k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Zgodnie zaś z dyspozycją art. 385 2 k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. W sprawie nie było wątpliwości, iż stronami Umowy był przedsiębiorca – Bank, oraz konsumenci – pozwani. Kolejno, w sprawie nie było sporne, że wskazane klauzule zawarte zostały we wzorcu umowy inkorporowanym do treści Umów. Blankietowy wzorzec umowy został przy tym załączony do akt sprawy przez stronę pozwaną (k. 250 - 254). Przechodząc do kwestii indywidualnego uzgodnienia w/w zapisów Umowy, wskazać należy, iż ciężar wykazania, że w/w klauzule były indywidualnie uzgodnione z pozwanymi spoczywał na stronie powodowej, jako wywodzącej z tego twierdzenia skutki prawne (art.
Strona powodowa twierdziła w tym zakresie, że postanowienia te były przedmiotem indywidualnych negocjacji. Pozwani świadomie wybrali kredyt w (...) spośród innych możliwości. Następnie mogli negocjować kurs wypłaty świadczenia oraz spłat. Nadto wybrali rachunek do obsługi zadłużenia w walucie (...), na który dokonywali wpłat z pominięciem w/w klauzul przeliczeniowych. Kurator pozwanych, wobec braku możliwości odebrania stanowiska od samych pozwanych w tym temacie, ostatecznie twierdzeń tych nie zakwestionował. Także i Sąd w oparciu o ustalone okoliczności faktyczne sprawy nie miał podstaw by przyjąć, że kwestie zastosowania klauzul przeliczeniowych nie były przedmiotem indywidualnego porozumienia. Jakkolwiek sama treść Umowy wskazuje na braki informacyjne w zakresie sposobu ustalania kursów przez Bank, co mogłoby ewentualnie stanowić podstawę do kwestionowania ich skuteczności na gruncie kontroli abstrakcyjnej, to już mając na uwadze, że w sprawie niniejszej Sąd ma obowiązek przeprowadzić kontrolę indywidualną całokształtu treści stosunku umownego łączącego strony, biorąc pod uwagę niekwestionowane twierdzenia strony pozwanej, należało dojść do wniosku, iż postanowienia te zostały indywidualnie uzgodnione. Jedynie więc na marginesie wskazać jeszcze należy, że w ocenie Sądu kwestionowane klauzule umowne nie dotyczyły głównych świadczeń stron. W tym zakresie przywołać należy argumentacje przedstawioną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r. w sprawie o sygn. akt I CSK 1049/14, którą Sąd w składzie niniejszym w tym temacie, przyjmuje za własną. Orzeczenie to co prawda odnosi się do tzw. klauzuli indeksacyjnej, niemniej uwagi tam poczynione pozostają aktualne także na gruncie sprawy niniejszej. W szczególności zauważyć jednak należało, iż w sytuacji w której Sąd uznał, iż przedmiotowa Umowa stanowiła umowę o kredyt walutowy, zarówno przedmiotem świadczenia Banku jak i powoda, był frank szwajcarski. Jak już wskazano wcześniej, Umowa pozwalała na świadczenie bezpośrednio w tej walucie. Tym samym, w ocenie Sądu, skoro możliwe było rozliczenie Umowy bezpośrednio w (...), to tym bardziej klauzule przeliczeniowe nie mogły być uznane za główne świadczenia stron. W konsekwencji, Sąd nie uznał, by doszło tu do zastosowania postanowień, które mogłyby podlegać ocenie z punktu widzenia dyspozycji art.
