← Polska

I Ca 400/19

Sygn. akt I Ca 400/19 POSTANOWIENIE Dnia 18 września 2019 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Elżbieta Zalewska - Statuch Sędziowie: Barbara

§ 1i 2 k.p.c.

sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie dokonanie żądanego przez wnioskodawczynię wpisu, w oparciu o powołane jako podstawa żądnego wpisu dokumenty nie jest możliwe. Zwrócono również uwagę, że wykreślenie oznaczenia ujawnionego w dziale I0 danej księgi wieczystej musi być postrzegane jako dotyczące praw osoby wpisanej w dziale II tej księgi wieczystej oraz praw osoby trzeciej dotychczas w księdze wieczystej nieujawnionej i nie może być wynikiem sprostowania w trybie art. 626 13 § 2 k.p.c. lub art. 27 u.k.w.h., lecz wymaga uzgodnienia na podstawie art. 10 ww. ustawy. Dodatkowo wskazano, że przedstawione przez wnioskodawczynię jako podstawa żądanego wpisu dokumenty geodezyjne, co sygnalizował już referendarz sądowy w zaskarżonym orzeczeniu, zawierają istotne rozbieżności, które również stanowią przeszkodę do dokonania wpisu. Podniesiono również, że mapy do celów prawnych z wykazami synchronizacyjnymi, przyjęte do ewidencji materiałów powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty (...) za numerem P. (...).(...) oraz P. (...).2018. (...) zatem funkcjonujące niejako równolegle w obrocie prawnym, zawierają odmienne dane dotyczące numerów działek ujawnionych obecnie w księdze wieczystej nr (...), które miałyby wchodzić w skład działki nr (...), podlegającej następnie podziałowi na działki (...). Rozbieżności te, według sądu, wykluczają możliwość dokonania żądanych wpisów. Według sądu, aby wpis mógł być dokonany, dokumenty które mają stanowić jego podstawę nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości w zakresie ich treści. Podniesiono również, że nawet przy założeniu prezentowanym przez autora skargi, którego sąd nie podzielił, że w niniejszej sprawie w związku ze zgodnymi oświadczeniami stron złożonymi w formie aktu notarialnego usunięcie niezgodności oznaczeń ujawnionych w dziale IO księgi wieczystej dopuszczalne jest w trybie art. 27 u.k.w.h. i nie wymaga uzgodnienia na podstawie art. 10 u.k.w.h., wobec wątpliwości związanych z treścią dokumentów geodezyjnych i zachodzących w nich rozbieżności żądane wpisy nie mogłyby zostać dokonane. W tych warunkach stwierdzono, że konsekwencją oddalenia wniosku o wpis w dziale I-O jest oddalenie wniosku o wykreślenie ostrzeżenia wpisanego w dziale III tej księgi wieczystej. Mając na względzie powyższe, w oparciu o treść art. 626 9 k.p.c., sąd oddalił wniosek o wpis. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wnieśli wszyscy uczestnicy postępowania, którzy zaskarżyli orzeczenie w całości zarzucając: a/ błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprawidłowym przyjęciu, iż z mapy do celów prawnych z 12.02.2019r..P. (...) (...)wynika, że wszystkie działki objęte KW nr (...) tj. (...) o łącznej powierzchni 9,4710 ha stanowią jedną działkę nr (...) o powierzchni 9,45 ha, podczas gdy z ww. mapy (wykazu synchronizacyjnego) wynika jedynie, iż: działki (...) wg stanu w mapie sytuacyjnej z 1963r. miały łączną powierzchnię 9,4710 ha oraz, że działki (...) wg stanu ujawnionego w księdze wieczystej KW nr (...) mają łączną powierzchnię 9,4710 ha, a także, że działka (...) wg stanu ewidencji gruntów i budynków ma powierzchnię 9,45 ha; b/ naruszenie art. 31 § 1 i 2 u.k.w.h. poprzez odmowę dokonania wpisu potrzebnego do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym pomimo, iż niezgodność ta zastała wykazana odpowiednimi dokumentalni w postaci: - aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Powiatu w P. 18 czerwca 1974 roku, za nr ON. (...), z którego wynika, iż działki (...) (obecne działka (...)) stanowią własność S. i D. małżonków M.; - aktu notarialnego z 26 lutego 2019 roku Rep. (...), z którego wynika, iż nie tylko wnioskodawczyni A. O. ale również S. i D. małżonkowie M. nieodwołalnie i bezwarunkowo oświadczyli, iż wyrażają zgodę na ujawnienie w przedmiotowych księgach wieczystych aktualnych oznaczeń nieruchomości i ich obecnej powierzchni oraz akceptują fakt wykreślenia z księgi wieczystej nr (...) działek i obszarów ujawnionych aktualnie również księgach wieczystych nr (...) oraz (...); - mapy do celów prawnych z projektem podziału nieruchomości rolnej z 20 września 2018 roku (P. (...).(...). (...)); - mapy do celów prawnych z 12 lutego 2019 roku (P. (...).(...)); c/ naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 626

