art. 237 6 § 1 k.p. odzież i obuwie robocze winno charakteryzować się odpowiednimi cechami przewidzianymi do stosowania na danym stanowisku pracy. Organ rentowy wskazał, że odzież używana przez zainteresowanych nie była odzieżą roboczą, bowiem wartość świadczeń rzeczowych oraz możliwość wypłaty z tego tytułu ekwiwalentów musi wynikać z przepisów bezpieczeństwa i higieny, aby była przychodem nie stanowiącym podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W związku z tym organ rentowy włączył wartość wypłaconego ekwiwalentu do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz ustalił wysokość składki zdrowotnej. Płatnik składek A. B. wniósł odwołanie od w/w decyzji, domagając się ich zmiany poprzez ustalenie, że wypłacany zainteresowanym ekwiwalent pieniężny za pranie odzieży roboczej, używanie własnej odzieży i obuwia zamiast roboczego podlega wyłączeniu z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Płatnik składek domagał się zasądzenia na swoją rzecz od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na uzasadnienie podano, że zaskarżone decyzje są wadliwe. U płatnika składek obowiązuje regulamin przydziału środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego, na podstawie którego wypłacano ekwiwalent pieniężny za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego. Płatnik składek zapewniał zatrudnionym odzież roboczą, za wyjątkiem spodni oraz obuwia. Zatrudnieni używali w pracy swoich spodni oraz obuwia, za które płatnik wypłacał ekwiwalent pieniężny ustalony w załączniku do regulaminu. Ilość przydzielonej odzieży roboczej, częstotliwość jej konserwacji oraz okres użytkowania odzieży i obuwia był uzależniony od wymogów higieniczno-sanitarnych oraz kwestii wizerunkowych ze względu na bezpośredni kontakt z klientem. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego była uzależniona: od cen rynkowych odzieży i obuwia, od formy zatrudnienia (umowa o pracę, umowa zlecenia), od ilości używanej odzieży na danym stanowisku pracy, od częstotliwości oraz kosztów prania odzieży i konserwacji obuwia. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego została ustalona w załączniku do regulaminu. Płatnik składek wskazał, że wypłacany ekwiwalent pieniężny jest wyłączony z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wniósł o oddalenie obu odwołań oraz zasądzenie od płatnika składek na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (wartość przedmiotu sporu co do zainteresowanego W. M. wynosiła 372 zł, a co do zainteresowanego H. P. wynosiła 3 537 zł). Na uzasadnienie podano, że
art. 18 ust. 1 w związku z 18 ust. 3 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 roku, poz. 963) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe u zleceniobiorców stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników,
art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2016 roku, poz. 1793) stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe pracowników, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe potrąconych przez płatników,
przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do treści art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2016 roku, poz. 2032) przychodami, z zastrzeżeniem wskazanym w cytowanym przepisie, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Szczegółowe zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, w tym ustawowe wyłączenia zostały enumeratywnie określone w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. z 2015 roku, poz. 2236).
w/w rozporządzenia podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, stanowi przychów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy; natomiast § 2 pkt 6 rozporządzenia stanowi, że podstawy wymiaru składek nie stanowią przychody uzyskane z tytułu ekwiwalentu pieniężnego za używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego. Organ rentowy podał, że uznał, iż odzież i obuwie używane przez zainteresowanych w czasie pracy nie są odzieżą i obuwiem roboczym w rozumieniu art. 237 7 § 1 k.p. Odzież i obuwie nie posiadają cech roboczo-ochronnych, służbowych; nadto nie utraciły charakteru osobistego. Organ rentowy wskazał, że używanie przez pracownika własnej odzieży i obuwia roboczego na ustalonych przez pracodawcę stanowiskach jest możliwe tylko w przypadku łącznego zaistnienia dwóch warunków: zgody pracownika na używanie własnej odzieży i obuwia dla celów roboczych oraz spełnianie wymagań bhp przez odzież i obuwie. Wówczas pracodawca jest obowiązany do wypłaty pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za używanie własnej odzieży i obuwia, z uwzględnieniem ich aktualnej ceny (art. 237 7 § 4 k.p.). Nadto, pracownik jest zobowiązany zapewnić, aby stosowane środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze posiadały właściwości ochronne i użytkowe, oraz zapewnić odpowiednio ich pranie, konserwację, naprawę, odpylanie, odkażanie (art. 237 9 § 2 k.p.). Organ rentowy podał, że ekwiwalent pieniężny za używanie własnej odzieży i obuwia roboczego przysługuje na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy. Zatem garderoba robocza musi spełniać wymagania określone w Polskich Normach; nadto, pracodawca musi określić stanowiska, na których dopuszcza się używanie własnej odzieży i obuwia roboczego, a dodatkowo wypłata ekwiwalentu musi następować za zgodą pracownika. Ekwiwalent pieniężny wypłacany zainteresowanym za używanie własnej odzieży i obuwia roboczego nie spełnia powyższych wymogów. Płatnik składek nie zweryfikował kupowanych przez pracowników odzieży i obuwia pod względem spełniania wymogów bhp określonych w Polskich Normach. Płatnik składek nie określił w żadnym dokumencie wewnętrznym, co stanowi odzież roboczą. Płatnik składek opiera się na ogólnych przepisach „złote zasady bezpieczeństwa bhp” dostępnych we wszystkich placówkach T.-Pizzy, które określają typ odzieży ochronnej używanej przez pracowników (zleceniobiorców). Posługiwanie się przez płatnika składek określeniem odzież i obuwie ochronne nie oznacza, że garderoba ta miała ochronno-robocze przeznaczenie. W związku z tym otrzymywane przez zainteresowanych ekwiwalenty za pranie odzieży i konserwacją obuwia oraz zakup odzieży i obuwia do celów roboczych stanowią przychód, który należy uwzględnić w podstawie wymiaru składek. Zainteresowani W. M. i H. P. nie zajęli stanowiska po żadnej ze stron sporu (k. 23). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Płatnik składek prowadzi punkty gastronomiczne, zajmujące się wyrobem pizzy. U płatnika składek obowiązuje regulamin przydziału środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego – zwany dalej regulaminem. Zainteresowani W. M. i H. P. byli zapoznani z regulaminem.
