kursem kupna dewiz obowiązującym w banku w dniu uruchomienia (§3 ust.8).
ust.7 regulaminu uruchomienie pożyczki (lub jej transzy) indeksowanej do waluty obcej następuje w PLN przy jednoczesnym przeliczeniu uruchomionej kwoty w dniu wypłaty na walutę wskazaną w umowie wg kursu kupna danej waluty ustalonego przez Bank w aktualnej Tabeli Kursów. 8.
ust.6 i 7 Regulaminu spłata pożyczki następuje
harmonogramem spłat stanowiącym załącznik do umowy pożyczki. W przypadku pożyczki indeksowanej kursem waluty obcej Harmonogram Spłat jest wyrażony w walucie pożyczki. Kwota raty spłaty obliczana jest według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w banku na podstawie Tabeli Kursów z dnia spłaty. 9. Tabelą Kursów jest tabela kursów kupna/sprzedaży walut obcych wyrażonych w złotych ustalana codziennie w dni robocze przez (...) Bank S.A. (§2 lit. q regulaminu). 10.
umowy, oprocentowanie pożyczki jest zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 7,71 %, na które składa się stawka referencyjna LIBOR 3M dla CHF oraz stała marża banku w wysokości 5 %, zaś po ustanowieniu hipoteki – 4 %. 11. 20 stycznia 2009 roku strony zawarły sporządzony 19 stycznia 2009 r. aneks nr 1 do Umowy, na mocy którego ograniczono maksymalną wysokość raty pożyczki do wysokości 26 731 zł przez okres 24 miesięcy, przy czym różnica pomiędzy ratą należną na podstawie umowy a kwotą 26 731 zł zostanie doliczona po upływie tego okresu do salda pożyczki (§1 ust.3-5). Strony oświadczyły, że na dzień 16 stycznia 2009 r. saldo zadłużenia z tytułu Umowy kredytu wynosi 2 626 674,45 CHF (§1 ust.2) (aneks nr 1 k.26). 12.
oprocentowanie pożyczki składać się będzie z marży Banku określonej w Umowie pożyczki oraz stawki referencyjnej Libor w wysokości 0,61 % (dla CHF). 13.
ust.7 Aneksu nr 1 za zmianę warunków pożyczki Bank pobierze jednorazową bezzwrotną prowizję w wysokości 5,45 % salda pożyczki na dzień 16 stycznia 2009 r. po jego przeliczeniu na złote polskie według kursu sprzedaży obowiązującego w (...) Bank SA w dniu zapadalności poprzedniej raty pożyczki (07.01.2009 r.). Prowizja zostanie przeliczona na CHF po średnim kursie NBP z dnia 9 lutego 2009 r. i zostanie doliczona do salda pożyczki.
art.385 1§1 kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Z art.385 1§1 kc wynika, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki pozytywne tj.: zawarte zostały w umowach z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Kontrola abuzywności postanowień umowy wyłączona jest zaś jedynie w przypadku spełnienia jednej z dwóch przesłanek negatywnych, to jest gdy: postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem oraz gdy postanowienie umowne określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny. Brak indywidualnego uzgodnienia kwestionowanych przez stronę powodową postanowień umownych dotyczących prowizji za zawarcie Aneksu nr 1 wynika z zeznań strony powodowej, których pozwanemu nie udało się w żaden sposób podważyć, mimo że
art.385§4 kc, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym. Rozumienie pojęcia postanowień określających główne świadczenia stron pozostaje sporne w doktrynie.
jednym z prezentowanych poglądów, przez główne świadczenia stron należy rozumieć postanowienia o charakterze konstytutywnym dla danego typu czynności prawnych, a więc w przypadku umów nazwanych – dotyczące essentialium negotii umowy, postanowień przedmiotowo istotnych. Jako elementy konstrukcyjne umowy muszą być one przedmiotem uzgodnień stron, gdyż w przeciwnym razie nie doszłoby do zawarcia umowy.
