Sygn. XXIV C 451/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXIV Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agnieszka Bedyńska-Abr

§ 1, 2 i 3 k.k.w.

(§ 12). Nieodpłatny charakter pracy skazanych jest wyjątkiem, gdyż co do zasady powinna ona być pracą odpłatną, o czym świadczy treść art. 123 § 1 k.k.w. I tak, w myśl art.

1 k.k.w., skazanemu nie przysługuje wynagrodzenie jedynie w dwóch sytuacjach: a) za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych lub za prace porządkowe na rzecz samorządu terytorialnego, w wymiarze nie przekraczającym 90 godzin miesięcznie (

§ 1

k.k.w); b) wówczas gdy, za jego pisemną zgodą lub na jego wniosek, dyrektor zezwoli na nieodpłatne zatrudnienie przy pracach publicznych na rzecz organów administracji publicznej, przy pracach wykonywanych na cele charytatywne, przy pracach wykonywanych na rzecz organizacji pożytku publicznego lub przy pracach porządkowych i pomocniczych wykonywanych na rzecz jednostek organizacyjnych (art.

§ 2k.k.w.).

Z materiału dowodowego niezbicie wynika, że powód zatrudniony został w oparciu o przepis art.

§ 2k.k.w.

a zatem wykonując prace publiczne na rzecz organów administracji publicznej a contrario do przepisu art.

§ 1k.k.w.

prace te mógł świadczyć w wymiarze przekraczającym 90 godzin miesięcznie. W świetle powyższego zarzut powoda wskazujący na zmuszanie go do wykonywania pracy w wymiarze przekraczającym przepisy prawa należało uznać za niezasadny. Powód podnosił również, że do zaistnienia po jego stronie krzywdy doszło na skutek nie zapewnienia mu odpowiednich warunków wykonywania pracy. Na poparcie tych okoliczności powód nie przedstawił jednakże żadnych dowodów. Mając na względzie art. 6 k.c., który nakłada na osobę wywodzącą z danego faktu skutki prawne ciężar udowodnienia tego faktu, należało uznać, że powód nie sprostał temu obowiązkowi, w związku z czym zarzut nie zapewnienia przez pozwanego powodowi odpowiednich warunków pracy również okazał się niezasadny. Mając na uwadze te wskazania oraz okoliczności niniejszej sprawy, Sąd uznał, że wysunięte przez powoda roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia nie zasługiwało na uwzględnienie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało bowiem, aby działania pozwanego w ogóle naruszałby dobra osobiste powoda. W efekcie nie sposób było udzielić powodowi ochrony prawnej z tego tytułu. Powód wnosił również o zasądzenie od pozwanego odszkodowania rozumianego jako wynagrodzenia za pracę wykonaną na rzecz Aresztu Śledczego W.-(...) w W. w okresie od kwietnia 2012 roku do grudnia 2013 roku. Zważyć należy, jak już wyżej wskazano, że praca świadczona przez powoda na rzecz Aresztu Śledczego W.-(...) była wykonywana na podstawie art.

§ 2k.k.w.

w zw. z § 13 ust 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 lutego 2004 roku w sprawie szczegółowych zasad zatrudniania skazanych (Dz. Nr 27, poz. 242 ze zm.). Praca skazanego świadczona w takim trybie, to jest na podstawie skierowania do pracy nie jest pracą świadczoną w ramach zobowiązaniowego stosunku prawnego łączącego skazanego z podmiotem zatrudniającym i na warunkach określonych w umowie zawartej przez niego z tym podmiotem, ale w ramach stosunku publicznoprawnego, jaki powstaje na skutek orzeczenia kary pozbawienia wolności i trwa przez cały czas jej odbywania, wiążąc skazanego z państwem, reprezentowanym przez administrację zakładu karnego (por. A. Kosut: Zasady zatrudniania osadzonych w świetle nowych uregulowań prawnych. PWP 1999 nr 24-25, s. 6). Z tego względu rozstrzygnięcie w przedmiocie zgłoszonego przez powoda roszczenia o zasądzenie odszkodowania winno być dokonane w oparciu o przepis art. 415 kc w związku z art. 417 k.c., który reguluje odpowiedzialność jednostek Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Z treści powyższego przepisu wynika, iż Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą, jeżeli zaistnieją łącznie następujące przesłanki:

