Sygn. akt IV P 48/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2019 r. Sąd Rejonowy w Inowrocławiu IV Wydział Pracy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Alicja Lisiecka
§ 2
k.p., zgodnie z którym pojęcie to oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z grupy współpracowników. Ofiarą mobbingu może być podwładny, a sprawcą - przełożony. Zgodnie z art.
§ 3k.p.
pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, natomiast art.
§ 4k.p.
przewiduje, że pracownik, który z powodu mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów. Pracownik poddany mobbingowi ma także prawo dochodzić odszkodowania na podstawie art. 415 k.c. i nast. w zw. z art. 300 k.p., a także wywodzić swoje roszczenia odszkodowawcze w oparciu o art. 55 § 1 1 k.p. Wszystkie przesłanki mobbingu, o których mowa w przywołanym przepisie art.
§ 2k.p.
muszą wystąpić łącznie, przy czym badanie i ocena subiektywnych odczuć osoby mobbingowanej nie może stanowić podstawy do ustalania odpowiedzialności mobbingowej. Uznanie określonego zachowania za mobbing nie wymaga ani stwierdzenia po stronie prześladowcy działania ukierunkowanego na osiągnięcie konkretnego celu, ani wystąpienia skutku. Wystarczy, iż pracownik stał się obiektem oddziaływania, które według obiektywnej miary może być ocenione za wywołujące jeden ze skutków określonych w art.
§ 2k.p.
Przy ocenie tej przesłanki niezbędne jest stworzenie tzw. obiektywnego wzorca ofiary rozsądnej, co z zakresu mobbingu pozwala wyeliminować przypadki wynikające z nadmiernej wrażliwości pracownika ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 22 września 2005 r., III APa 60/05, Lex nr 215691, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 7 listopada 2012r. sygn. akt III APa 11/12, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r. , sygn. akt III PK 2/09, LEX nr 510981 oraz z dnia 16 marca 2010 r. , sygn. akt I PK 203/09, LEX nr 920591). Tym samym ocena, czy nastąpiło nękanie i zastraszanie pracownika oraz czy działania te miały na celu i mogły lub doprowadziły do zaniżonej oceny jego przydatności zawodowej, do jego poniżenia, ośmieszenia, izolacji, bądź wyeliminowania z zespołu współpracowników, musi opierać się na obiektywnych kryteriach ( vide: postanowienie SN z dnia 19 marca 2012 r., sygn. II PK 303/11, LEX nr 1214581).Warto także podkreślić, iż zgodnie z art. 6 k.c., to na powódce spoczywał obowiązek udowodnienia wszystkich przesłanek i okoliczności dotyczących stosowania wobec niej mobbingu, gdyż z faktu tego wywodziła ona określone skutki prawne( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2005r., sygn. III PK 94/05, OSNP 2006, Nr 21-22, poz.317, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007r.sygn. I PK 31/07) Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy - w ocenie Sądu- w pierwszej kolejności należało zatem znaleźć odpowiedź na pytanie- czy wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego dają podstawę do przyjęcia, że powódka A. M. w okresie zatrudnienia w Inspektoracie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w I. , we wskazywanym okresie czasu, tj. od lutego 2017r. do października 2017r., tj. do chwili odwołania ze stanowiska Zastępcy Kierownika Inspektoratu ZUS w I., była ofiarą zachowań pracodawcy noszących znamiona mobbingu (art.
§ 2k.p.). Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie wykazał, by strona pozwana dopuściła się względem powódki mobbingu, a w szczególności by przełożeni A. D.
(1)Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B.- M. J., Zastępca Dyrektora Oddziału(...) A. W. oraz Kierownik Inspektoratu ZUS w I. R. M.
(1)stosowali wobec powódki działania czy zachowania, o których mowa w art. 94
(3)§ 2 k.p. Wszyscy przesłuchani w sprawie świadkowie w sposób zdecydowany odrzucali tezę o mobbingowaniu A. M.. Nie potwierdzili, aby A. W. namawiała pracowników zarządzanego przez powódkę pionu (...) do praktykowania donosów na powódkę, do pomijania drogi służbowej i nieprzestrzegania procedur, by ostentacyjnie ignorowała powódkę i pomijała ją w korespondencji e-mailowej, aby Dyrektor Oddziału ZUS w B. M. J., używał w stosunku do A. M. słów niecenzuralnych, dyskredytował znaczenie powódki w procesie rekrutacji na stanowisko Kierownika Inspektoratu ZUS w I. , twierdził, że powódka „jest na odstrzał”, by publicznie, podczas oficjalnego spotkania pracowników Inspektoratu ZUS w I. z nowym Kierownikiem Inspektoratu - R. M.
