Sygnatura akt X P 142/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 listopada 2019 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym

tak ustalonym terminem pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego (§ 39 ust. 3). Wykorzystanie urlopu przez pracownika powinno nastąpić w roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo, poza czterema dniami, tzw. urlop na żądanie (§ 40 ust. 1). Każdy pracownik przed rozpoczęciem urlopu powinien złożyć wniosek o urlop wypoczynkowy (§ 40 ust. 2). Wniosek pracownika podpisuje bezpośredni przełożony (§ 40 ust. 3). Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonego porządku regulaminu pracy, przepisów bhp oraz przepisów przeciwpożarowych pracodawca może stosować: 1) karę upomnienia, 2) naganę (§ 50 ust. 1). Za rażące naruszenie ustalonego w regulaminie porządku i dyscypliny uznaje się: 1) złe i niedbałe wykonywanie pracy, niszczenie materiałów, narzędzi i maszyn, a także wykonywanie prac niezwiązanych z zadaniami wynikającymi ze stosunku pracy; 2) nieusprawiedliwione nieprzybycie lub powtarzające się nieusprawiedliwione spóźnianie się do pracy, samowolne jej opuszczenie bez usprawiedliwienia; 3) stawianie się do pracy w stanie nietrzeźwym albo spożywanie alkoholu w czasie lub miejscu pracy; 4) zakłócanie spokoju i porządku w miejscu pracy; 5) niewykonywanie poleceń przełożonych; 6) niewłaściwy stosunek do przełożonych, współpracowników i petentów; 7) nieprzestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych (§ 50 ust. 2). Dowód: - zarządzenie nr (...) z dn. 16.06.2009 r., k. 61, - Regulamin Pracy (...) K., k. 62 – 78. W okresie zatrudnienia powoda prowadzono w gminie wiele inwestycji z różnych branż. Ich koordynowanie było wymagające. Powód miał powierzone zadanie prowadzenia tych przedsięwzięć. Zdarzało się, że pracował po godzinach. Inwestycje przebiegały skutecznie, powód był zaangażowany w swoją pracę. Czasem powód był nieobecny w pracy ze względu na delegacje. Dysponował telefonem służbowym i kontakt z nim był bardzo częsty. Wiele spotkań w ramach realizacji inwestycji odbywało się po godzinach pracy oraz wiązało się z wyjazdami do W., również w weekendy. Powód zajmował się także pozyskiwaniem środków unijnych. Dowód: - zeznania świadka R. J., k. 304, - zeznania świadka O. S., k. 304, - zeznania świadka D. P., k. 305, - zeznania świadka M. D.

procedurą należało złożyć pisemny wniosek. Dowód: - zeznania świadka M. D.

art. 94 pkt 9a k.p. pracodawca jest zobowiązany w szczególności do prowadzenia i przechowywania w postaci papierowej lub elektronicznej dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników (dokumentacja pracownicza). Natomiast w myśl art. 149 § 1 k.p. pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy pracownika w celu prawidłowego ustalenia jego wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą. Kwestię tę doprecyzowuje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 10 grudnia 2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej (Dz. U. z 2018, poz. 2369 ze zm.).

§ 6

pkt 1 rozporządzenia, pracodawca prowadzi oddzielnie dla każdego pracownika dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy obejmującą: 1) dokumenty dotyczące ewidencjonowania czasu pracy, w skład których wchodzą:

