III AUa 509/18

(1)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o podleganie ubezpieczeniom społecznym na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 18 maja 2018 r. sygn. akt IV U 476/18 I. oddala apelację, II. zasądza od wnioskodawcy R. G.

(1)na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. kwotę 240 zł ( słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt II AUa 509/18 Uzasadnienie wyroku z dnia 28 listopada 2019r. Decyzją z dnia 8 lutego 2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. stwierdził, że wnioskodawca R. G.

(1), jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, od dnia 1 sierpnia 2012r. podlega tymczasowo ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczeń społecznych. W podstawie prawnej decyzji powołane zostały: art. 83 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity w Dz.U. z 2016r. , poz. 963 ze zm.) oraz art. 16 ust. 4 zdanie drugie w zw. z art. 6 pkt 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia ( WE) nr 883/2004 w sprawie systemów zabezpieczenia społecznego ( Dz.Urz.UE.L.284 z dnia 30 października 2009r.). W uzasadnieniu decyzji organ rentowy, przytaczając brzmienie powołanych przepisów, a także opisując przebieg dotychczasowego postępowania dotyczącego ustalenia dla wnioskodawcy właściwego ustawodawstwa oraz istniejącą w tym względzie rozbieżność opinii pomiędzy instytucjami właściwymi Polski i Słowacji uznał za konieczne ustalenie dla R. G.

(1)jako tymczasowego ustawodawstwa polskiego w zakresie zabezpieczeń społecznych.. Wnioskodawca R. G.

(1)odwołał się od powyższej decyzji ZUS do Sądu Okręgowego w Rzeszowie . W odwołaniu z dnia 7 marca 2018r. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, iż nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu , rentowemu i wypadkowemu od dnia 1 sierpnia 2012r. , przy obciążeniu organu rentowego poniesionymi kosztami postepowania, odwołujący się zarzucił naruszenie art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE.L 2004 166 ), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy wnioskodawca wykonuje pracę najemną na terenie Słowacji w związku z czym winien podlegać ustawodawstwu słowackiemu, a także art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 16 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia ( WE) nr 883/2004 w sprawie systemów zabezpieczenia społecznego ( Dz.Urz.UE.L.284 z dnia 30 października 2009r ) poprzez ustalenie ustawodawstwa polskiego na podstawie nieprawomocnych i nieprecyzyjnych informacji słowackiej instytucji właściwej mimo , iż Zakład powinien był powziąć wątpliwości co do takich ustaleń w myśl art. 5 ust.2 wyżej powołanego rozporządzenia wykonawczego, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego uznania jako właściwego ustawodawstwa polskiego. Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w odpowiedzi na odwołanie z dnia 9 kwietnia 2018r. wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy z tych samych względów, które powołane zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając , że ustalenie dla wnioskodawcy ustawodawstwa polskiego ma charakter jedynie tymczasowy. Sąd Okręgowy w Rzeszowie , po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 18 maja 2018r. (sygn.. akt IV U 476/18) oddalił odwołanie R. G.

(1), zasądzając jednocześnie od wnioskodawcy na rzecz pozwanego organu rentowego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że R. G.

(1)od 15 stycznia 2007r. do chwili obecnej prowadzi w kraju pozarolniczą działalność gospodarczą jako przedsiębiorca . Z tego też tytułu podlegał ubezpieczeniom społecznym w ZUS w okresie od 1 stycznia 2007r. do 31 marca 2011r. Następnie na jego wniosek organ rentowy ustalił, że od 1 kwietnia 2011r. ma do niego zastosowanie ustawodawstwo słowackie w zakresie zabezpieczeń społecznych w związku z podjęciem pracy najemnej na terenie Słowacji. Słowacka instytucja właściwa wydała dla R. G.

(1)poświadczenie podlegania słowackiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych (zaświadczenie A 1) ) na okres od 1 kwietnia 2011r. do 31 lipca 2012r. Po tej ostatniej dacie wnioskodawca nie przedstawił już w ZUS kolejnego tego rodzaju dokumentu potwierdzającego jego dalsze ubezpieczenie na Słowacji, nie zgłosił się tez do ubezpieczeń społecznych ZUS. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ rentowy zawiadomił R. G.

(1)o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej , a wobec tego, że R. G.

