nabycie wierzytelności nastąpiło w grudniu 2013r. Nawet zatem, jeżeliby pozwany powziąłby wątpliwości co do sytuacji (...) spółka z o.o. w chwili zawierania porozumienia, czego jednakże powód nie wykazał, to w chwili dokonywania cesji, mógł w uzasadniony sposób przyjmować, że jeżeli przez prawie półtorej roku nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości Gaz (...) spółka z o.o., to upadłość spółki (...) i zawarcie porozumienia z lipca 2012r., nie wpłynęło na pogorszenie sytuacji (...) spółka z o.o., skutkujące koniecznością ogłoszenia upadłości. Zwrócić należy uwagę, iż świadek K. D. w swych zeznaniach wskazał, że zarząd (...) spółka z o.o. powziął wiedzę o podstawach ogłoszenia upadłości w listopadzie 2013r. Trudno zatem przyjąć, aby pozwany informacje takie uzyskał już 1,5 roku wcześniej. Sąd Okręgowy wskazał, że bez znaczenia dla istnienia po stronie pozwanego pozytywnej wiedzy o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości spółki (...) spółka z o.o. była okoliczności, iż w 2012r. została ogłoszona upadłość spółki (...) S.A. Podobnie bowiem jak w przypadki zawarcia porozumienia z lipca 2012r. była to okoliczność, która zaistniała na długo przed tym, a zatem około półtora roku zanim sam zarząd spółki (...) spółka z o.o. powziął wiedzę o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości. Sama natomiast okoliczność, że pozwany wiedział o ogłoszeniu upadłości (...) S.A. i upadłość tego podmiotu miała duży wpływ na sytuację finansową pozwanego, nie dowodzi w żaden sposób, że taki sam wpływ kwestia ta miała dla finansów spółki (...) spółka z o.o., a tym bardziej by wiedza w tym zakresie była powszechna i oczywista, skoro pozwany działa na tym samym rynku branżowym. Jak wskazano już powyżej nawet świadek N. F. przedstawiciel firmy (...), która działała w tej samej branży nie wiedziała o sytuacji finansowej spółki (...) spółka z o.o., a tym bardziej by w jej przypadku zaistniały podstawy do ogłoszenia upadłości, nawet po ogłoszeniu upadłości spółki (...) S.A. Za niezrozumiałe Sąd uznał twierdzenia powoda o wiedzy pozwanego z uwagi na niski kapitał zakładowy spółki (...) spółka z o.o. Gdyby to miało jakikolwiek wpływ na wiedzę o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości, to racjonalnie należy założyć, że nikt logicznie i rozsądnie rozumujący, nie powinien w ogóle zawierać wielomilionowych kontaktów ze spółką (...) spółka z o.o. Oczywistym przy tym jest, że wysokość kapitału zakładowego spółki nie ma wpływu na wiedzę jej kontrahentów o sytuacji majątkowej, a tym bardziej o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości. Zdaniem Sądu Okręgowego za przyjęciem wiedzy pozwanego o podstawach do ogłoszenia upadłości (...) spółka z o.o. nie przemawiała również wysokość ceny w umowie cesji, za którą pozwany nabył wierzytelność względem tej spółki. W tym zakresie wskazał w pierwszej kolejności, że zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż zwykle cena nabycia wierzytelności jest niższa niż jej kwota nominalna. Nadto odwołał się do zeznań świadka M. S., który brał udział w zawarciu tej umowy i podał, że równocześnie z zawarciem tej umowy negocjowane było porozumienie z inwestorem, które dla pozwanego oznaczało konieczność zapłaty określonej kwoty. Dążył on zatem niejako do „wciągnięcia” (...) spółka z o.o., od którego nabył wierzytelność do porozumienia i partycypowania przez niego w kosztach. Obniżenie ceny za wierzytelność miało zatem odzwierciedlać uzgodnienia w zakresie partycypacji. Powód zwracał również uwagę na kwestię wysokości wierzytelności dochodzonej przez (...) w stosunku do powoda w toku egzekucji i dokonania w związku z tym zajęcia komorniczego wierzytelności, która przysługiwała Gaz (...) spółka z o.o. wobec pozwanego. Z kolei sama wiedza o posiadaniu przez (...) spółka z o.o. zobowiązań wobec (...) spółki z o.o., nawet w tak znacznej kwocie, bez wiedzy o całościowej sytuacji majątkowej i