1. a)ewidencja czasu pracy, zawierająca m.in. informacje o: liczbie przepracowanych godzin oraz godzinie rozpoczęcia i zakończenia pracy, liczbie godzin nadliczbowych, dniach wolnych od pracy, z oznaczeniem tytułu ich udzielenia, rodzaju i wymiarze zwolnień od pracy, rodzaju i wymiarze innych usprawiedliwionych nieobecności w pracy, wymiarze nieusprawiedliwionych nieobecności w pracy,
2. b)wnioski pracownika dotyczące m.in.: udzielenia zwolnienia od pracy w celu załatwienia spraw osobistych, ustalenia indywidualnego rozkładu czasu pracy, w ramach systemu czasu pracy, którym pracownik jest objęty (art. 142 Kodeksu pracy),
3. c)dokumenty związane m.in.: ze stosowaniem systemu zadaniowego czasu pracy (art. 140 Kodeksu pracy), 2) dokumenty związane z ubieganiem się i korzystaniem z urlopu wypoczynkowego. Przechodząc dalej, w myśl art. 171 k.p. w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Przy ustalaniu wymiaru urlopu kalendarzowy miesiąc pracy odpowiada 1/12 wymiaru urlopu przysługującego pracownikowi. Niepełny kalendarzowy miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca. Wymiar urlopu wynosi 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat i 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat (art. 154 § 1 k.p.). Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy (art. 154 1 § 1 k.p.). Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia: 1) zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata; 2) średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat; 3) średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5 lat; 4) średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata; 5) szkoły policealnej - 6 lat; 6) szkoły wyższej - 8 lat (art. 155 § 1 k.p.). Z dniem 1 stycznia 1997 r. powód nabył prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych za 1997 r. Bezspornym jest, że w spornym okresie (lata 2012 – 2015) przysługiwało powodowi 130 dni urlopu (5 lat x 26 dni). Z ustaleń Sądu poczynionych na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika, że powód skorzystał z urlopu wypoczynkowego w następujących dniach: 26 stycznia 2012 r., 31 stycznia 2016 r., 2 lutego 2012 r., 8 lutego 2012 r., 20 – 21 lutego 2012 r., 31 lipca 2012 r., 1 - 3 sierpnia 2012 r., 16 – 21 sierpnia 2012 r., 24 sierpnia 2012 r., 2 – 7 listopada 2012 r., 21 grudnia 2012 r., 28 – 31 grudnia 2012 r., 3 – 4 stycznia 2013 r., 11 stycznia 2013 r., 18 stycznia 2013 r., 25 – 26 lutego 2013 r., 28 marca 2013 r., 2 maja 2013 r., 19 – 21 czerwca 2013 r., 2 lipca 2013 r., 4 lipca 2013 r., 12 – 17 lipca 2013 r., 22 lipca 2013 r., 26 – 29 lipca 2013 r., 8 sierpnia 2013 r., 12 – 25 września 2013 r., 17 lutego 2014 r., 21 marca 2014 r., 9 – 23 czerwca 2014 r., 3 lipca 2014 r., 7 – 11 sierpnia 2014 r. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem strony pozwanej, jakoby w związku z tym, że brak jest podpisów powoda na listach obecności, nie ma możliwości potwierdzenia czy powód w ogóle świadczył pracę na rzecz pozwanego, w jakich dniach był obecny w pracy oraz w jakich dniach przebywał na zaległym urlopie. Zdaniem pozwanej, powodowi nie należy się ekwiwalent ponad już wypłaconą kwotę.

Regulaminem pracy, na pracownikach urzędu ciążył obowiązek wpisywania się codziennie po przyjściu do pracy na listę obecności. Jak wynika z zeznań świadków, powód oraz jeszcze jedna pracownica, M. D.

art. 161 k.p. to na pracodawcy ciąży obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu w danym roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo. Tymczasem z materiału dowodowego nie wynika w żaden sposób, aby strona pozwana interesowała się tym, aby powód wykorzystał przysługujący mu urlop wypoczynkowy i nie wywiązywała się z ciążącego na niej obowiązku udzielania urlopu. Jeżeli natomiast w okresie zatrudnienia powód nie uzgadniał terminu urlopu, bądź uchylał się od jego wykorzystania, to obowiązkiem strony pozwanej jako pracodawcy było obligatoryjne wysłanie go na zaległy urlop wypoczynkowy w terminie najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 168 k.p.). Strona pozwana mogła więc samodzielnie, bez uzgadniania i planowania terminu wysłać powoda na zaległy urlop. Ponadto należy zwrócić uwagę, że pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu (art. 152 § 2 k.p.), a ekwiwalent za niewykorzystany urlop podlega podobnej ochronie jak wynagrodzenie za pracę ( wyrok SN z dnia 11 czerwca 1980 r., I PR 43/80, OSNCP 1980, nr 12, poz. 248; wyrok SN z dnia 29 stycznia 2007 r., II PK 181/06, OSNP 2008, nr 5-6, poz. 64). Roszczenie o ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy zasługiwało zatem na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że powód przysługującego mu urlopu wypoczynkowego w większości nie wykorzystał, a pozwana nie wypłaciła powodowi ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy z wyjątkiem kwoty 4237,45 zł brutto.