(1)nie brał czynnego w nim udziału organ rentowy , pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. zawiadomił go o zakończeniu tego postępowania , wydając następnie decyzję z dnia 8 lutego 2018r. W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Rzeszowie uznał żądanie odwołania za nieuzasadnione, a zaskarżoną decyzję ZUS za trafną i odpowiadającą prawu wskazując, że w sytuacji, gdy R. G.

(1)treścią stosownego dokumentu wydanego przez słowacką instytucję ubezpieczeń społecznych nie udowodnił, że po dniu 31 lipca 2012r. podlega nadal słowackim ubezpieczeniom społecznym, to z mocy przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , z dniem 1 sierpnia 2012r. podlega ubezpieczeniom społecznym w kraju jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. W podstawie prawnej wyroku powołany został art. 477 14 § 1 k.p.c. , zaś w zakresie przyjętego rozstrzygnięcia o kosztach procesu art. 98 § 1 k.p.c. Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 18 maja 2018r. zaskarżony został przez wnioskodawcę R. G.

(1), który zarzucając w apelacji zarówno naruszenie przepisów prawa procesowego w tym: art. 217 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. przez niedopuszczenie zgłoszonego wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka B. F. na okoliczność wykazania istnienia stosunku pracy pomiędzy nim a R. P. na terenie Słowacji, art. 233 § 1 k.p.c. poprzez wybiórczą ocenę dowodów, a także art. 328 § 2 k.p.c. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dowodów, na których sąd się oparł, wskazując jedynie lakonicznie, że „ treść zebranego w sprawie materiału dowodowego daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa „ jak i prawa materialnego tj. naruszenie art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE.L 2004 166 ), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy wnioskodawca wykonuje pracę najemną na terenie Słowacji w związku z czym winien podlegać ustawodawstwu słowackiemu, a także art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 16 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia ( WE) nr 883/2004 w sprawie systemów zabezpieczenia społecznego ( Dz.Urz.UE.L.284 z dnia 30 października 2009r ) poprzez ustalenie ustawodawstwa polskiego na podstawie nieprawomocnych i nieprecyzyjnych informacji od w słowackiej instytucji właściwej mimo, iż Zakład powinien był powziąć wątpliwości co do takich ustaleń w myśl art. 5 ust. 2 wyżej powołanego rozporządzenia wykonawczego, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego uznania jako właściwego ustawodawstwa polskiego, czy w końcu art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego zastosowanie , a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie ,że wnioskodawca w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej w kraju winien podlegać ustawodawstwu polskiemu, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania odwołania , przy zasądzeniu od pozwanego organu rentowego poniesionych w obu instancjach kosztów procesu ,w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Niezależnie od tego skarżący w apelacji jak też w dalszym piśmie procesowym z dnia 20 lipca 2018 r. zawnioskował o przesłuchanie go w postępowaniu apelacyjnym jak też dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci jego wniosku z dnia 29 maja 2018r. oraz odpowiedzi na ten wniosek słowackiej instytucji ubezpieczeniowej jak również decyzji Centrali ZUS w B. z dnia 27 czerwca 2018r. o zawieszeniu postępowania na okoliczność ustalenia , że postępowanie w sprawie tytułu jego ubezpieczeń społecznych na Słowacji nie zostało jeszcze zakończone. W odpowiedzi na apelację pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Odział w R. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej , przy zasądzeniu od wnioskodawcy kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wg norm przepisanych. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację wnioskodawcy R. G.

(1), zważył co następuje; Wniesiony przez wnioskodawcę środek odwoławczy nie może odnieść pożądanego skutku. Jakkolwiek bowiem zaskarżony wyrok dotkniętych jest pewnymi wadliwościami zarówno w zakresie braku pełnych ustaleń faktycznych jak i oceny prawnej sprawy ( co siłą rzeczy stanowi też o uchybieniu w samym sposobie sporządzenia jego uzasadnienia ), to jednak w swym ostatecznym wyniku odpowiada prawu, a wyżej naprowadzone wadliwości procesowe Sądu I instancji mogą być konwalidowane przez tut. Sąd Apelacyjny jako sąd in meriti rozpoznający sprawę niejako na nowo ( por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r. ,III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55). Czyniąc więc zadość powyższemu , należy już na wstępie odnotować (uzupełniając w tym zakresie ustalenia faktyczne Sądu I instancji), że wnioskodawca po dniu 31 lipca 2012r, tj. po okresie, na który uzyskał zaświadczenie A1 o podleganie ustawodawstwu słowackiemu nie nawiązał kontaktu z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w kraju, a tymczasem w dniu 6 sierpnia 2013r. słowacki Oddział ZUS w M. wydał postanowienie o wygaśnięciu obowiązkowego ubezpieczenia społecznego wnioskodawcy jako pracownika R. P. z dniem 31 lipca 2012 r. o czym pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. został poinformowany dopiero w dniu 5 kwietnia 2017r. Na podstawie kolejnych informacji słowackiej instytucji właściwej polski organ rentowy ustalił, że powyższa decyzja z dnia 6 sierpnia 2013r. została zaskarżona przez R. G.