1. a)wystąpiła szkoda,
2. b)jej wyrządzenie jest następstwem niezgodnego z prawem wykonania czynności z zakresu władzy publicznej,
3. c)pomiędzy powstaniem szkody, a niezgodnym z prawem wykonaniem czynności z zakresu władzy publicznej istnieje normalny (adekwatny) związek przyczynowy. Przez szkodę należy w przedmiotowym przypadku rozumieć, zarówno uszczerbek o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym. Przesłankę odpowiedzialności za powstałą szkodę stanowi również niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej. Oznacza to, że przesłanką odpowiedzialności jest zarówno bezprawność działania, tj. działanie z naruszeniem prawa, jak i zaniechanie, w przypadku, gdy przepis prawa określa obowiązek podejmowania określonych czynności. Z kolei pojęcie związku przyczynowego oceniane jest na zasadach ogólnych wynikających z art. 361 § 1 k.c., a więc Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za normalne następstwa niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej. Istotne jest jednak również i to, że odpowiedzialność na wskazanej powyżej podstawie jest niezależna od winy konkretnego podmiotu. Wina nie stanowi bowiem przesłanki odpowiedzialności z art. 417 k.c. Powód, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 6 k.c., zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, oraz wynikającego z art. 232 k.p.c. w myśl którego strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, nie wykazał faktu poniesienia szkody na skutek nieodpłatnego zatrudnienia w Areszcie Śledczym W.-(...) w W.. Powód podjął zatrudnienie w Areszcie Śledczym na własny wniosek i z pełną świadomością braku odpłatności za świadczoną pracę. Brak odpłatności pracy powoda był również zgodny z obowiązującymi przepisami prawa (wspomniany art.

k.k.w.). Ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyraźnie wskazuje, że choć powód był zatrudniony nieodpłatnie to za wykonywaną pracę otrzymywał nagrody i ulgi (m.in. zezwolenia na otrzymanie dodatkowej paczki żywnościowej, zezwolenia na dodatkowe widzenia, nagrody pieniężne). Dodatkowo podkreślić należy, że immanentną składową roszczenia o zapłatę odszkodowania jest wykazanie wysokości szkody, w tym wypadku szkody poniesionej na skutek braku wypłacenia należnego wynagrodzenia. Powód nie zainicjował nawet postępowania dowodowego w tym zakresie, nie przedstawił jakiegokolwiek dokumentu, który wskazywałby na wartość wykonanych przez niego prac i pozwoliłby wyliczyć wysokość ewentualnego wynagrodzenia. Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonych przez powoda roszczeń co skutkowało oddaleniem powództwa, o czym orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Sąd uznał natomiast za zasadne nieobciążanie przegrywającego sprawę powoda kosztami procesu. Stosownie do art. 102 k.p.c. w przypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może nie obciążać strony przegrywającej kosztami procesu. Przepis nie precyzuje bliżej pojęcia „wypadków szczególnych”, pozostawiając rozwiązanie tego zagadnienia praktyce sądowej. Brak jakichkolwiek ograniczeń wyliczonych choćby przykładowo wskazuje na intencję ustawodawcy szerokiego pojmowania zakresu tego terminu (tak postanowienie SN z 28 czerwca 1966 roku, I CR 372/65). Za nieobciążaniem przegrywającego powoda kosztami procesu przemawiała nie tylko jego sytuacja materialna (został zwolniony od kosztów sądowych), lecz także swoisty charakter sprawy. Jak wskazał Sąd Najwyższy do wypadków szczególnie uzasadnionych w rozumieniu art. 102 k.p.c. można także zaliczyć sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu sądu (postanowienie SN z 15 marca 1982 r., I CZ 30/82, LEX nr 8403). Mając powyższe na uwadze i uznając sytuację, w jakiej znalazł się powód za wypadek szczególnie uzasadniony, Sąd orzekł jak w punkcie 2 wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.