§ 14rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r.

w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz. U. Nr 2, poz. 14 ze zm.), ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, zwany dalej "ekwiwalentem", ustala się stosując zasady obowiązujące przy obliczaniu wynagrodzenia urlopowego, ze zmianami określonymi w § 15-19.

§ 15

wyżej cytowanego rozporządzenia składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do tego ekwiwalentu. Składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc, z wyjątkiem określonych w § 7, wypłacone w okresie 3 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu, uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu (§ 16 ust. 1 ww. rozporządzenia). Przy obliczeniu wysokości ekwiwalentu konieczne jest zatem ustalenie wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami, jakie powód otrzymywał od strony pozwanej w okresie ostatnich 3 miesięcy przed ustaniem stosunku pracy. Z zaświadczenia przedstawionego w sprawie wynika, że miesięczne wynagrodzenie powoda wynosiło 12.712,40 zł brutto. Współczynnik ekwiwalentu w 2015 r. wynosił 21 zł [365 dni – (52 niedziele + 9 świąt + 52 dni wolne) : 12]. Miesięczne wynagrodzenie powoda wynosiło 12.712,40 zł. Wysokość ekwiwalentu za godzinę niewykorzystanego urlopu wyniosła 75,67 zł. Powód nie wykorzystał urlopu w wymiarze 68 dni (544 godzin), wypłacono mu ekwiwalent jedynie za 7 dni i w związku z tym należny mu ekwiwalent wyniósł 36.927,03 zł brutto. Jednocześnie wobec faktu, iż umowa o pracę między powodem a stroną pozwaną uległa rozwiązaniu w dniu 31 marca 2015 r. strona pozwana była obowiązana wypłacić powodowi w tym dniu należny mu ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Prawo do ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy staje się bowiem wymagalne z dniem rozwiązania (wygaśnięcia) stosunku pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2017r., sygn. II BP 11/15, MoPr 2017, Nr 7, s. 376). Zatem żądanie powoda w zakresie odsetek ustawowych od ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy jest zasadne, tzn. od dnia 1 kwietnia 2015 r. Ustalając stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd skorzystał z dowodów z dokumentów, wskazanych w treści uzasadnienia, a także z dowodu z zeznań świadków R. J., O. S., D. P., M. D.

wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 9 lutego 2016r. sygn. akt XIII Ga 764/15: „Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dalszej opinii, gdy zachodzi taka potrzeba, a więc wtedy, gdy opinia, którą dysponuje, zawiera istotne luki, bo nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, jest niejasna, czyli nienależycie uzasadniona lub nieweryfikowalna, tj. gdy przedstawiona przez eksperta analiza nie pozwala organowi orzekającemu skontrolować jego rozumowania co do trafności jego wniosków końcowych (post. SN z 19 sierpnia 2009 r., III CSK 7/09, Legalis). Ustalenia, wymagające wiadomości specjalnych, aby mogły stać się składnikiem materiału dowodowego poddawanego ocenie, muszą przybrać formę określoną w art. 278 i n. k.p.c., to znaczy postać opinii biegłego (biegłych) lub odpowiedniego instytutu. (…) Z przyjmowanej powszechnie zasady, iż sąd jest najwyższym biegłym, nie można wyprowadzać wniosku, że może biegłego zastępować, a to oznacza, że jeżeli do poczynienia ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy potrzebne są wiadomości specjalne, sąd nie może dokonywać ich sam, nawet gdyby miał w tej dziedzinie odpowiednie kwalifikacje merytoryczne; posiadanie takich kompetencji ułatwia jedynie ocenę opinii biegłego (wyr. SN z 26 października 2006 r., I CSK 166/06, Legalis). (…) Opinia biegłego nie ma w sprawie znaczenia rozstrzygającego i podlega ocenie jak każdy środek dowodowy, jednak w oparciu o właściwe dla jej oceny na płaszczyźnie merytorycznej kryteria, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego stanowiska, stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Biegły wyraża opinię o tej części materiału dowodowego, którą wskazuje dla celów jej wydania sąd, nie dokonuje natomiast wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy, co jest obowiązkiem sądu orzekającego (wyr. SN z 12 lutego 2015 r., IV CSK 275/14, Legalis). Jakkolwiek opinia biegłych jest oparta na wiadomościach specjalnych, to podlega ona ocenie sądu na podstawie całego zebranego w sprawie materiału, a zatem, na tle tego materiału, konieczne jest stwierdzenie, czy ustosunkowała się ona do wynikających z innych dowodów faktów mogących stanowić podstawę ocen w opinii zawartych oraz czy opierając się na tym materiale w sposób logiczny i jasny, przedstawia tok rozumowania prowadzący do sformułowanych w niej wniosków. Jeżeli opinia biegłych wymogów tych nie spełnia, wniosek strony o powołanie innych biegłych uznać należy za zasadny. (…) Wykazywanie okoliczności, uzasadniających powołanie kolejnego biegłego pozostaje w gestii strony. To strona powinna wykazać się niezbędną aktywnością i wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w opiniach biegłych, które dyskwalifikują istniejące opinie ewentualnie uzasadniają powołanie dodatkowych opinii (wyr. SN z 16 września 2009 r., I UK 102/09, Legalis). Należy uznać, że sąd nie ma obowiązku dopuszczenia dowodu z opinii kolejnych biegłych, czy też z opinii instytutu w każdym wypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony, ale ma obowiązek dopuszczenia takiego dowodu wówczas, gdy zachodzi tego potrzeba (…) (wyr. SN z 1 września 2009 r., I PK 83/09, Legalis).” W konsekwencji stwierdzić należy, iż to wyłącznie od Sądu zależy, którą z wydanych opinii uzna za wiarygodną i podzieli jej stanowisko, po wszechstronnym rozważeniu zgromadzonego materiału dowodowego i cech opinii, o których wyżej mowa. Ustalając wysokość należnego powodowi ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy Sąd oparł się na opinii biegłego z dnia 8 kwietnia 2019 r. oraz opinii uzupełniającej z dnia 29 lipca 2019 r. Sąd stwierdził, że biegły w sposób wyczerpujący, kompleksowy oraz przejrzysty