(1)w sposób poniżający potraktował powódkę. Postępowanie dowodowe, a zwłaszcza zeznania świadków, nie potwierdziły również wywieranych na powódkę nacisków i gróźb ze strony zarówno A. W., jak i M. J. w celu zmuszenia A. M. do sporządzenia pisma przedstawiającego w sposób niekorzystny bezpośrednią przełożoną powódki- M. Ś., jak również nie wykazały by nowy Kierownik Inspektoratu ZUS w I. R. M.
(1)pozbawił powódkę decyzyjności, nakłaniał ją do odejścia z pracy, ujawnił pracownikom Inspektoratu ZUS w I. wysokości wynagrodzenia powódki, zachęcał kierownika Wydziału (...) - M. K.
(1)do zbierania materiałów stawiających powódkę w niekorzystnym świetle, by oczekiwał od powódki, iż ta po raz kolejny sporządzi skierowane przeciwko M. Ś. pismo. Zdaniem Sądu żaden dowód nie wykazał, by R. M.
(1)zastraszał A. M., poniżał ją, ośmieszał,, izolował od współpracowników i podejmował próby wyeliminowania powódki z zespołu. Jeśli idzie z kolei o pozostałe, naganne w ocenie powódki, przypisywane A. W., M. J. i R. M.
(1)zachowania, to – w ocenie Sądu – nie sposób dopatrzeć się w nich kodeksowych znamion mobbingu. Zastępca Dyrektora Oddziału ds.(...)miała bowiem pełne prawo korygować pod względem merytorycznym sposób wykonywania zadań przez powódkę jako podległego jej pracownika oraz sprawować nadzór nad realizacją zadań wykonywanych przez wydziały (...) Inspektoratu w I., za które odpowiadała powódka. Nie było więc żadnych podstaw, by w decyzjach A. W. polegających na przeniesieniu części kont płatników składek z Wydziału(...) do Inspektoratu ZUS w Ż. bez jakiejkolwiek konsultacji z powódką oraz na oczekiwaniu sporządzenia przez powódkę prawidłowej i wyczerpującej odpowiedzi w sprawie BT (...) oraz przedawnienia należności z tytułu składek u dłużnika (...) Sp. z o.o., dopatrywać się stosowanego wobec powódki mobbingu. Zupełnie niezrozumiałe i absurdalne, w ustalonym stanie fatycznym sprawy, było utożsamianie z działaniami mobbingującymi cofnięcia przez A. W. udzielonej powódce zgody na dofinansowanie studiów podyplomowych, w sytuacji braku możliwości wykorzystania przez powódkę zdobytej wiedzy w ramach bieżącej pracy w ZUS-ie, spowodowanie przyznania powódce nagrody uznaniowej za II kwartał 2017r. w obniżonej wysokości i nieprzyznania nagrody za III kwartał 2017r. , a wreszcie wypowiedzenie A. M., w dniu 26 października 2017r. , stosunku pracy. W ocenie Sądu nie sposób było także uznać za przejawy mobbingu w rozumieniu art.
§ 2k.p. decyzji Dyrektora M. J. polegającej na wydaniu nowemu Kierownikowi R. M.
(1)polecenia zdiagnozowania przyczyn złych wyników pionu (...) w (...) Inspektoracie, a ze strony R. M.
(1)- pozbawienie powódki nagrody uznaniowej za III kwartał 2017r. O mobbingu powódki nie świadczyły również -zdaniem Sadu- zaoferowane przez obie strony dowody z dokumentów. Nie umknęło także uwadze Sądu, iż z relacji świadków wyłonił się obraz powódki jako kobiety odważnej, ambitnej, doskonale radzącej sobie z problemami dnia codziennego, przed dniem 18 stycznia 2018r. nieczęsto chorującej i korzystającej w pracy ze zwolnień lekarskich tylko w sytuacjach wyjątkowych, zaś podczas rozprawy A. M. jawiła się jako osoba bardzo emocjonalna i nieco rozedrgana, co zrodziło uzasadnione wątpliwości Sądu odnośnie źródła obecnie zgłaszanych przez A. M. problemów ze zdrowiem. Reasumując-zdaniem Sądu ustalonym i wyżej przedstawionym zachowaniom A. W., M. J. i R. M.