(13)§ 2 k.p.c. w zw. z art. 27 § 1 i 2 u.k.w.h. poprzez odmowę dokonania sprostowania oznaczenia przedmiotowych nieruchomości na podstawie danych z katastru nieruchomości w postaci mapy do celów prawnych z projektem podziału nieruchomości rolnej z 20 września 2018 roku (P. (...).(...) (...)) oraz mapy do celów prawnych i wykazu synchronizacyjnego z 12 lutego 2019 roku (P. (...) (...)), pomimo, iż rozbieżności w ww. danych, na które powołuje się sąd I instancji, mają charakter pozorny. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowień poprzez dokonania wpisów zgodnie z wnioskiem oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest ograniczona, ponieważ sąd zgodnie z treścią art.

§ 2k.p.c.

bada jedynie treść i formę dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej (por. wyrok SN z dnia 16 kwietnia 1948 r., C III 205/48, PN 1948, nr 9-10, s.302; uzasadnienie postanowienia SN z dnia 17 listopada 2005r., IV CSK 5/05, Lex nr 186707), a w oparciu o art.

§ 1k.p.c.

wpis w księdze wieczystej dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Czynność materialna stanowiąca podstawę wpisu powinna być badana przez sąd pod względem formalnoprawnym i pod względem skuteczności materialnej. Oznacza to, że sąd musi badać, czy czynność ta uzasadnia powstanie, zmianę lub wygaśnięcie prawa, które ma być do księgi wpisane, czy wykreślone. Zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego wyklucza zatem przeprowadzenie jakichkolwiek własnych dowodów i dokonywania na ich podstawie własnych ustaleń. Badanie księgi wieczystej obejmuje istniejące wpisy w celu rozstrzygnięcia, czy prawo które ma być wpisane wywodzi się z prawa poprzednika. Badanie treści dokumentu dołączonego do wniosku mieści w sobie konieczność oceny, czy dokument stanowi uzasadnioną podstawę wpisu. Stosownie do powyższego ograniczona została także kognicja sądu odwoławczego. Sąd drugiej instancji rozpoznając apelację rozstrzyga jedynie, czy wpis lub jego odmowa przez Sąd Rejonowy pozostaje w zgodzie z prawem w świetle treści wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej (z uzasadnienia postanowienia SN z dnia 5 października 2005 r., II CK 781/04, Lex 187020). Niezależnie od powyższego sąd drugiej instancji nie ogranicza się tylko do kontroli zaskarżonego orzeczenia, lecz rozpoznaje sprawę merytorycznie tzn. rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego ustalonego nie tylko przed sądem pierwszej instancji, ale także w postępowaniu apelacyjnym (art. 382 k.p.c. art. 361 § 2 k.p.c. i 391 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Przechodząc do rozważenia zarzutów apelacji należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie. Dla porządku trzeba zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 u.k.w.h. podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości, która to treść przepisu została nadana ustawą o przenoszeniu treści księgi wieczystej do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym (Dz. U. Nr 42, poz. 363). Według zaś art. 25 w/wym. ustawy, do czasu przekształcenia ewidencji gruntów i budynków w kataster nieruchomości przez użyte w ustawie pojęcie "kataster nieruchomości" rozumie się tę ewidencję. Ponadto zasady oznaczania nieruchomości w księdze wieczystej wynikają także z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1629 ze. zm.), która w art. 53a stanowi, że do czasu przekształcenia ewidencji gruntów i budynków w kataster nieruchomości przez użyte w niniejszej ustawie pojęcie "kataster" rozumie się tę ewidencję. Według natomiast art. 21 ust. 1 tej ustawy, podstawę oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego też, z treści wyżej wskazanych przepisów wynika jednoznacznie, że oznaczenie nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej powinno odzwierciedlać dane w ewidencji gruntów i budynków. Przypomnieć ponadto należy, iż art. 27 ust. 1 i 2 u.k.w.h. stanowi zaś, że w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości, które może być dokonane także z urzędu, na skutek zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 3 u.k.w.h. do zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2, dołącza się wypis z operatu katastralnego, a gdy jest to niezbędne - także wyrys z mapy katastralnej lub inny dokument stanowiący podstawę sprostowania oznaczenia nieruchomości. W myśl natomiast § 78 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. z 2016 roku poz. 312 ze zm.) dane dotyczące nieruchomości gruntowych i budynkowych wpisuje się w księdze wieczystej na podstawie wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru budynków lub wypisu z kartoteki budynków, a także wyrysu z mapy ewidencyjnej, sporządzonych na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (ust. 1). Dokumenty wskazane jako podstawa wpisu powinny być zaopatrzone w klauzulę właściwego organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków stwierdzającą, że przeznaczone są do dokonywania wpisów w księgach wieczystych (ust. 3). Mając natomiast na uwadze treść rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U z 2016r., poz. 1034) wskazać trzeba, iż według § 49 ust. 1 pkt 2 - zsynchronizowanego z treścią art. 27 ust. 2 u.k.w.h. - o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia wydział ksiąg wieczystych właściwego miejscowo sądu rejonowego - w wypadku zmian danych objętych działem I ksiąg wieczystych. W § 49 ust. 2 szczegółowo unormowano treść tego zawiadomienia, które zawiera m.in. zestawienie odpowiednich danych ewidencyjnych przed zmianą i po zmianie (pkt 3). Zaś § 52 ust. 7 rozporządzenia stanowi, że wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej organ opatruje klauzulą o treści: "Dokument niniejszy przeznaczony jest do dokonywania wpisu w księdze wieczystej". Przepis ten zawiera więc zamknięty katalog dokumentów służących za podstawę wpisów w księdze wieczystej. Wypada też przypomnieć, że mając na uwadze na art.