drugim z poglądów – termin ten należy rozumieć niezależnie od pojęcia przedmiotowo istotnych postanowień umowy. Dotyczyć miałby klauzuli regulujących świadczenia typowe dla danego stosunku prawnego, a niekoniecznie tych, które z punktu widzenia nauki o czynnościach prawnych trzeba by określać jako przedmiotowo istotne.1 Przy świadomości istniejących różnic doktrynalnych, opowiedzieć się należy za podejściem bardziej praktycznym, wyrażonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego,
którym: „ Zasięg pojęcia głównych świadczeń stron, którym ustawodawca posłużył się w art. 385 1 § 1 KC może budzić kontrowersje, tym bardziej że nie ma tu przesądzającego znaczenia to, czy wspomniane świadczenia należą do essentialiae negotii. Z tej przyczyny zasięg odnośnego pojęcia musi być zawsze ustalany in casu z uwzględnieniem wszystkich postanowień oraz celu zawieranej umowy.”2 Odwołać trzeba się też do kryteriów przedstawionych przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 20 września 2017 roku wydanym w sprawie C-186/163, w jego punktach 34-41, a także w wyroku z 30 kwietnia 2014 r., w sprawie C‑26/134. I tak, Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że: - Art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 ustanawia wyjątek od mechanizmu kontroli treści nieuczciwych warunków, przewidzianego w ramach systemu ochrony konsumentów ustanowionego w tej dyrektywie, z uwagi na co przepis ten powinien podlegać wykładni zawężającej. - Za warunki umowne mieszczące się w pojęciu „głównego przedmiotu umowy” należy uważać te, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę. - Warunki, które wykazują charakter posiłkowy względem warunków definiujących samą istotę stosunku umownego, nie mogą być objęte pojęciem „głównego przedmiotu umowy”. Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że postanowienie dotyczące prowizji za zawarcie aneksu do umowy pożyczki określa podstawowe świadczenie w ramach zawartej umowy. Odwołać się w tym miejscu należy do przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, która np. w art. 69 ust. 1 wymienia prowizję od udzielonego kredytu jako podstawowe świadczenie kredytobiorcy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 maja 2017 r., I CSK 540/16 prowizję taką określa się jako tzw. prowizję kredytową przygotowawczą i należy ona do podstawowych postaci prowizji kredytowych w praktyce kredytowej banków. Podobną konstrukcyjnie prowizję przewiduje się w bankowych umowach pożyczek pieniężnych (tzw. prowizje pożyczkowe). Prowizja przygotowawcza stanowi obok odsetek kapitałowych dodatkowe wynagrodzenie banku kredytodawcy w związku z jego faktyczną gotowością do wykonania umowy kredytowej i wydania kredytobiorcy na jego żądanie określonej sumy kredytu. Wykonanie to następuje w wyniku skorzystania przez kredytobiorcę z sumy kredytu w sposób wskazany w umowie kredytowej, tj. transferu tej sumy do majątku kredytobiorcy. W przypadku zawartego przez strony Aneksu nr 1 do Umowy pożyczki prowizja stanowiła wynagrodzenie banku nie za udzielenie pożyczki, bo to nastąpiło z chwilą zawarcia Umowy pożyczki, ale za odroczenie płatności części rat pożyczki. Z ekonomicznego punktu widzenia odroczenie płatności części rat stanowi pozbawienie się własności środków pieniężnych w wysokości odroczonej części raty i w terminie odroczenia, a więc powoduje taki sam skutek jak udzielenie pożyczki albo kredytu. Bank rezygnował wobec powódki z możliwości wykorzystania określonych części rat w okresie od terminu ich płatności do zakończenia okresu obowiązywania aneksu, a powódka mogła z tych kwot korzystać w tym okresie. W związku z tym uznać należy, że za takie świadczenie należy się bankowi prowizja tzw. przygotowawcza, która stanowi element konstrukcyjny umowy pożyczki bankowej i główne świadczenie pożyczkobiorcy z takiej umowy. Kwestionowane postanowienie umowne przewidujące obowiązek zapłaty prowizji określają główne świadczenia stron i jednocześnie są jednoznaczne, zatem nie podlegają kontroli pod kątem abuzywności. Postanowienie jest jednoznaczne, gdyż wprost wskazuje wysokość prowizji, zaś w zakresie jej rozliczenia odwołuje się do kursu ustalanego przez podmiot trzeci (NBP) oraz do kursu ustalanego co prawda przez bank, jednak znanego już w dacie zawierania aneksu (podstawą rozliczenia był kurs sprzedaży z 7 stycznia 2009 roku, zaś aneks podpisano 20 stycznia 2009 roku). Niezależnie od powyższego, postanowienie umowne dotyczące prowizji mogłoby jeszcze zostać poddane kontroli pod kątem zgodności z zasadami współżycia społecznego ze względu na rażącą niewspółmierność w stosunku do świadczenia wzajemnego banku (faktycznego udzielenia kredytu na okres odroczenia płatności rat). Jednakże w oparciu o przedstawione przez strony dowody kontrola taka nie jest możliwa, ponieważ nie wiadomo jaka część rat została odroczona, a zatem nie wiadomo czy prowizja jest niewspółmierna do wysokości odroczonych rat i okresu odroczenia. Ponadto nie wiadomo też, czy pobrana prowizja nie stanowi obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, ponieważ stanowi ona element wynagrodzenia za korzystanie z kapitału banku. Takie świadczenie podlega zaś odpłatności poprzez odsetki, których nadmierność jest regulowana wysokością odsetek maksymalnych. Prowizja nie może zmierzać do obejścia maksymalnego oprocentowania poprzez jej zastrzeżenie w wysokości nieadekwatnej do kwoty kredytu. Okoliczności tej nie da się jednak zweryfikować, ponieważ nie są znane wszystkie parametry kredytu, które wpływają na stopę oprocentowania pożyczki, wysokość odroczonych rat, a przede wszystkim wysokość odsetek umownych w całym okresie kredytowania. Stąd też o ile sąd nie podziela stanowiska pozwanego,
którym wysokość zastrzeżonej prowizji nie może podlegać kontroli, to jednak w niniejszej sprawie przeprowadzenie takiej kontroli nie było możliwe ze względu na barki w zakresie wskazanej przez powódkę podstawy faktycznej i materiale dowodowym. W związku z przegraniem przez powódkę sprawy w całości sąd zasądził od powódki na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu w całości. Na koszty poniesione przez pozwanego składa się 5 400 zł kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. (...) 1 M.Bednarek w: System Prawa Prywatnego Tom 5 Prawo zobowiązań – część ogólna, 2013, s.756. 2 Wyrok Sądu Najwyższego z 8 listopada 2012 roku, sygn. I CSK 49/12. 3 ECLI:EU:C:2017:703 4 ECLI:EU:C:2014:282
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.