(1)odwołaniem z dnia 4 września 2013 r. , które przekazane zostało Centrali w B. do dalszego postępowania. W tej sytuacji pozwany ZUS wszczął postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji z dnia 8 lutego 2016 r. o ustaleniu tymczasowego podlegania przez wnioskodawcę ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczeń społecznych. Jak ustalił zaś dodatkowo tut. Sąd Apelacyjny w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę w postępowaniu odwoławczym dowody ( v. k- 57-58) Centrala (...) w B. postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018r. zawiesiła postępowanie z odwołaniaR. G.

(1)od decyzji Słowackiego ZUS z dnia 6 sierpnia 2013r. „ do czasu dokładnego i całkowitego ustalenia stanu faktycznego” . Tym samym nadal sporny pozostaje tytuł ubezpieczeń społecznych skarżącego na Słowacji. Powyższa okoliczność ma zaś przesądzające znaczenie dla wyniku przedmiotowego sporu jako , że zaskarżona decyzja (...) Oddziału w R. wydana została na podstawie art. 6 ust.1 lit. b w zw. z art. 16 ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia wykonawczego Parlamentu Europejskiego i Rady ( WE) nr 987/209, a więc w trybie odmiennym od tego wdrażanego na podstawie art.13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 ( co tym samym stanowi o bezzasadności zarzutu apelacji naruszenia tego ostatniego przepisu). Jest to więc decyzja ustalająca jedynie tymczasowo ( do czasu przesądzenia tytułu ubezpieczenia społecznego wnioskodawcy na Słowacji) obowiązek ubezpieczenia społecznego w kraju odwołującego się . Mając zaś na względzie, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot kontroli sądowej i zakres rozstrzygnięcia wyznacza treść zaskarżonej decyzji organu rentowego ( por m.in .postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r. II UZ 52/99, OSNC 2000/15/601 ) rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wymagało jedynie to czy pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy - przebiegu dotychczasowego postępowania w sprawie ustalenia właściwego ustawodawstwa dla R. G.