regulaminu rodzaje wyposażenia odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie na określonych stanowiskach jest niezbędne oraz przewidywane okresy ich użytkowania określa tabela stanowiąca załącznik Nr 1 – tabela norm przydziału środków ochrony osobistej, odzieży, obuwia roboczego przysługującego pracownikom (lub osobom wykonującym prace na podstawie umowy zlecenia) na poszczególnych stanowiskach pracy oraz okresy ich używalności. Dla stanowiska dostawcy pizzy zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy (tj. 8 godzin pracy dziennie) przewidziano odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej w postaci: obuwia letniego (2 pary, okres używalności 12 miesięcy), spodni (3 pary, okres używalności 12 miesięcy), koszul (3 sztuki, okres używalności 3 miesiące), kurtki letniej przeciwdeszczowej (1 sztuka, okres używalności 12 miesięcy), obuwia zimowego (1 para, okres używalności 12 miesięcy), kurtki zimowej (1 sztuka, okres używalności 12 miesięcy).
5 regulaminu płatnik składek między innymi dla stanowiska dostawcy dopuścił używanie przez pracowników (zleceniobiorców) własnej odzieży i obuwia roboczego, spełniającego wymagania bhp oraz higieniczno-sanitarne. Płatnik składek ustalił limit zakupu odzieży i obuwia roboczego przez pracownika (zleceniobiorcę) oraz wysokość ekwiwalentu pieniężnego za pranie i konserwację odzieży i obuwia roboczego przez pracownika (zleceniobiorcę) w oparciu o aktualne ceny rynkowe stosowane w pralniach - § 3 i § 7 ust. 3 regulaminu. W przypadku osób zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia na stanowisku dostawcy przewidziano ekwiwalent pieniężny w wysokości 3 zł za godzinę. Zestawienie kosztów prania i konserwacji odzieży i obuwia roboczego oraz zakupu odzieży i obuwia roboczego podano w załączniku Nr 2 do regulaminu, co przedstawia poniższa tabela: Rodzaj odzieży Ilość konserwacji w miesiącu Koszt jednostkowy konserwacji Ilość odzieży Miesięczny Koszt (...) Koszt prania Na godzinę pracy Bluza/Polar 6 2,80 zł 2 33,60 zł 0,19 zł Buty 10 2,00 zł 2 40,00 zł 0,23 zł Koszulka 16 3,00 zł 3 144,00 zł 0,82 zł Kurtka 1 15,00 zł 1 15,00 zł 0,09 zł Fartuch 15 3,00 zł 3 135,00 zł 0,77 zł Spodnie 10 3,00 zł 1 30,00 zł 0,17 zł Czapka 10 1,50 zł 2 30,00 zł 0,17 zł Spodnie Koszt zakupu 200 zł 3 50,00 zł 0,28 zł Buty Koszt zakupu 200 zł 3 50,00 zł 0,28 zł 3 zł /1 h Płatnik składek w swoich zeznaniach podał, że pracownik (zleceniobiorca) w ciągu roku mógł nabyć dla celów roboczych po 3 pary spodni i po 3 pary obuwia, a koszt każdej pary wynosił 200 zł. Zatem roczny koszt zakupu obuwia i spodni przez pracownika (zleceniobiorcę) wynosił po 600 zł (600 zł : 12 miesięcy = 50 zł na miesiąc). Płatnik składek nie wymagał od pracowników (zleceniobiorców) rachunków za zakup obuwia i spodni (k. 62). Zainteresowany W. M. był zatrudniony u płatnika składek na podstawie umowy zlecenia na stanowisku dostawcy w okresie od dnia 1 sierpnia 2014 roku do dnia 31 grudnia 2014 roku. Do obowiązków zainteresowanego należało: dowóz pizzy do klienta firmowym skuterem lub samochodem, z codziennym rozliczaniem wartości dostawy oraz roznoszenie ulotek reklamowych. W umowie wskazano, że zainteresowany posiada także prawo do ekwiwalentu pieniężnego za pranie i odzież roboczą w wysokości 3 zł za godzinę pracy. Ekwiwalent ten obejmował także zakup spodni i obuwia dla celów roboczych. Zainteresowany W. M. pobrał od płatnika składek: 2 sztuki czapki, 3 sztuki koszulek, 1 sztukę kurtki typu polar, 1 sztukę bluzy, 1 sztukę kurtki zimowej, 1 sztukę kurtki przeciwdeszczowej. Po zakończeniu zatrudnienia zainteresowany zwrócił płatnikowi pobraną odzież. Pobrana odzież miała nadruki firmowego logo T. (...), aby pracownik (zleceniobiorca) był rozpoznawalny przez klientów i mógł reklamować punkt gastronomiczny. Zainteresowany W. M. rozwoził pizzę do klientów, korzystając głównie z firmowego samochodu. Zainteresowany zgodził się, aby świadczyć pracę na rzecz płatnika składek z wykorzystaniem prywatnych spodni i obuwia. Zainteresowany odzież oraz obuwie zakupił na targu, płacą po 30-40 zł za każdą z tych rzeczy. Zainteresowany używał spodnie oraz obuwie zarówno w pracy, jak i po pracy. Ani spodnie, ani obuwie nie podlegało znacznemu zabrudzeniu lub zniszczeniu. Spodnie oraz obuwie zainteresowanego ulegało takiemu samemu zużyciu podczas pracy, jak i poza godzinami pracy. Zainteresowany codziennie zmieniał firmową koszulkę, aby świadczyć pracę w świeżej odzieży. Zainteresowany prał spodnie oraz otrzymaną od płatnika składek odzież razem z pozostałymi swoimi prywatnymi rzeczami (k. 23-25). Płatnik składek wypłacił zainteresowanemu W. M. tytułem ekwiwalentu za pranie odzieży oraz za zakup spodni i obuwia następujące kwoty i za następujące miesiące: - 177,50 zł (3 zł x 59,16
