IX Ca 1146/19

Sygn. akt IX Ca 1146/19 (upr.) WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 sierpnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Jacek Barczewski po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa S. J. przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Mrągowie z dnia 19 kwietnia 2019 r., sygn. akt I C 999/18 oddala apelację. Jacek Barczewski Sygn. akt IX Ca 1146/19 (upr.) UZASADNIENIE Powód S. J. wystąpił przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. z powództwem o zapłatę kwoty 5.000 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 października 2018 roku do dnia zapłaty, a nadto o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, iż od ponad 20 lat posiada u pozwanego (...), a zakres wiążącej strony umowy obejmuje wypłatę kwoty 5.000 złotych z tytułu zgonu małżonka. Żona powoda zmarła w dniu 20 września 2018 roku podczas przebywania na terenie Stanów Zjednoczonych. W dniu 27 września 2019 roku powód zgłosił szkodę, a w dniu 2 października 2019 roku pozwany odmówił wypłaty świadczenia z uwagi na to, że w amerykańskim akcie zgonu jest wpisane, że zmarła D. J. była rozwiedziona. Powód oświadczył, że nic nie wiedział o rozwodzie, który miał miejsce najprawdopodobniej w USA. Powodowi nic nie wiadomo, aby było przeprowadzone odpowiednie postępowanie sądowe zwane „legalizacją”. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany przyznał, iż powód był objęty umową (...). Oświadczył, że odmówił wypłaty świadczenia odszkodowawczego na rzecz powoda, gdyż a aktu zgonu D. J. wynika, że w chwili śmierci była ona rozwiedziona, a więc nie była żoną powoda. Pozwany podniósł, że wyrok rozwodowy wydany w USA podlega uznaniu z mocy prawa, gdyż w dniu 1 lipca 2009 roku zmianie uległy przepisy odnośnie uznania zagranicznego wyroku rozwodowego w Polsce, a wszystkie wyroki wydane po tej dacie podlegają uznaniu z mocy prawa, jeśli tylko nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w kpc. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2019r. Sąd Rejonowy w Mrągowie w punkcie I zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 października 2018 roku do dnia zapłaty; w punkcie II oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w punkcie III zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 250 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne: S. J. od wielu lat posiada w Towarzystwie (...) S.A. z siedzibą w W. (...). Z dniem 1 lutego 2018 roku rozpoczął się kolejny rok trwania w/w umowy ubezpieczenia. Ubezpieczenie na podstawie łączącej strony umowy swoim zakresem obejmowało m.in. zgon współmałżonka, a świadczenie z tego tytułu zostało określone na kwotę 5.000 złotych. D. J. przez kilka lat przebywała na terytorium Stanów Zjednoczonych. Zajmowała się tam pracą polegającą na opiece nad osobami starszymi. Wyjechała na podstawie tzw. wizy turystycznej i nielegalnie przedłużyła swój pobyt. W dniu 20 września 2018 roku D. J. zmarła, a w akcie zgonu sporządzonym w USA jako stan cywilny w chwili zgonu wpisane zostało „rozwiedziona”. W dniu 27 września 2018 roku S. J. zgłosił do Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. szkodę w oparciu o polisę (...) polegającą na śmierci małżonka. Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. odmówiło wypłaty świadczenia stwierdzając, że z dokumentacji wynika, że w chwili śmierci D. J. była rozwiedziona. S. J. odwołał się od tej decyzji, jednakże w piśmie z dnia 11 października 2018 roku Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. podtrzymało wcześniejsze stanowisko o odmowie wypłaty świadczenia. W polskim akcie małżeństwa D. J. i S. J. brak adnotacji o jego rozwiązaniu. S. J. z pisma przysłanego ze Stanów Zjednoczonych dowiedział się, że D. J. zainicjowała i przeprowadziła tam sprawę rozwodową. Rozmawiał o tej sytuacji telefonicznie z żoną, która uspokajała go, że rozwód miał mieć wyłącznie charakter fikcyjny. Na jesień 2018 roku D. J. planowała powrót do Polski. S. J. występował do Sądu Okręgowego w Olsztynie o uznanie orzeczenia rozwodowego, jednakże wniosek ten został mu zwrócony, gdyż nie dołączył on dokumentu wskazującego, że orzeczenie jest prawomocne. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd I instancji uznał, że powództwo w przeważającej części jest zasadne. Sąd ten zwrócił uwagę, iż kluczową kwestią sporną pomiędzy stronami było to, czy w chwili śmierci D. J. pozostawała żoną powoda, czy też była z nim rozwiedziona. Zdaniem Sądu kwestię tę należało rozstrzygać w oparciu o prawo polskie, bowiem w tym porządku prawnym zawarta została umowa ubezpieczenia łącząca strony procesu. Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 1145 k.p.c. orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146 k.p.c. Zgodnie zaś z treścią tego przepisu informacje o jednostce orzeczenia sądów tezy z piśmiennictwa komentarze monografie wzory i zestawienia procedury orzeczenie nie podlega uznaniu, jeżeli: 1) nie jest prawomocne w państwie, w którym zostało wydane; 2) zapadło w sprawie należącej do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich; 3) pozwanemu, który nie wdał się w spór co do istoty sprawy, nie doręczono należycie i w czasie umożliwiającym podjęcie obrony pisma wszczynającego postępowanie; 4) strona w toku postępowania była pozbawiona możności obrony; 5) sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami zawisła w Rzeczypospolitej Polskiej wcześniej niż przed sądem państwa obcego; 6) jest sprzeczne z wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu polskiego albo wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu państwa obcego, spełniającym przesłanki jego uznania w Rzeczypospolitej Polskiej, zapadłymi w sprawie o to samo roszczenie między tymi samymi stronami; 7) uznanie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego). Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, iż postępowanie rozwodowe zostało przez D. J. zainicjowane i przeprowadzone na terenie Stanów Zjednoczonych. Fakt ten został przyznany przez samego powoda, który występował do Sądu Okręgowego w Olsztynie o uznanie orzeczenia rozwodowego, jednakże wniosek ten został mu zwrócony, gdyż nie dołączył on dokumentu wskazującego, że orzeczenie jest prawomocne. Wedle jego oświadczenia nie mógł wykonać nałożonego nań zobowiązania, gdyż nie dysponował takim dokumentem, a jego starania o uzyskanie wyroku rozwodowego okazały się być nieskuteczne. Sąd podkreślił, iż z przesłuchania powoda wyłania się wniosek, że o rozprawie rozwodowej dowiedział się już po fakcie, a odpis wyroku rozwodowego otrzymał w wersji anglojęzycznej i został zmuszony do zlecenia jego tłumaczenia. W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, iż in concreto spełnione zatem zostały przesłanki negatywne do uznania orzeczenia sądu państwa obcego przewidziane przez art. 1146 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c., a nie jest wykluczone, że również i przez art. 1146 § 1 pkt 1 k.p.c. Ocena tego typu jest zastrzeżona dla kognicji sądów okręgowych (art. 1148 1 § 1 k.p.c.), jednakże – jak bezsprzecznie ustalono – procedura taka nie została dotychczas skutecznie przeprowadzona. Sąd wskazał, iż stosownie zaś do treści informacje o jednostce orzeczenia sądów tezy z piśmiennictwa komentarze monografie wzory i zestawienia procedury art. 1148 § 1 k.p.c. każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić do sądu z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenie sądu państwa obcego podlega albo nie podlega uznaniu. Nie ulega zatem wątpliwości, iż pozwany – powołując się na fakt rozwiązania małżeństwa S. J. z D. J. jako podstawę odmowy wypłaty świadczenia odszkodowawczego – miał interes prawny do zainicjowania tego typu postępowania. W ocenie Sądu to na pozwanym spoczywał obowiązek wykazania faktu skutecznego rozwiązania małżeństwa powoda z D. J., gdyż to pozwany z zaistnienia tego faktu wyprowadzał istotne korzystne dla siebie skutki prawne. Skoro umowa ubezpieczenia została zawarta na gruncie prawa polskiego, a w polskim akcie małżeństwa D. J. i S. J. brak adnotacji o jego rozwiązaniu, to brak było również podstaw do odmowy wypłaty powodowi należnego odszkodowania. Sąd oddalił powództwo w zakresie niewielkiej części roszczenia odsetkowego. W ocenie Sądu bowiem jako datę początkową ich naliczania należało przyjąć dzień następny po dniu definitywnej odmowy spełnienia świadczenia na rzecz powoda, gdyż dzień ten nastąpił jeszcze przed upływem 30-dniowego terminu od dnia zgłoszenia szkody zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o regułę z art. 100 zd. drugie in principio k.p.c., zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 250 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Pozwany wniósł apelację od powyższego wyroku, zaskarżając go w części tj. w pkt 1 i 3. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1. obrazę przepisów postępowania, mając wpływ na jego treść, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c., poprzez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, w tym poprzez pominięcie dokumentu urzędowego w postaci aktu zgonu D. J. wraz z tłumaczeniem przysięgłym oraz wszelkich dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy VI RCo 20/17 Sądu Okręgowego w Olsztynie, z których wynika, iż, w chwili śmierci D. J., była ona osobą rozwiedzioną, co skutkowało błędnym ustaleniem, iż pozwana ponosi odpowiedzialność ubezpieczeniową za zdarzenie ubezpieczeniowe w postaci Zgonu Małżonka, gdy tymczasem z uwagi na to, że D. J. była osobą rozwiedzioną, ergo nie była żoną powoda, to pozwana nie ponosi względem powoda odpowiedzialności w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 5 lit, a OWU: 2. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c, poprzez błędną, dowolną, sprzeczną z zasadami logiki ocenę dowodu z zeznań powoda, odpisu zupełnego aktu małżeństwa powoda oraz D. J. i bezzasadne ustalenie, że rzekomo wyrok rozwodowy D. J. z powodem nie wywołał skutków prawnych na terytorium RP i że rzekomo to pozwany winien był zainicjować postępowania do Sądu Okręgowego z wnioskiem o ustalenie, że w/w wyrok rozwodowy orzeczony w USA podlega lub nie podlega uznaniu w RP podczas gdy ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika bezsprzecznie, iż gdy od dnia 1 lipca 2009 roku wyrok rozwodowy orzeczony w USA podlega uznaniu z mocy prawa i jest bezpośrednio uznawany przez polskie władze, co oznacza, że osoba zainteresowana nie musi występować do sądu polskiego o uznanie orzeczenia wydanego przez sąd obcy za skuteczne w Polsce i może powoływać się na płynące z niego skutki przed każdym organem, w tym organem wymiaru sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej, dodatkowo akt zgonu D. J. wraz z tłumaczeniem przysięgłym ma moc dokumentu urzędowego a powód nie obalił domniemania wynikającego z w/w dokumentu zgodnie z regułami k.p.c.; 3. naruszenie art. 1145 k.p.c., 1146 k.p.c. w zw. z art. 1148 i 1148