(1)- był uprawniony do takiego postąpienia, przy czym już w tym miejscu podkreślić należy , że zarówno pozwany organ rentowy jak i sąd krajowy nie są uprawni do badania ważności tytułu ubezpieczenia społecznego wnioskodawcy na Słowacji, co wynika z przewidzianej w pkt 17 preambuły i art. 11 ust.3 a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ( WE) nr 883/2004 zasady terytorialności ( tak też w utrwalonym w tym względzie orzecznictwie Sądu Najwyższego, czego przykładem mogą być wyroki tego Sądu z dnia 23 sierpnia 2007r. I UK 68/07, OSNP 2008/19 - 20/300 , czy 6 czerwca 2013r.II UK 333/12 OSNP 2014/3/47) , tak więc już chociażby z tego względu wnioski dowodowe skarżącego o jego przesłuchanie jak też przesłuchanie pracodawcy słowackiego R. P. na okoliczność świadczenia pracy na Słowacji nie mogły zostać uwzględnione , jako pozostające bez wpływu na końcowy wynik sprawy (stąd też ich od oddalenie postanowieniem tut. Sądu wydanym na rozprawie apelacyjnej w dniu 28 listopada 2019 r., v.k-66v). Z drugiej strony należy też mieć na uwadze, że ze względu na wyżej podniesioną zasadę terytorialności pozwany organ rentowy nie może także orzec o obowiązku ubezpieczenia społecznego wnioskodawcy na Słowacji ( bliżej na ten temat w artykule prof. Krzysztofa Ślebzaka „ Ustalanie ustawodawstwa tymczasowego na podstawie rozporządzeń 883/2004 oraz 987/2009 „ „ Praca i Zabezpieczenie Społeczne Nr 7 z 2014r. str. 2-7 ). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że w sytuacji zawiśnięcia sporu co do tytułu ubezpieczenia społecznego wnioskodawcy na Słowacji ( właśnie z uwagi na powzięcie przez ZUS wątpliwości co do ustaleń słowackiej instytucji właściwej o wygaśnięciu tego tytułu skarżącego na Słowacji , co też czyni zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 bezzasadnym ) powstał stan niepewności, który jak na razie nie da się usunąć w drodze wspólnego porozumienia i wypracowania zgodnego stanowiska pomiędzy instytucjami właściwymi obu państw Słowacji i Polski co, zważywszy na z jednej strony znaną tut. Sądowi z urzędu długotrwałość tego rodzaju w postępowań na Słowacji z drugiej zaś stan, w którym wnioskodawca po dniu 31 lipca 2012r. nie podlega zabezpieczeniu społecznemu w żadnym z tych państw uprawniało w pełni pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. do wydania zaskarżonej decyzji w trybie przywołanego już wyżej art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia wykonawczego Parlamentu Europejskiego i Rady ( WE) nr 987/2009. Na celowość takiego postąpienia w sytuacji zawiśnięcia sporu co do tytułu ubezpieczeń społecznych ubezpieczonego poza granicami kraju zwracał już uwagę tut. Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 4 sierpnia 2016r. w sprawie o sygn. akt III AUa 262/16 , a pogląd ten jest nadal reprezentowany w orzecznictwie tut. Sądu, czego przykładem może być chociażby kolejny wyrok jaki zapadł w tożsamym jak w niniejszej sprawie stanie faktycznym w dniu 11 lipca 2019 r. w sprawie o sygn. akt III AUa7/19. Skoro zaś wnioskodawca R. G.

(1)po dniu 31 lipca 2012r. prowadzi nadal nieprzerwanie pozarolniczą działalność gospodarczą w kraju , to stosownie do wyżej powołanego przepisu należało tymczasowo określić ustawodawstwo krajowe w zakresie jego zabezpieczenia społecznego. Na koniec Sąd Apelacyjny chciałby zauważyć, że zgodnie z art. 6 ust. 4 i 6 w zw. z art. 73 ust. 2 wyżej powołanego rozporządzenia wykonawczego Parlamentu Europejskiego i Rady ( WE) nr 987/2009 w przypadku, gdyby zostało ustalone , że mające zastosowanie ustawodawstwo nie jest ustawodawstwem państwa członkowskiego, do którego wnioskodawca został tymczasowo przypisany, uważa się, że instytucja, którą uznano za właściwą jest instytucją właściwą z mocą wsteczną, tak jak gdyby rozbieżność opinii nie miała miejsca, zaś składki zostają zwrócone bądź przekazane instytucji właściwej jako składki należne, które uważa się za opłacone z mocą wsteczną. Jeżeli zaś kwota tymczasowo opłacanych składek okazałaby się wyższa niż kwota składek należnych to nadpłata zostaje zwrócona osobie zainteresowanej. Tak więc przyjęte w zaskarżonej decyzji ZUS rozstrzygnięcie nie będzie miało żadnych negatywnych skutków dla odwołującego się , a jednocześnie usuwa stan niepewności prawnej w zakresie jego aktualnego statusu ubezpieczeniowego. Mając, więc powyższe na uwadze - z braku dostatecznych podstaw faktycznych i prawnych- orzeczono ostatecznie o oddaleniu apelacji wnioskodawcy jako bezzasadnej na podstawie art. 385 k.p.c.( pkt I sentencji wyroku). Tak określony końcowy wynik sprawy uzasadniał z kolei obciążenie skarżącego poniesionymi przez ZUS w postępowaniu apelacyjnym kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, o czym orzeczono jak w pkt II w sentencji wyroku na podstawie art.98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., przy uwzględnieniu minimalnej stawki wynagrodzenia fachowego pełnomocnika organu rentowego przewidzianej w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynność radców prawnych (tekst jednolity Dz.U z 2018r. , poz. 265 ) . ZARZĄDZENIE 1/ (...) (...) P. P., 2/(...) 3/ (...) (...) - (...)