finansowej spółki, nie była wystarczające do przyjęcia, iż pozwany wiedział o podstawach do ogłoszenia upadłości spółki, a zatem by wobec (...) spółka z o.o. ziściły się ustawowe podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Powód nie wykazał przy tym w toku niniejszego postępowania, iż pozwany w dniu zawarcia umowy cesji posiadał wiedzę, o jakichkolwiek innych zobowiązaniach spółki (...) spółka z o.o., a mianowicie wobec spółki (...) S.A. w Z.. Jak wynika bowiem z załączonego przez pozwanego do sprzeciwu pisma z dnia 27 sierpnia 2015r. (k. 452) pozwany wiedzę o zobowiązaniach spółki (...) spółka z o.o. wobec spółki (...) powzięli już długo po ogłoszeniu upadłości spółki (...) spółka z o.o. właśnie z tego pisma, na co wskazywał m.in. świadek M. S.. Powód powołując się na okoliczność, iż to właśnie od pozwanego spółka (...) S.A. powzięła wiedzę o złej sytuacji majątkowej spółki (...) spółka z o.o., co spowodowało, że spółka (...) S.A. zwróciła się o zapłatę bezpośrednio do inwestora, nie wykazał jaki wpływ ta okoliczność miała do istnienia pozytywnej wiedzy o istnieniu podstaw do ogłoszenia spółki (...) spółka z o.o. w E.. Z zeznań świadków, w szczególności K. D., nie wynika jaki był zakres przekazanych informacji odnośnie złej sytuacji majątkowej, jak również kto w imieniu pozwanego miał udzielać spółce (...) S.A. informacji w imieniu pozwanego. Co przy tym istotne powód nie wykazał w żaden sposób, że były to informacje udzielone jeszcze przed upływem terminu płatności wierzytelności spółki (...) przeciwko (...) spółka z o.o. w E., a zatem, że spółka już w tym momencie pozostawała dłużnikiem spółki (...) S.A. Sąd podkreślił, że jak wynika z zeznań świadków na rynku powszechna była informacja, że spółka (...) spółka z o.o. w E. realizuje wspólnie z (...) spółka z o.o. kontrakt w Z.. Pozwany posiadał zatem wiedzę, że spółka działa na rynku i uczestniczy w realizacji kontraktów, co nie wskazuje na pozytywną wiedzę o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości. Na wiedzę pozwanego odnośnie istnienia podstaw do ogłoszenia upadłości spółki (...) spółka z o.o. w E. nie wskazywał również wbrew twierdzeniom powoda fakt, że w połowie roku 2013r. przedstawiciel pozwanego zadzwonił do (...) spółka z o.o. w E. z propozycją wcześniejszej spłaty długu po udzieleniu 50 % rabatu. Tym bardziej że spółka ta nie przyjęła propozycji pozwanego, co wskazywało, że nie była w tak złej czy tragicznej sytuacji finansowej. Niezasadne były również twierdzenia powoda związane z karami umownymi. Okoliczność, iż inwestor po odstąpieniu od umowy naliczył konsorcjum, a więc także powodowi kary umowne, nie oznacza, iż na tej podstawie pozwany mógł wiedzieć o złej sytuacji powoda. Po pierwsze zostały one naliczone całemu konsorcjum, a nie tylko powodowi. Po drugie samo ich naliczenie nie oznaczało, że były zasadne i że zostaną wyegzekwowane, a przez to, że wpłyną negatywnie na sytuację powoda i doprowadzą do upadłości spółki (...) spółka z o.o. w E. W związku z powyższym Sąd uznał, iż wobec niewykazania, że pozwany w chwili nabycia wierzytelności wiedział o przesłankach do ogłoszenia upadłości (...) spółka z o.o. w E., złożone przez pozwanego oświadczenie o potrąceniu było skuteczne i doprowadziło do wygaśnięcia wierzytelności dochodzonej przez powoda w myśl art. 498 i 499 k.c., co skutkowało oddaleniem powództwa w całości. Podkreślił, iż wierzytelność przedstawiona przez pozwanego do potrącenia została wpisana na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym (...) sp. z o.o. i uznana w kwocie 2.003.590,01 zł oraz zaliczona do kategorii IV. Powód natomiast w niniejszym procesie domagał się zapłaty kwoty 500.000 zł, a zatem wierzytelność powoda objęta pozwem uległa umorzeniu w całości. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku obciążając nimi w całości powoda jako stronę przegrywającą proces. W tym zakresie Sąd oparł się na przepisach art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. Powyższy wyrok zaskarżył powód w całości zarzucając: Skarżonemu wyrokowi zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1/ art 233 § 1 i art. 231 k.p.c. poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego oraz dokonanie jego dowolnej, a nie swobodnej oceny, jak również brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu taktycznego sprawy, tj. a/ pominięcie przez Sąd, że wiedza Pozwanego o istnieniu nabywanej wierzytelności stanowi w istocie wiedzę o istnieniu kilku wymagalnych wierzytelności (z tytułu kosztów procesu i z tytułu dwóch należności głównych wskazanych w nakazie); b/ błędne ustalenie przez Sąd, że Powód nie wykazał, że poza wierzytelnością (...) Sp. z o. o. Pozwany w momencie zawierania umowy cesji posiadał wiedzę o innych długach Powoda, w sytuacji gdy z materiału zebranego w sprawie wynika, że Pozwany wiedział wówczas o istnieniu co najmniej dwóch niezaspokojonych wierzycieli - (...) Sp. z o. o. oraz (...) S.A.; c/ błędne ustalenie, że naliczenie kar umownych konsorcjum nie mogło wpływać na wiedzę Pozwanego o sytuacji finansowej Powoda, w sytuacji gdy poprzez naliczenie kar i wezwanie do zapłaty wszyscy konsorcjanci stali się dłużnikami B. z o.o., wierzytelność ta była wymagalna i niesporna przynajmniej w części, skoro wedle twierdzeń Pozwanego - Pozwany i (...) Sp. z o.o. podjęli starania i ponieśli wysokie koszty w celu zawarcia porozumienia, w ramach którego B. zrzeknie się pozostałych roszczeń. Powyższe wynikało z zeznań świadka M. S., którego zeznania Sąd uznał za w pełni wiarygodne; d/ sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym uznanie, że Powód nie udowodnił, iż Pozwany przed zawarciem umowy cesji wiedział o tym, że (...) S.A. wystąpiła z żądaniem zapłaty do inwestora i że znał przyczyny takiego działania, skoro z zeznań świadków A. B. i K. D. wynika, że to Pozwany poradził wówczas (...) S.A. żeby kierowała żądania wprost do inwestora i skoro zgodnie z oświadczeniem (...) SA postąpił zgodnie z poradą i skierował żądanie do inwestora, który spłacił zaległość w dniu 13 grudnia 2013 r., to jednocześnie sama rozmowa Pozwanego z (...) S.A. o sytuacji finansowej Powoda i kierowaniu żądania zapłaty do inwestora miała miejsce przed zawarciem umowy z dnia 17 grudnia 2013 r.; e/ błędne uznanie, że Powód nie udowodnił, kto w imieniu Pozwanego skontaktował się z (...) SA, skoro wynikało to pośrednio z zeznań A. B. i K. D., którzy wskazali, że przyczyną rozmowy było otrzymanie od Pozwanego postanowienia o zajęciu wierzytelności, które zgodnie z zasadami reprezentacji kierowane było do członków zarządu Pozwanego, a zatem za przynajmniej objęte domniemaniem faktycznym uznać należy, że rozmowę z (...) SA. przeprowadził jeden z członków zarządu Pozwanego, skoro posiadał wiedzę o zajęciu komorniczym; f/ pominięcie, że okoliczność uprzedzenia (...) SA. o złej sytuacji finansowej Powoda stanowi dowód nie tylko na to, że Pozwany wiedział o zadłużeniu Powoda względem (...) SA., ale że już wówczas wiedział o jego niewypłacalności, w przeciwnym wypadku sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego byłoby podjęcie przez Pozwanego inicjatywny w celu uprzedzenia go o złej sytuacji finansowej Powoda; g/ błędne uznanie, że przyczyną zawarcia porozumienia z 26 lipca 2013 r. była upadłość (...) Sp. z o.o., w sytuacji gdy przyczyną była upadłość (...) SA. (co wynika z zeznań świadka A. B.) i w konsekwencji błędne ustalenie, że Powód nie wykazał, że upadłość (...) SA. wpłynęła na stan finansowy Powoda; h/ błędne uznanie za wiarygodne zeznań świadków wskazujących na to, że zawarcie przez Powoda kontraktu w ramach inwestycji w Z. świadczyło o dobrej sytuacji Powoda, skoro liderem konsorcjum utworzonego do realizacji w Z. było (...) SA. i podczas gdy powyższe zeznania były sprzeczne z zeznaniami świadków oraz przesłuchaniem W. K.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.