art. 18 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 roku, poz. 1778) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód, natomiast podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne emerytalne i rentowe. Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia zdrowotne stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe – art. 81 ust. 1 i 8 ustaw z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2017, poz. 1938). Należy zaznaczyć, że wolne od podatku - na podstawie art. 9 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - są świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Do tej grupy należy zaliczyć świadczone przez pracodawcę na podstawie art. 237 9 § 3 k.p. ekwiwalenty pieniężne w wysokości poniesionych przez pracownika kosztów za pranie odzieży roboczej, jeżeli pracodawca nie może tego zapewnić, uwzględniając, że umieszczenie tego źródła finansowania przychodu w katalogu wyłączeń nie zmienia jego kwalifikacji prawnej, w związku z czym nie przestaje być przychodem, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z dnia 18 grudnia 1998 roku (jednolity tekst Dz.U. z 2015 roku, poz. 2236) – zwanym dalej rozporządzeniem – podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej „składkami”, stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej „ustawą”, oraz § 2.
1 pkt 6 rozporządzenia podstawy wymiaru składek nie stanowią przychody: wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane
przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego […].
1 pkt 10 rozporządzenia podstawy wymiaru składek nie stanowią przychody: wartość ubioru służbowego (umundurowania), którego używanie należy do obowiązków pracownika, lub ekwiwalent pieniężny za ten ubiór. Należy wskazać, że wyłączenie z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe przychodów, o których stanowi § 2 ust. 1 pkt 6 i 10 rozporządzenia, dotyczy także osób zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 lutego 2010 roku, w sprawie P 16/09). Należy podzielić pogląd,
którym ustalenie, że kwota wypłacana przez pracodawcę jako ekwiwalent nie jest dokładnie równa poniesionym kosztom, uwzględnia zarówno sytuację, w której jest wyższa aniżeli koszt rzeczywisty, oraz jest od tego kosztu niższa i pracownik mógłby żądać pokrycia poniesionego wydatku w całości. Żaden z tych przypadków nie ma wpływu na ocenę świadczenia kompensującego poniesiony przez pracownika koszt prania odzieży roboczej z perspektywy ubezpieczeń społecznych, ponieważ zachowany jest cel i istota umieszczenia tych wypłat w katalogu wyłączeń przewidzianych w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Nie istnieje zatem uzasadnienie do włączenia takiego świadczenia do podstawy wymiaru składki, która w konsekwencji nie posłuży do obliczenia wysokości świadczenia emerytalnego i rentowych – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2017 roku w sprawie II UK 198/16. W związku z powyższym zarówno Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak i Sąd Okręgowy są uprawnieni do zbadania, czy płatnik składek prawidłowo ustalił, co do zasady oraz wysokości świadczenia podlegające wyłączeniu z podstawy wymiaru składek. Nadto, dopuszczalne jest korygowanie ustalonej przez płatnika składek wysokości ekwiwalentu. II
art. 237 9 k.p. pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, przewidzianych do stosowania na danym stanowisku. Pracodawca ma obowiązek przydzielić pracownikowi odzież i obuwie robocze, które spełniają wymagania określone w Polskich Normach w dwóch przypadkach wymienionych w art. 237 7 § 1 k.p.:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.