I ACa 245/13

Sygn. akt I ACa 245/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Paweł Rygiel Sędziowie: SSA Józef Wąsik SSA Piotr Rusin (spr.) Protokolant: st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa S. K. przeciwko P. Szpitalowi Specjalistycznemu (...) w N. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt I C 1361/10 oddala apelację i zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 5 400zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn.akt I A Ca 245/13 UZASADNIENIE Powódka S. K. wniosła o zasądzenie od pozwanego P. Szpitala Specjalistycznego (...)w N. kwoty 280.000 zł.z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę , kwoty 11.984,30 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 19 lipca 2010 r. tytułem odszkodowania , renty z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości po 6.713 zł. miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2009 r. płatnej do dnia 10 każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w spełnieniu świadczenia , waloryzowanej corocznie o wskaźnik inflacji, ustalenie odpowiedzialności pozwanego za ewentualne pogorszenie jej stanu zdrowia w przyszłości oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu dochodzonych roszczeń podała , że na skutek błędu w sztuce lekarskiej jakiego dopuścili się lekarze pozwanego Szpitala , zwanego dalszym toku uzasadnienia Szpitalem, przy operacyjnym leczeniu jej zmian zwyrodnieniowych w kręgosłupie doznała niedowładu kończyn dolnych i nie odzyskała ich sprawności według stanu sprzed operacji, co sprawia że stała się niezdolna do samodzielnej egzystencji, wymaga pomocy innej osoby, porusza się wyłącznie na wózku inwalidzkim. Pozwany Szpital wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu , podnosząc że stan zdrowia powódki po wypisaniu ze Szpitala nie pozostaje w związku przyczynowym z uchybieniami z procesie diagnozowania i leczenia , przed przeprowadzeniem zabiegu powódka została poinformowana o ryzyku możliwości powstania powikłań , a mimo to chciała się poddać operacji, a więc była w pełni świadoma powziętej decyzji. Szpital zakwestionował też roszczenia powódki, podnosząc że są nadmiernie wygórowane z uwagi na to, że już przed zabiegiem powódka miała bardzo ograniczone możliwości ruchowe i odczuwała dolegliwości bólowe. Koszty leczenia i opieki powódki są poza tym w się znacznej części pokrywane ze środków publicznych . Przypozwany na wniosek Szpitala jego ubezpieczyciel w zakresie ubezpieczenia O.C. - Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. -Inspektorat w N. nie zgłosił interwencji ubocznej po stronie pozwanego. Wyrokiem z dnia 26 września 2012 r. sygn.akt IC 1361/10 Sąd Okręgowy w Nowym Sączu zasądził od Szpitala na rzecz powódki kwotę 207.874,80 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 16 grudnia 2010 r. do dnia zapłaty, rentę w wysokości po 4.813 zł. miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2009 r. płatną do dnia 10 każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w spełnieniu świadczenia, ustalił odpowiedzialność Szpitala za dalsze pogorszenie stanu zdrowia pozostałe w związku z wadliwym leczeniem w okresie od dnia 9 lutego 2009 r. do 18 lutego 2009 r., w szczególności wadliwie i bezprawnie przeprowadzonym zabiegiem operacyjnym spondylodezy transpedikularnej kręgosłupa lędźwiowego z dekompresją nerwów w dniu 11 lutego 2009 r., oddalił powództwo w pozostałej części, zasądził od Szpitala na rzecz powódki kwotę 7.217 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu , nakazał pobrać od Szpitala na rzecz Skarbu Państwa kwotę 19.115,03 zł. tytułem kosztów sądowych , a to opłaty sądowej od pozwu i kosztów opinii biegłego , o d których powódka została zwolniona, w zakresie uwzględnionego powództwa , natomiast kosztami procesu związanymi z oddalonymi roszczeniami obciążył Skarb Państwa. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy ustalił, że siedemdziesięciodwuletnia wówczas powódka była hospitalizowana w pozwanym Szpitalu w okresie od 9 lutego 2009 r. do 25 lipca 2009 r. z rozpoznaniem zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa lędźwiowego , cukrzycy i niewydolności krążenia. Celem hospitalizacji było leczenie operacyjne kręgosłupa , na które powódka leczyła się zachowawczo od dłuższego czasu . Powódka została poddana zabiegowi operacyjnemu w dniu 11 lutego 2009 r. po pisemnym wyrażeniu zgody na standardowym i ogólnikowo zredagowanym formularzu. Zabieg wykonał dr.P. S.w asyście dr. A. W. , którzy byli zatrudnieni na podstawie umowy o pracę w Szpitalu W epikryzie stwierdzono przebieg pooperacyjny niepowikłany i 18 lutego 2009 r. przeniesiono powódkę z Oddziału Urazowo-Ortopedycznego na Oddział dla Przewlekle Chorych. Na Oddziale tym jednak powódka zaczęła zgłaszać coraz silniejsze dolegliwości bólowe , w dniu 25 lutego 2009 r. nastąpił wyciek ropy z rany pooperacyjnej i w dniu 27 lutego 2009 r. przeniesiono powódkę z powrotem na Oddział Urazowo-Ortopedyczny. Podczas ponownego pobytu na tym Oddziale przeprowadzono u powódki rewizję rany pooperacyjnej, płukanie i drenaż przepływowy , ale po tym zabiegu stan zdrowia pacjentki uległ dalszemu pogorszeniu , nasiliły się bóle kończyn dolnych i kręgosłupa , wobec czego w dniu 23 marca 2009 r. usunięto założone w toku operacji z dnia 11 lutego 2009 r. zespolenie kręgu L-5 . Po tym zabiegu bóle jednak nie ustąpiły, powódka nie odzyskała sprawności ruchowej sprzed przyjęcia do Szpitala , a badanie neurologiczne przeprowadzone w dniu 24 marca 2009 r. wykazało u niej niedowład wiotki kończyn dolnych ( po lewej stronie porażenie) z osłabieniem czucia w tych kończynach oraz bez czucia na lewym podudziu i stopie z rozpoznaniem-parapareza wiotka znacznego stopnia , najprawdopodobniej wskutek obrzęku rdzenia. Od 20 maja 2009 r. do 2 lipca 2009 r. powódka przebywała na Oddziale Rehabilitacji Szpitala celem zaadoptowania do wózka inwalidzkiego , gdyż w chwili przyjęcia na ten Oddział była leżąca i zależna od pomocy we wszystkich czynnościach , łącznie ze spożywaniem posiłków. Po pobycie na Oddziale Rehabilitacji powódka została zaadoptowana do wózka i samodzielnie spożywała posiłki. Do dnia 25 lipca 2009 r. przebywała na Oddziale dla Przewlekle Chorych rozpoznaniem - niedowład wiotki kończyn dolnych , pęcherz neurogenny, stenoza kręgosłupa , stan po leczeniu operacyjnym , spondyloza tylna transpedukilarna z laminektomią i usunięciu zespolenia z powodu infekcji oraz stan po resekcji kaletek podbarkowych obustronnie. Do chwili obecnej u powódki utrzymuje się znacznego stopnia niedowład kończyn dolnych nasilony dystylnie do porażenia z obniżonym napięciem mięśniowym , zniesionymi wszystkimi odruchami głębokimi i obustronnie zniesionym objawem podeszwowym , niedoczulicą powierzchowną do stawów kolanowych w dół oraz niedoczulicą w okolicy perianalnej i na pośladkach , z zaburzeniami czucia głębokiego do stawów kolanowych włącznie. Powoduje to niemożność chodzenia i stania .U powódki stwierdzono także pęcherz neurogenny. Powódka odczuwa silne bole obu nóg, puchną jej nogi, nie może utrzymać moczu , nie może się samodzielnie wypróżnić. Porusza się wyłącznie na wózku inwalidzkim , nie może wstać, wymaga całodobowej opieki innej osoby. Diagnozowanie i leczenie powódki w Szpitalu było nieprawidłowe. Błędem było niepoddanie powódki badaniom neurologicznym przed zakwalifikowaniem do zabiegu , gdyż dokumentacja lekarska będąca w posiadaniu lekarzy prowadzących powódkę , w a szczególności wynik neuroobrazoania z października z 2008 r. i badania CT kręgosłupa z 2006 r. nie uzasadniały zakwalifikowania do zabiegu , podobnie jak zgłaszane przez pacjentkę dolegliwości.W trakcie leczenia błędem był brak prawidłowej profilaktyki antybiotykowej okołooperacyjnej przedstawionej szczegółowo w opinii biegłych z C. U. w K. , co doprowadziło do zakażenia miejsca chirurgicznego. Nieprawidłowe było też samo wykonanie zabiegu laminektomii z wycięciem częściowym dysku bez skutecznej stabilizacji, co doprowadziło do pogłębienia ciasnoty kanału kręgowego i uszkodzenia ogona końskiego. Trwały uszczerbek na zdrowiu w następstwie wskazanych wyżej błędów w sztuce lekarskiej wynosi - w związku z porażeniem kończyn dolnych-100% , zaburzeniami ze strony zwieraczy-40 % i zaburzeniami adaptacyjnymi-10 %. W chwili obecnej powódka nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji, zmuszona została do przeprowadzenia się z własnego mieszkania w N. do brata i bratowej, którzy nad nią ( a zwłaszcza bratowa) sprawują opiekę , w zamian za co podarowała im swoje mieszkanie , które sprzedali, a środki stąd pochodzące przeznaczyli częściowo na budowę domu , w którym jeden pokój i łazienkę przystosowują do potrzeb niepełnosprawnej powódki. Powódka jest wdową, a jej syn przebywa na stałe w USA, tak że brat i bratowa to w tej chwili osoby dla niej najbliższe. Powódka korzysta z pomocy rehabilitanta , który ćwiczy z nią pięć razy w tygodniu co najmniej po godzinie dziennie w miejscu zamieszkania powódki, co w skali miesiąca kosztuje 2.000 zł. Powódka jest na emeryturze , a pobierane przez nią świadczenie z tego tytułu wynosi 1.080 zł. miesięcznie. Po wyjściu ze Szpitala powódka poniosła cały szereg wydatków związanych rehabilitacją i zakupem sprzętu koniecznego do używania z uwagi na znaczne ograniczenie narządu ruchu , transportu karetką na konsultację neurologiczną do K. , koszty turnusu rehabilitacyjnego , pokrywa częściowo koszty zakupu leków przeciwbólowych i koszty kserokopii dokumentacji medycznej. Ustaleń powyższych Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o dostarczoną do akt sprawy dokumentację oraz opinię C. U., która w sposób stanowczy stwierdziła, że na etapie diagnozowania i leczenia powódki w pozwanym Szpitalu doszło do uchybień, które sprawiły pogorszenie stanu zdrowia powódki w stopniu uzasadniającym 150 % trwałego uszczerbku na zdrowiu. Przy opracowaniu tej opinii uczestniczyli lekarze specjaliści z tytułami naukowymi o specjalizacjach odpowiednich do charakteru schorzeń będących przyczyną hospitalizacji powódki. Opinia została przekonywująco uzasadniona , odniosła się do zarzutów i uwag zgłaszanych przez Szpital i dlatego Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku pozwanego o weryfikację tej opinii w drodze opinii innych biegłych i przy ustaleniach stanu faktycznego odnośnie błędów w sztuce lekarskiej i ich następstw w stanie zdrowia powódki poprzestał na tej opinii. Sąd Okręgowy dał wiarę zeznaniom i twierdzeniom powódki co do informacji jej o możliwych następstwach zabiegu w związku z uzyskiwaniem od niej zgody na zabieg , mając na uwadze rozbieżności w zeznaniach lekarzy oraz sytuację życiową w jakiej znajdowała się powódka wyrażając zgodę na zabieg, a mianowicie że dla osoby samotnej w podeszłym wieku bardzo istotna była dla niej kwestia czy po zabiegu będzie nadal zdolna do samodzielnej egzystencji. W ty zakresie Sąd nie skorzystał natomiast z sugestii sporządzonej w sprawie opinii biegłych , która w tym zakresie nie mogła być przydatna do ustaleń. Sąd dat też wiarę dowodom osobowym wskazującym