zaleceniami przedstawił, w jaki sposób doszedł do zawartych w niej wniosków i biorąc pod uwagę zasady logiki i doświadczenia życiowego, Sąd przyjął ustalenia biegłego jako swoje. Opinia biegłego sądowego podlega ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. – na podstawie właściwych dla jej przymiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażanych w niej wniosków. Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 19 grudnia 1990 r. (I PR 148/90, OSP 1991/11/300) stwierdził, iż „Sąd może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego, czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń”.

art. 286 k.p.c. Sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Samo niezadowolenie stron z opinii biegłych nie uzasadnia jednak zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Sąd, w ramach zastrzeżonej dla niego swobody, decyduje, czy ma możliwość oceny dowodu w sposób pełny i wszechstronny, czy jest w stanie prześledzić jego wyniki oraz - mimo braku wiadomości specjalnych - ocenić rozumowanie, które doprowadziło biegłego do wydania opinii. Sąd czyni to zapoznając się z całością opinii, tj. z przedstawionym w niej materiałem dowodowym, wynikami badań przedmiotowych i podmiotowych. Wszystko to, a nie tylko końcowy wniosek opinii, stanowi przesłanki dla uzyskania przez sąd podstaw umożliwiających wyjaśnienie sprawy. Mając powyższe na uwadze, w punkcie I sentencji wyroku Sąd zasądził na rzecz powoda D. S. od strony pozwanej (...) K. kwotę 36.927,03 zł brutto (trzydzieści sześć tysięcy dziewięćset dwadzieścia siedem złotych 03/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2015 r. do dnia zapłaty tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. O odsetkach, Sąd orzekł w oparciu o art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. W pkt II wyroku Sąd oddalił dalej idące powództwo W myśl art. 98 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W związku z tym Sąd w punkcie II sentencji wyroku zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.700,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego

§ 2pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 poz. 265). W ocenie Sądu, powód był stroną wygrywającą w całości, gdyż wprawdzie w pkt II wyroku Sąd oddalił roszczenie powoda o kwotę wypłaconego ekwiwalentu za urlop, lecz strona pozwana przedstawiła dowód wypłaty tej należności dopiero pod koniec procesu, wysokość ekwiwalentu w znacznej części należała do oceny biegłego sądowego, zatem Sąd uznał, że powód był wygrywającym proces w całości. W myśl art. 477 2 § 1 k.p.c. zasądzając należność pracownika, sąd z urzędu nadaje wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Z tego powodu orzeczono jak w punkcie III sentencji wyroku, nadając wyrokowi w punkcie I sentencji wyroku rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 12.712,40 zł brutto. O kosztach sądowych w punkcie IV sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 102 kpc.