§ 1i 2 k.p.c.

oraz § 78 ust. 1 -3 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym oraz art. 27 ust. 1 – 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece stwierdził, wpisy w dziale I-O księgi wieczystej nie są objęte domniemaniem prawdziwości z art. 3 u.k.w.h. i mogą być sprostowane z urzędu lub na wniosek strony w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości - na podstawie art. 27 u.k.w.h. Przenosząc powyższe ogólne założenia na grunt niniejszej sprawy wypada wspomnieć, że wnioskodawczyni do wniosku załączyła: akt własności ziemi z 18 czerwca 1974 roku, za nr ON. (...), akt notarialny z 26 lutego 2019 roku Rep. A nr(...), oraz mapy do celów prawnych z 20 września 2018 roku (P. (...).(...) (...)) i z 12 lutego 2019 roku (P. (...).2019.235), a więc załączyła dokument o jakim mowa w art. 626

(2)§ 3 k.p.c. w zw. z art. 31 ust. 1 i 2 u.k.w.h. Sąd Okręgowy dokonując oceny prawidłowości zakresu przedłożonych dokumentów, w oparciu o które mogło nastąpić wprowadzenie zmian żądnych przez wnioskującą, doszedł do przekonania, że pod względem formalnym stanowią one właściwą podstawę jego dokonania, gdyż przede wszystkim załączone mapy dla celów prawnych nr P. (...) (...) (...) i P. (...).(...) i wyszczególniony na nich wykaz synchronizacyjny, odzwierciedlają zmiany jakie zaszły w zakresie oznaczenia i powierzchni działek objętych Kw. nr (...), (...) i (...). Nie można zgodzić się przy tym, że w drodze porozumienia zawartego w formie aktu notarialnego z 26 lutego 2019 roku uczestnicy postępowania starali się uregulować stan prawny nieruchomości z pominięciem postępowania procesowego zgodnie z art. 10 ust. 1 u.k.w.h., skoro bowiem w realiach sprawy dane katastru nieruchomości były niezgodne z oznaczeniem nieruchomości ujawnionym w księgach wieczystych. Stawający do aktu chcieli zaś w ten sposób odzwierciedlić i uwydatnić te zmiany jakie dotyczyły ich nieruchomości, a nie dokonać zmiany granicy przysługującego im prawa własności co do poszczególnych nieruchomości objętych ww. księgami wieczystymi, w którym to zakresie wszczęcie postępowania procesowego z art. 10 u.k.w.h. byłoby uzasadnione i konieczne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz doktrynie istnieje jednoznaczne stanowisko, że nie istnieje rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych w zakresie dokonanego w niej oznaczenia nieruchomości, ani jakikolwiek jej prymat nad danymi z ewidencji gruntów i budynków, gdyż zmiany w ewidencji gruntów dotyczące elementów służących opisowi nieruchomości nie wkraczają w sferę prawa własności. W tych warunkach wnioskodawczyni była uprawniona do zawiadomienia sądu o zmianach, które zaszły odnośnie jej nieruchomości, przedstawiając na tę okoliczność odpowiednie dokumenty do dokonania wpisu, zaś obowiązkiem sądu wieczystoksięgowego było w tej sytuacji odnotowanie tych zmian w dziale I-O księgi wieczystej na podstawie załączonych dokumentów – w szczególności wykazu zmian danych ewidencyjnych. Należy przypomnieć, że kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest ograniczona, co wynika z przytoczonego już art.

k.p.c. Sąd bada jedynie treść zawiadomienia, treść księgi wieczystej i dokumentów dołączonych do wniosku, natomiast nie jest władny oceniać merytorycznej zawartości dokumentów stanowiących podstawę wpisu. Ponadto kwestionowanie dokumentów geodezyjnych może odbyć się jedynie w ramach postępowania administracyjnego, a nie cywilnego. W związku z powyższym Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w całości, w sposób opisany jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono jak w punkcie na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., ustalając, że każdy zainteresowany ponosi koszty postępowania apelacyjnego w granicach przez siebie dotychczas wydatkowanych.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.