k.c. wskazując, że kwestionowane postanowienia OWU przewidujące skutki wcześniejszego zakończenia umowy przez konsumenta w zakresie zwrotu jedynie części wpłaconych składek, dotknięte są sankcją bezskuteczności. Art.
stanowi, iż postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodnie z § 3 nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przy tym ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Nie ulega wątpliwości, że kwestionowana przez powoda opłata likwidacyjna, nie została uzgodniona z powodem indywidualnie. W myśl art.
nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zapisy kwestionowane przez powoda pochodzą ze wzorca umowy, jakim są OWU na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym nr (...). W rozpoznawanej sprawie między stronami nie było sporne, że umowa, będąca przedmiotem postępowania została zawarta pomiędzy przedsiębiorcą (stroną pozwaną) a konsumentem (powodem), jak również – że postanowienia dotyczące świadczenia wykupu stanowiły element ustalonych przez stronę pozwaną OWU i tym samym nie zostały uzgodnione z powodem indywidualnie, a powód nie miał wpływu na ich treść, gdyż nie były przedmiotem negocjacji. W ocenie Sądu postanowienie wzorca umowy przewidujące wypłatę świadczenia wykupu pochłaniającej wszystkie, czy też nawet „tylko” większość środków zgromadzonych na rachunku ubezpieczonego konsumenta, kształtuje jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Sprzeczność z dobrymi obyczajami polega tu, w ocenie Sądu, na nierównym ukształtowaniu pozycji stron stosunku zobowiązaniowego: w konsekwencji ustalenie świadczenia wykupu na takim poziomie wartości rachunku, powoduje, że to wyłącznie konsument ponosi ciężar ekonomiczny rezygnacji z ubezpieczenia na życie i dożycie, przy czym tak niskie świadczenie wykupu nie ma odzwierciedlenia w kosztach rezygnacji z umowy ponoszonych przez zakład ubezpieczeń. Wskazać należy, iż przerzucanie na klientów-konsumentów ryzyka związanego z prowadzona przez pozwanego działalnością gospodarczą, prowadzi do rażącej nierówności stron umowy. Pozwana prowadząc działalność gospodarczą osiąga z niej określony dochód, z drugiej strony koszty ryzyka finansowego związanego z działalnością pozwanej ponoszą ci sami konsumenci, z którymi zawierane są umowy. Uzupełniając dotychczasowe wywody można jeszcze wskazać, że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po zakończeniu postępowań dotyczących opłat likwidacyjnych w polisach na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zarzucił towarzystwom ubezpieczeniowym, że stosując opłaty likwidacyjne przerzucają na konsumentów koszty, które powinny być zaliczane do ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd podziela pogląd powoda, że postanowienia OWU, w oparciu o które strona pozwana zatrzymałaby dla siebie taki procent środków zgromadzonych przez powoda w ramach funduszy inwestycyjnych oferowanych przez ubezpieczyciela, kształtowały prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jego interesy. Strona pozwana zastrzegła na swoją korzyść prawo do naliczenia świadczenia wykupu, nie informując kontrahenta z jakich przyczyn świadczenie to ma taką właśnie wysokość i jakie koszty czy też obciążenia wchodzą w skład jego wysokości. Strona pozwana w praktyce przerzuciła na kontrahenta całość obciążeń i ryzyka związanego z zawartą umową, narzucając mu świadczenie o niejasnym charakterze (w praktyce bardziej zbliżone do kary umownej, choć określone jako „świadczenie”) i o niezrozumiałym dla konsumenta celu. Świadczenie wykupu w takiej wysokości, jak wypłacone powodowi w niniejszej sprawie, jest w ocenie Sądu zaniżone, niezależne od poniesionych przez stronę pozwaną realnych kosztów, które w świetle doświadczenia życiowego, we wskazanym zakresie są nadmierne i rażąco naruszają interesy konsumenta. Podsumowując powyższe rozważania uznać należało, iż kwestionowane przez powoda postanowienia dotyczące wysokości oraz sposobu ustalania świadczenia wykupu wypłacanego w przypadku rozwiązania umowy przed końcem okresu jej obowiązywania kształtuje prawa i obowiązki powoda jako konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza jego interes, gdyż nie zabezpiecza interesu powoda jako słabszej strony umowy ubezpieczenia i prowadzi do uzyskiwania przez ubezpieczyciela korzyści kosztem ubezpieczonego. Postanowienia te stanowią zatem w ocenie Sądu niedozwolone postanowienia umowne, o jakich mowa w art.
Powód ma więc prawo żądać od pozwanej zwrotu zatrzymanej części środków zgromadzonych przez powoda, gdyż wysokość wypłaconego powodowi świadczenia wykupu została ustalona według zasad nieskutecznych w stosunku do powoda. Mając na uwadze powyższe Sąd uwzględnił w całości powództwo i w pkt. 1 wyroku zasądził od pozwanego ubezpieczyciela na rzecz powoda kwotę 3.431,80 zł tytułem zwrotu niewypłaconej części wartości rachunku udziałów, zatrzymanej przez pozwanego w związku z rozwiązaniem umowy przed końcem okresu jej obowiązywania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 7 lutego 2017 r., tj. od dnia następnego po dniu rozwiązania polisy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia o odsetkach stanowi przepis art. 481 § 1 i 2 k.c. O kosztach Sąd orzekł podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., uznając, iż powództwo zostało uwzględnione w całości. Na poniesione przez powoda koszty procesu złożyła się opłata sądowa od pozwu w kwocie 172,00 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 900,00 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17,00 zł. SSR Agata Pędracka R., 15.10.2018 r.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.