postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.
k.c., jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 tego artykułu nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Stosownie do treści art.
k.c., nieuzgodnione indywidualnie są natomiast te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zgodnie zaś z art.
k.c., ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Z przytoczonych regulacji wynika, że aby określone postanowienie umowy mogło zostać uznane za niedozwolone, muszą zostać spełnione cztery warunki: 1) umowa musi być zawarta z konsumentem, 2) postanowienie umowy nie zostało uzgodnione indywidulanie, 3) postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, 4) postanowienie sformułowane w sposób jednoznaczny nie dotyczy głównych świadczeń stron. W przedmiotowej sprawie wątpliwości nie budzi okoliczność, że zawierając z pozwanym umowę kredytową, powódka posiadała status konsumenta w rozumieniu art. 22 1 k.c., który stanowi, że za konsumenta uważa osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej §wątpliwości, że zaciągnięcie przez powódkę kredytu miało służyć pozyskaniu środków pieniężnych na sfinansowanie zakupu mieszkania. Z art. 58 § 1 k.c. wynika, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba, że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Zaś z § 3 tegoż artykułu wynika, że jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Żądanie pozwu dotyczy zwrotu nadpłaconych rat kredytu wobec nieważności klauzuli waloryzacyjnej. Z punktu widzenia pozwanego banku uzyskiwał on nieuzasadnione kontraktowo korzyści o znacznej wartości, które zostały potwierdzone wyliczeniem biegłego. Dlatego też powództwo zostało uwzględnione co do zwrotu kwoty 39.110,19 zł z tytułu nadpłaconych rat kredytu. Powództwo zasługiwało także na uwzględnienie co do zwrotu nienależnie pobranych kwot w związku z ubezpieczeniem kredytu tj. kwoty 3.691,78 zł (§ 1 ust. 7A i § 3 ust. 4 umowy). Mocą tego postanowienia powódka zobowiązała się do zawarcia umowy ubezpieczenia, na podstawie której została udzielona ochrona ubezpieczeniowa pozwanemu bankowi w związku z niskim wkładem własnym powódki przy zawarciu umowy kredytowej. Ta umowa ubezpieczenia, która została zawarta przez powódkę, jest więc umową na rzecz osoby trzeciej, czyli pozwanego banku, gdzie ubezpieczonym jest powódka, a uprawnionym do otrzymania świadczenia ubezpieczeniowego w razie wystąpienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem, jest pozwany. Zaś na powódkę zostały przerzucone wszystkie ciężary związane z jej zawarciem. Sąd zatem uznał, że jest to jednostronne uprzywilejowanie pozwanego, gdyż zawarcie tej umowy ubezpieczenia nie oznaczało zwolnienia powódki z obowiązku świadczenia, a jedynie zmianę ewentualną wierzyciela na ubezpieczyciela, który nabyłby od banku spłaconą przez siebie wierzytelność wobec powódki. Mimo więc tego, że powódka opłaciła składkę ubezpieczeniową nie jest chroniona w razie wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego. Należy też wskazać, że powódka otrzymała wyższy kredyt ze względu na brak wkładu własnego, a pozwany odnosi realną korzyść z wyższych odsetek, a także wyższych prowizji i marży od umowy kredytowej. Zatem to pozwany powinien ponosić koszty ubezpieczenia, skoro ochrona ubezpieczeniowa obejmuje tylko bank. To jest nieuczciwy charakter postanowienia umownego, skoro ryzyko niespłacenia kredytu zostało zabezpieczone także hipoteką, a bank w zamian za prowizję nie świadczy rzeczywistej usługi konsumentowi wyłącznie w jego interesie. Abuzywność tego zapisu polega więc na przerzuceniu na powódkę kosztów tego ubezpieczenia w braku ekwiwalentnego świadczenia wzajemnego, co oznacza, że tylko pozwany korzysta z ochrony ubezpieczeniowej wynikającej z przedmiotowej umowy ubezpieczenia, nie ponosząc żadnych kosztów z tego tytułu. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone, gdyż nie zostało wykazane jaka kwota została nienależnie pobrana przez pozwanego w oparciu o §10 ust. 2 umowy, to żądanie nie było objęte tezą dowodową dla biegłego. O odsetkach za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. w związku z art. 108 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.