na wydatki związane z leczeniem , rehabilitacją, czy opieką nad powódką, gdyż w znacznej mierze zostały one udokumentowane i w zaistniałej sytuacji były konieczne. Poczyniwszy powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał powództwo w znacznej części za uzasadnione. Przede wszystkim roszczenia powódki są usprawiedliwione , gdyż zarówno na etapie diagnozowania , jak i samego leczenia lekarze pozwanego Szpitala dopuścili się błędów w lekarskiej w sztuce lekarskiej i dlatego na mocy art. 430 w związku z art. 415 k.c. strona pozwana ponosi za nich odpowiedzialność odszkodowawczą. Poza tym powódka nie została wystarczająco poinformowana o ryzyku związanym z następstwami zabiegu , a w szczególności że na skutek pogorszenia narządu ruch może stać niezdolna do samodzielnej egzystencji, a w jej sytuacji życiowej osoby w zasadzie samotnej, była to informacja bardzo istotna. Owo znaczne pogorszenie stanu zdrowia sprawiające , że powódka nie może samodzielnie się poruszać i wymaga ciągłej opieki ze strony innych osób , sprawia że zakres doznanych przez nią cierpień fizycznych i psychicznych wymaga zadośćuczynienia , przy uwzględnieniu iż zadośćuczynienie ma mieć charakter kompensacyjny i być adekwatne do stopy życiowej społeczeństwa , uzasadnia w świetle art. 445 & 1 k.c. roszczenie o zadośćuczynienie do kwoty 200.000 zł. Sąd zasądził też na mocy art. 444 & 1 k.c. odszkodowanie w kwocie 7.874,80 zł, na które składają się koszty zabiegów rehabilitacyjnych , sprzętu rehabilitacyjnego, lekarstw, preparatów koniecznych do pielęgnacji, częściowo ( do kwoty 90 zł.) zakupu łatwo ślizgu , natomiast nie uwzględnił kosztów dojazdu do Szpitala , lepszego odżywiania , gdyż to powódka miała zapewnione podczas hospitalizacji, czy w większym zakresie aniżeli 90 zł... kosztów zakupu łatwo ślizgu. Z dochodzonego roszczenia o zasądzenie renty w kwocie po 6.713 zł. Sąd uznał powództwo za zasadne do wysokości po 4.813 zł. za okres od dnia 1 sierpnia 2009 r., tj. po wypisaniu ze Szpitala , uznając że w związku z bardzo poważnym ograniczeniem sprawności organizmu potrzeby powódki znacznie wzrosły, a to daje podstawę prawną z art. 444 & 2 k.c. do zasądzenia renty. Swoich podstawowych potrzeb powódki nie jest w stanie zaspokoić ze świadczenia emerytalnego wynoszącego niewiele ponad 1.000 zł. miesięcznie, opiekę nad nią sprawują brat i bratowa , wydatki związane ze stanem zdrowia powódki pokrywane są emerytury i środków jakie powódka uzyskała ze sprzedaży mieszkania. Na zasądzoną z tytułu renty kwotę składają się - koszt opieki przez 8 godzin na dobę po 10 zł. za godzinę , co w skali miesiąca daje 2.400 zł., koszt zakupu lekarstw i środków czystości w wysokości 413 zł. miesięcznie i 2.000 zł. z tytułu rehabilitacji. Dalej idące żądanie zasądzenia renty Sąd uznał za zawyżone bądź nieuzasadnione .Ten ostatni argument dotyczy kosztów lepszego odżywiania , skoro przeprowadzone w sprawie dowody nie wykazały potrzeb poszkodowanej w tym zakresie. Odsetki od zasądzonego zadośćuczynienia i odszkodowania Sąd Okręgowy zasądził od dnia wniesienia pozwu , gdyż już przed wytoczeniem powództwa Szpital był wzywany o zapłatę, a więc już wówczas w świetle art. 455 k.c. te roszczenia powódki były wymagalne. Jako podstawę prawną zasądzenia odsetek Sąd powołał art. 481 & 1 i 2 k.c. Stan zdrowia powódki nie wyklucza możliwości pogorszenia w przyszłości i w takiej sytuacji stosując art. 189 k.p.c. Sąd ustalił odpowiedzialność Szpitala za skutki mogące powstać w przyszłości, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2009 r. III CZP 2/2009 , opublikowaną w OSNC 2009/12 , że nawet wydłużenie terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w art. 442