Kolejno zauważyć jeszcze należy, iż nawet gdyby przyjąć, że te postanowienia zaczerpnięte z wzorca umowy nie były indywidualnie negocjowane, to ustalony stan faktyczny nakazywałby przyjąć, że w drodze indywidualnych uzgodnień, doszło do wykonania Umowy z pominięciem kwestionowanych klauzul. Należałoby bowiem przyjąć za niespornymi twierdzeniami strony powodowej, iż wypłata pożyczki nastąpiła po uzgodnionym z pozwanymi kursie, co wynika z dyspozycji wypłaty pożyczki. O uzgodnieniu tym mogłaby także świadczyć niezaprzeczona okoliczność, co do istnienia możliwości negocjowania kursu wypłaty pożyczki, poprzez zawarcie umowy ramowej, z której to jednak możliwości pozwani świadomie nie skorzystali. Kolejno wskazać także należy, iż problem zastosowania klauzul przeliczeniowych nie wystąpił także na etapie spłaty pożyczki, skoro zgodnie z niekwestionowanymi twierdzeniami strony powodowej, pozwani dokonywali spłaty pożyczki wybierając rachunek prowadzony w walucie pożyczki. Na rachunek ten mogli zaś dokonywać wpłat franków szwajcarskich zgromadzonych w dowolny sposób, a więc z pominięciem potencjalnie abuzywnych klauzul zawartych w Umowie. Wykonaniu w oparciu o zapisy literalne Umowy podlegało więc jedynie przeliczenie przeterminowanego zadłużenia pozwanych zgodnie z §18 Umowy. Jak już jednak wcześniej wskazano, wobec uznania, że doszło tu do indywidualnego uzgodnienia warunków Umowy, postanowienie to pozostawało w pełni skuteczne. W konsekwencji, wobec powstania zadłużenia w spłatach Umowy pożyczki oraz skutecznego jej wypowiedzenia, całość niespłaconego kapitału stała się wymagalna wraz z umówionymi odsetkami od kapitału oraz za opóźnienie. Mając na uwadze powyższe Sąd uwzględnił powództwo w jego zmodyfikowanym kształcie na podstawie art. 471 k.c. Sąd podzielił przy tym stanowisko strony powodowej, iż dokonana modyfikacja powództwa nie stanowiła wystąpieniem z nowym czy też innym żądaniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2014 roku w sprawie o sygn. akt IV CSK 82/14 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt V ACa 125/14 – oba publ. w L.). Na zasądzoną na rzecz strony powodowej kwotę składał się więc niespłacony kapitał pożyczki, odsetki umowne od kapitału oraz umowne odsetki za opóźnienie w spłacie należnych świadczeń, przeliczone z (...) na PLN zgodnie z § 18 Umowy, w wysokości niekwestionowanej przez stronę pozwaną. Część odsetkowa została przy tym wyrażona kwotą globalną, która nie stanowiła jednakże odrębnego żądania, toteż nie podlegała wliczeniu do wartości przedmiotu sporu, co z kolei pozostawiało sprawę niniejszą we właściwości rzeczowej tutejszego Sądu. Podstawą prawną uwzględnionego żądania odsetkowego stanowił art. 481 §1 §2 i § 2 1 w zw. z § 18 ust. 4 Umowy. Solidarność zobowiązania pozwanych wynikała z dyspozycji art. 369 k.c. w zw. z § 33 Umowy. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik sporu, obciążając nimi w całości stronę przegrywającą spór – solidarnie pozwanych (art. 98 k.p.c. w zw. z art. 105 § 2 k.p.c.). Wobec braku jakichkolwiek danych o sytuacji majątkowej pozwanych, rozważanie rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty było bezprzedmiotowe. Rozłożenie świadczenia na raty muszą bowiem uzasadniać szczególne okoliczności, które nadto przy respektowaniu praw wierzyciela pozwoliłyby do zaspokojenia ostatecznie w rozsądnym horyzoncie czasowym jego roszczeń. Tu takich informacji zabrakło. Na wysokość poniesionych przez stronę powodową kosztów składała się opłata od pozwu w kwocie 1 000 zł, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie ustanowionego w sprawie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 7 200 zł zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r., Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia pozwu. O wynagrodzeniu kuratora orzeczono stosownie do treści § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 9 marca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 536). Zgodnie z powyższymi normami wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej „kuratorem”, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400) (…) nie mniej niż 60 zł. (ust. 1). Wysokość wynagrodzenia w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w kwocie wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej wskazanych stawek minimalnych, jeżeli uzasadnia to: 1) nakład pracy kuratora, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie; 2) wartość przedmiotu sporu; 3) stopień zawiłości sprawy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu zasadnym było przyznanie kuratorowi wynagrodzenia w wysokości 50% stawki przewidzianej w w/w przepisach tj. kwoty 3 600 zł. Wobec odbycia się w sprawie dwóch terminów rozpraw, kwota ta musiała być wyższa niż 40% stawki. Oceniając nakład pracy kuratora Sąd uznał, iż wobec ograniczonych możliwości ustalenia stanu faktycznego – co wynikało z braku kontaktu z pozwanymi – działania kuratora musiały ograniczyć się do dbania o ich interesy, bez powodowania dalszych kosztów. Tym samym zrozumiała była postawa kuratora, który ostatecznie wycofał się z kwestionowania twierdzeń faktycznych strony pozwanej, skoro dalsze ich negowanie spowodowałoby konieczność prowadzenia postępowania dowodowego, w tym przesłuchania świadków czy dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, co mogłoby podwyższyć koszty postępowania. Brak danych kuratora o stanie faktycznym determinował jednakże z drugiej strony stwierdzenie Sądu, iż zajęcie stanowiska w sprawie nie wymagało istotnego nakładu pracy. Kwota 3 600 zł stanowić więc będzie w ocenie Sądu adekwatne wynagrodzenie kuratora, uwzględniając przy tym złożoność problemu prawnego i wartość przedmiotu sporu. Kolejno orzeczono, że wynagrodzenie to zostanie poniesione tymczasowo z sum Skarbu Państwa (art. 83 ust. 1 u.k.s.c.), a kosztami tymi zostali ostatecznie obciążeni pozwani, zgodnie z wcześniej wyrażoną zasadą odpowiedzialności za wynik sporu (art. 113 u.k.s.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c.). Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji. Z/ (...).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.