(2)wobec powódki A. M., występującym w okresie od lutego do października 2017r., nie można przypisać cech mobbingu i potraktować ich jako działań polegających na uporczywym i długotrwałym nękaniu powódki. Opisane we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia działania Dyrektora Oddziału ZUS w B., jego Zastępcy ds. (...)oraz nowego Kierownika Inspektoratu ZUS w I. , nie miały- w ocenie Sądu- na celu poniżenia, ośmieszenia czy wyeliminowania A. M. z zespołu pracowników, lecz konstruktywne rozwiązanie różnego rodzaju problemów, jakie swoim postępowaniem stworzyła sama powódka. Należy mieć przy tym na uwadze, iż mobbing nie obejmuje uzasadnionej krytyki w sytuacji, gdy pracownik nienależycie wykonuje swoje obowiązki pracownicze, a pracodawca egzekwuje ich prawidłowe wykonywanie albowiem podległość służbowa wynika z natury stosunku pracy( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28.02.2014r.,III APa 2/14). Dodać także wypada, że nawet niesprawiedliwa, lecz incydentalna krytyka pracownika, nie może być kwalifikowana jako mobbing, co jednak w analizowanej sprawie- w ocenie Sądu- nie miało miejsca. Mając zatem powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, iż powódka nie była ze strony pracodawcy obiektem zachowań o charakterze mobbingu. Ona sama jawi się jako kobieta emocjonalna, odbierająca jakąkolwiek, nawet uzasadnioną krytykę, jako atak na jej osobę. Oczywistym jest, w świetle przedłożonej do akt dokumentacji medycznej, iż powódka ma problemy zdrowotne, leczyła się u psychiatry, więcej – w wywiadzie przeprowadzonym przez lekarza przewija się motyw problemów powódki w pracy, to jednak-zdaniem Sądu- wcale nie znaczy, iż zdiagnozowany u A. M. epizod depresyjny i zaburzenia adaptacyjne mają związek z sytuacją w Inspektoracie ZUS w I. w okresie od lutego do października 2017r. i wyniknęły z zaburzonych, jak twierdzi powódka, relacji z przełożonymi, w szczególności z zaburzonych relacji z A. W., M. J. i R. M.
(1). Zasadnicze znaczenie ma bowiem przekonanie Sądu, wynikające z przeprowadzonego postępowania dowodowego, iż powódka ofiarą mobbingu nie była, a wskazani Dyrektorzy Oddziału i Kierownik Inspektoratu, jako przełożeni powódki, mieli prawo korzystać z uprawnień, jakie wynikają z umownego podporządkowania, w szczególności z prawa stosowania nadzoru nad prawidłowym wykonywaniem pracy przez pracownika jakim była A. M. W konsekwencji Sąd – wydanym na rozprawie postanowieniem z dnia 14 października 2019r.(k. 536) -oddalił wniosek strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych- lekarza psychiatry i psychologa w celu ustalenia zakresu rozstroju zdrowia powstałego u powódki oraz związku przyczynowego między istniejącym rozstrojem zdrowia powódki a sytuacją w pracy, jako zbędny ( vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24.02.2012r., II PK 276/11) i przyjmując, iż zachowanie pracodawcy nie wyczerpało przesłanek z art.
§ 2
k.p., a co za tym idzie -uznając powództwo w całości, a więc zarówno w części o zapłatę zadośćuczynienia, jak i o zapłatę odszkodowania, za bezzasadne - orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punktach 2-3 wyroku, a to na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu wyrażonej w art. 98 k.p.c. W punkcie 2 wyroku Sąd rozstrzygnął o kosztach sądowych, a to zgodnie z treścią art. 98 k.p.c. w zw. z art. 113 a contrario ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. – Dz. U. z 2016 r., poz. 623 ze zm.). Na zasądzoną w punkcie 3 wyroku od przegrywającej proces powódki na rzecz wygrywającego pozwanego kwotę 2.700,00zł. składa się wynagrodzenie fachowego pełnomocnika strony pozwanej w osobie radcy prawnego, według stawek minimalnych, przewidziane w §9 ust. 1 pkt 2 w zw. z §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015, poz. 1804), I., dnia 22 listopada 2019r. Sędzia Alicja Lisiecka