Sygn. akt VPa 163/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2013 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie następującym: Przewodniczący – SSO Andrzej Marek Sędziowie: SSO Jacek Wilga SSO Krzysztof Główczyński (spr.) Protokolant: Ewelina Cyrkot po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 roku w Legnicy na rozprawie sprawy z powództwa R. K. przeciwko (...) Szkole (...) w L. o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy z dnia 25 września 2013 roku sygn. akt IV P 176/13 I. oddala apelację, II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 września 2013 r. Sąd Rejonowy w Legnicy w sprawie IV P 176/13 oddalił powództwo R. K. skierowane przeciwko (...) Szkoły (...) w L. o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne (punkt I), zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 60,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt II) oraz orzekł, że koszty sądowe ponosi Skarb Państwa (punkt III). Rozpoznając sprawę w I instancji Sąd Rejonowy ustalił, iż R. K. był zatrudniony w (...) Szkole (...) w L. od dnia 1 października 2000r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku nauczyciela akademickiego – asystenta – na wydziale (...) przy czym od dnia 14 grudnia 2010 r. przebywał na urlopie bezpłatnym w związku z pełnioną funkcją posła na Sejm RP. Sąd Rejonowy ustalił ponadto, iż pismem z dnia 20 marca 2013 r. pracodawca zawiadomił działające u niego związki zawodowe o konieczności zastosowania zwolnień grupowych w okresie od maja 2013 r. do czerwca 2013 r. Jako przyczyny zwolnienia grupowego wskazano reformę szkolnictwa wyższego, niż demograficzny, a tym samym zmniejszającą się liczbę kandydatów na studia i znaczne zmniejszenie liczby godzin dydaktycznych oraz względy ekonomiczne i organizacyjne. Jako kryterium doboru do zwolnienia przyjęto możliwość zaliczenia do minimum kadrowego, wykształcenie nauczycieli akademickich i możliwość prowadzenia przez nich innych przedmiotów, zaangażowanie w pracy na danym stanowisku, możliwość zatrudnienia na innym stanowisku, staż zawodowy zdobyty poza szkolnictwem wyższym, zaangażowanie w działalność organizacyjną na rzecz placówki, dyspozycyjność oraz dodatkowe źródła dochodu. Na dzień 2 kwietnia 2013 r. strona pozwana zaplanowała konsultację zamiaru przeprowadzenia grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi. Pismem z dnia 5 kwietnia 2013 r. pracodawca poinformował Przewodniczącą (...) Związku Zawodowego, którego członkiem był R. K. o treści porozumienia wstępnego zawartego w dniu 2 kwietnia 2013r. między (...) im. W. w L. a związkami zawodowymi z prośbą o jego podpisanie w przypadku akceptacji, natomiast w przypadku braku akceptacji o poinformowanie uczelni o powyższym do dnia 10 kwietnia 2013r. W dniu 10 kwietnia 2013r. pomiędzy stroną pozwaną a Komisją Zakładową (...) doszło do zawarcia porozumienia w sprawie zwolnień grupowych. Pismem z dnia 15 kwietnia 2013r. pracodawca zawiadomił Powiatowy Urząd Pracy w L. o przyjętych ustaleniach dotyczących grupowego zwolnienia. Sąd I instancji ustalił ponadto, iż pismem z dnia 6 maja 2013 r. strona pozwana wypowiedziała R. K. umowę o pracę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia w trybie ustawy z dnia 13 marca 2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z zawartym porozumieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. W treści wypowiedzenia umowy o pracę wskazano, że od dnia 14 grudnia 2010 r. powód przebywa na urlopie bezpłatnym, od ponad dwóch lat nie prowadzi zajęć dydaktycznych. Do tej pory prowadził zajęcia tylko na kierunku (...). W związku z likwidacją kierunku Politologia oraz likwidacją Wydziału Politologii kształcenie na kierunku politologia (studia pierwszego stopnia) zostanie zakończone z dniem 30 września 2013 r. Tym samym nie będzie możliwości zapewnienia powodowi pensum. Ponadto po przeanalizowaniu planów studiów ustalono, że nie ma możliwości przeniesienia powoda do innego wydziału i zapewnienia realizacji zajęć dydaktycznych, zgodnych z jego kwalifikacjami ze względu na zmniejszenie ogólnej liczby godzin zajęć dydaktycznych o ponad 25000, brak możliwości zaliczenia powoda do minimum kadrowego i ograniczoną dyspozycyjność. