Sygn. akt III AUa 561/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2019 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący

§ 2k.p.c.

jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu. Przywołany przepis wprowadza regułę, zgodnie z którą niedopuszczalne jest dochodzenie przed sądem żądania, które nie było rozpoznane przez organ rentowy. W związku tym żądanie, które nie było przedmiotem decyzji organu rentowego, a zostało zgłoszone w odwołaniu lub w toku postępowania przed sądem, zostanie przekazane przez sąd do rozpoznania organowi rentowemu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1999 r., II UKN 622/98, OSNP 2000/15/591). W analizowanym postępowaniu wobec jednoznacznego brzmienia art.

§ 2k.p.c.

Sąd Okręgowy nie był zatem władny do merytorycznego rozpoznania zasadności powyższych wniosków ubezpieczonego i dlatego orzekł jak w punkcie I sentencji. Natomiast zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S., z przyczyn powyżej wskazanych, Sąd ten uznał za prawidłową i na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. odwołanie ubezpieczonego oddalił. Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie w punkcie II nie zgodził się E. Z.

§ 2k.p.c.

przekazał do rozpoznania organowi rentowemu. Odnosząc się do zarzutów apelacji wskazać trzeba, że oczywiste omyłki w ustaleniach sądu pierwszej instancji, które podnosi skarżący nie mają wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia tego sądu. W sprawie bowiem niespornym jest, że wniosek o przyznanie emerytury skarżący złożył w dniu 7 sierpnia 2012 r., a nie w dniu 7 sierpnia 2013 r. oraz że w okresie od 15 kwietnia 1972 r. do 30 kwietnia 1973 r. był pracownikiem cywilnym Jednostki Wojskowej nr (...) w C., a nie żołnierzem zawodowym. Pozostałe zarzuty do zaskarżonego wyroku okazały się nieuzasadnione, bowiem prawidłowo sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja z dnia 20 kwietnia 2018 r. wykonuje wyrok Sądu Okręgowego z dnia 22 lutego 2016 r. i to w całości. Podkreślić należy, że prawomocny wyrok z dnia 22 lutego 2016 r. nakazywał organowi rentowemu do ustalenia wysokości emerytury E. Z.

§ 2k.p.c.).

Jednocześnie należy wskazać, że podstawą prawną dokonanego na nowo ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego ubezpieczonego jest art. 133 ustawy emerytalnej w myśl, którego:

1. W razie ponownego ustalenia przez organ rentowy prawa do świadczeń lub ich wysokości, przyznane lub podwyższone świadczenia wypłaca się, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do tych świadczeń lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej niż: 1) od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydano decyzję z urzędu, z zastrzeżeniem art. 107a ust. 3; 2) za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, o którym mowa w pkt 1, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio również w razie ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości wskutek wznowienia postępowania przed organami odwoławczymi albo wskutek kasacji, z tym że za miesiąc zgłoszenia wniosku przyjmuje się miesiąc wniesienia wniosku o wznowienie postępowania lub o kasację. Przytoczony przepis oraz prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia 22 lutego 2016 r. wskazują, że wypłata świadczenia emerytalnego dla apelującego nastąpiła od dnia 1 stycznia 2014 r. mimo, że samo prawo i jego wysokość były i są ustalane na dzień 24 sierpnia 2012 r. (w myśl art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej - tj. na dzień osiągniecia przez ubezpieczonego powszechnego wieku emerytalnego, pomimo złożenia wniosku o przyznanie prawa do emerytury już w dniu 7 sierpnia 2012 r.). Ubezpieczony w postępowaniu o sygn. akt VII U 3675/12 odwołując się od decyzji z dnia 7 kwietnia 2014 r. domagał się ustalania, że wypłata świadczenia emerytalnego winna nastąpić od dnia przyznania prawa do emerytury, a Sąd Okręgowy rozpoznając to roszczenie uznał, że jest ono nieuzasadnione. W związku z powyższym trzeba wyjaśnić, że w myśl art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z prawomocnością orzeczenia sądowego (zarówno w ujęciu materialnym, jak i formalnym) związana jest powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), przy czym jest to konstrukcja prawna odmienna - choć ściśle powiązana - z regulacją art. 365 § 1 k.p.c. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Moc wiążąca orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) może być rozważana tylko wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa niż ta, w której wydano poprzednie orzeczenie oraz, gdy kwestia rozstrzygnięta innym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy z nich odnosi się tylko do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia. Ten aspekt występuje, gdy w poprzednim postępowaniu, w którym zapadło prawomocne orzeczenie nie brała udziału choćby jedna ze stron nowego postępowania, a nie jest ona objęta prawomocnością rozszerzoną. Nie można bowiem takiej strony obciążać dalszymi skutkami wynikającymi z prawomocnego orzeczenia. Drugi aspekt mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest określony jako walor prawny rozstrzygnięcia (osądzenia) zawartego w treści orzeczenia. Jest on ściśle związany z powagą rzeczy osądzonej (art. 366 § 1 k.p.c.) i występuje w nowej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami, choć przedmiot obu spraw jest inny. W nowej sprawie nie może być wówczas zastosowany negatywny (procesowy) skutek powagi rzeczy osądzonej polegający na niedopuszczalności ponownego rozstrzygania tej samej sprawy. Występuje natomiast skutek pozytywny (materialny) rzeczy osądzonej przejawiający się w tym, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu (rzecz osądzona) stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to w prawomocnym, wcześniejszym wyroku, a więc w ostatecznym rezultacie procesu uwzględniającym stan rzeczy na datę zamknięcia rozprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2009 r., II CSK 12/09). Taka jest treść prawomocnego orzeczenia, o którym stanowi art. 365 § 1 k.p.c., a więc treść wyrażonej w nim indywidualnej i konkretnej normy prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2009 r., II PK 302/08). A zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się ta sama kwestia, nie może być ona już ponownie badana. Związanie orzeczeniem oznacza zatem zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, OSNC-ZD 2008/1/20 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2008 r., III CZP 72/08, OSNC 2009/2/20; Glosa 2009 nr 3, s. 24 z glosą M. Sieradzkiej). Mając powyższe na uwadze trzeba stwierdzić, że pomiędzy stronami niniejszego procesu został już prawomocnie rozstrzygnięty spór dotyczący daty podjęcia wypłaty świadczenia emerytalnego ubezpieczonego i – mimo wniosku apelującego – kwestia ta nie może podlegać ponownemu badaniu wobec jej prawomocnego rozstrzygnięcia wyrokiem z dnia 22 lutego 2016 r. Z kolei, w odpowiedzi na twierdzenia ubezpieczonego należy także wskazać, że organ rentowy na żadnym etapie postępowanie nie wydał wobec E. Z.