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo R. K. za nieuzasadnione. Wskazał, iż powód nie kwestionował faktu prowadzenia przez stronę pozwaną zwolnień grupowych w trybie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jak również merytorycznych przyczyn rozwiązania z nim umowy o pracę za wypowiedzeniem, wskazanych w pisemnym oświadczeniu z dnia 6 maja 2013 r. Z powołaniem się na orzeczenie Sądu Najwyższego wskazał, że jakkolwiek zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora rozwiązanie stosunku pracy z posłem lub senatorem, z wyjątkiem stosunku pracy z wyboru, oraz zmiana warunków jego pracy lub płacy w ciągu dwóch lat po wygaśnięciu mandatu może nastąpić tylko za zgodą Prezydium Sejmu lub Prezydium Senatu, to szczególna ochrona powoda jako posła została zniesiona z uwagi na fakt, iż umowa o pracę została rozwiązana w trybie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Art. 5 ust 1 ustawy o zwolnieniach grupowych zawęża bowiem normatywne gwarancje stabilizacji stosunku pracy i uchyla nie tylko stosowanie art. 38 k.p. i 41 k.p., ale również wszelkich przepisów odrębnych dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed rozwiązaniem umowy o pracę. W takim wypadku pracodawca nie musi zwracać się do Prezydium Sejmu o zgodę na wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi – deputowanemu. Ponadto Sąd Rejonowy wskazał, iż jakkolwiek porozumienie z dnia 10 kwietnia 2013 r. w przedmiocie zwolnień grupowych zostało zawarte wyłącznie pomiędzy (...) im. W. w L. a Komisją Zakładową (...), to związek, do którego należy powód nie ustosunkował się we właściwym czasie do treści porozumienia wstępnego z dnia 2 kwietnia 2013 r. Stąd, w myśl art. 3 ust 3 u.z.g. pracodawca był uprawniony do uzgodnienia treści porozumienia z organizacją reprezentatywną w rozumieniu art. 241 25a k.p., z pominięciem (...) Związku Zawodowego. Sąd I instancji wskazał również, że z uwagi na art. 5 ust. 2 u.z.g. pracodawca był zwolniony od obowiązku stosowania indywidualnej procedury konsultacyjnej z art. 38 k.p. Wypowiadając powodowi umowę o pracę, pracodawca nie naruszył też art. 41 k.p., albowiem w myśl art. 5 ust 3 ustawy o zwolnieniach grupowych wypowiedzenie pracownikom stosunków pracy w sytuacjach, o których mowa w art. 41 k.p., jest dopuszczalne w czasie urlopu trwającego co najmniej 3 miesiące, jak w przypadku powoda. Z uwagi na powyższe Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, iż wypowiedzenie powodowi umowy o pracę nie było wadliwe i nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami. Powyższy wyrok zaskarżył w całości R. K., zarzucając: I. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 45 k.p. w zw. z art. 3 ust. 1 u.z.g. poprzez jego niezastosowanie w ustalonym stanie faktycznym i przyjęcie, że wypowiedzenie stosunku pracy powodowi nie odbyło się z naruszeniem prawa, podczas gdy porozumienie dotyczące zwolnień grupowych zawarte między stroną pozwaną a Komisją Zakładową (...) zostało zawarte po upływie przewidzianego w tym przepisie okresie tj. 20 dni od dnia zawiadomienia związków zawodowych o zamiarze przeprowadzenia zwolnień grupowych, przez co wypowiedzenie umowy o pracę było niedozwolone i naruszało przepisy rozwiązywaniu umów o pracę; II. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 45 k.p. w zw. z art. 6 ust. 2 u.z.g. przez jego pominięcie w ustalonym stanie faktycznym i przyjęciu, że wypowiedzenie stosunku pracy powodowi nie odbyło się z naruszeniem prawa, podczas gdy złożenie oświadczenia pracownikowi o rozwiązaniu z nim stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia może nastąpić nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia zawiadomienia właściwego powiatowego urzędu pracy, przez co rozwiązanie stosunku pracy z powodem nastąpiło z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę, gdyż miało miejsce przed upływem wskazanego w ustawie terminu; III. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 30 § 4 k.p. w zw. z art. 2 ust. 3 u.z.g. poprzez przyjęcie, iż kryteria doboru pracowników do zwolnienia w ramach przeprowadzanej procedury zwolnień grupowych były prawidłowe, rzeczywiste i sformułowane w sposób konkretny, podczas gdy wyznaczniki doboru powoda do zwolnienia ograniczały się wyłącznie do wskazania nazbyt ogólnych kryteriów, bez wskazania obiektywnej i prawdziwej przyczyny wyboru osoby powoda do zwolnienia, co w konsekwencji doprowadziło do ułomnego i dotkniętego wadami rozwiązania z powodem umowy o prace; IV. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 30 § 4 k.p. w zw. z art. 8 k.p. i art. 18 3a k.p. i art. 31 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora poprzez przyjęcie przez Sąd, iż dobór powoda do zwolnień grupowych był oparty na obiektywnych przyczynach, które miały go bezpośrednio nie dotyczyć, podczas gdy jak wskazał Sąd Rejonowy, wybór wytypowanie powoda do rozwiązania z nim stosunku pracy nastąpiło z uwagi na jego pobyt na urlopie bezpłatnym, który wynika z pełnienia przez powoda funkcji posła na Sejm RP, co w konsekwencji stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego, jak i stanowi dyskryminację powoda ze względu na pełnioną przez niego funkcje publiczną; V. błędną wykładnię, skutkując niezastosowaniem art. 31 ust. 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora poprzez przyjęcie, że nie zachodzi konieczność uzyskania uprzedniej zgody Prezydium Sejmu. Powołując się na powyższe, powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne oraz o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania. W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie oraz o rozstrzygniecie o kosztach postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że zarzuty podniesione w apelacji są bezpodstawne i nieuzasadnione, gdyż Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja R. K. nie zasługiwała na uwzględnienie. Chybiony był zarzut, iż porozumienie dotyczące zwolnień grupowych zostało zawarte między stroną pozwaną a Komisją Zakładową (...) po upływie terminu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U z 2003r. Nr 90, poz. 844 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.z.g. pracodawca jest obowiązany skonsultować zamiar przeprowadzenia grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi u tego pracodawcy. Stosownie do treści art. 2 ust. 3 u.z.g. pracodawca jest obowiązany zawiadomić na piśmie zakładowe organizacje związkowe o przyczynach zamierzonego grupowego zwolnienia, liczbie zatrudnionych pracowników i grupach zawodowych, do których oni należą, grupach zawodowych pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia, okresie, w ciągu którego nastąpi takie zwolnienie, proponowanych kryteriach doboru pracowników do grupowego zwolnienia, kolejności dokonywania zwolnień pracowników, propozycjach rozstrzygnięcia spraw pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem, a jeżeli obejmują one świadczenia pieniężne, pracodawca jest obowiązany dodatkowo przedstawić sposób ustalania ich wysokości. Art. 3 ust. 1 u.z.g. stanowi natomiast, że w terminie nie dłuższym niż 20 dni od dnia zawiadomienia, o którym mowa w art. 2 ust. 3, pracodawca i zakładowe organizacje związkowe zawierają porozumienie. Do obliczania wskazanego terminu zastosowanie znajduje art. 111 § 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Według tego przepisu, jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie – zawiadomienie ostatniej z organizacji funkcjonujących w zakładzie pracy o okolicznościach wskazanych w art. 2 ust. 3 u.z.g. – nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło (por. K. Baran: komentarz do art. 3 i art. 6 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników). Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynikało, iż pracodawca zawiadomił działające u niego związki zawodowe o konieczności zastosowania zwolnień grupowych w dniu 20 marca 2013 r. Zawiadomienie to zostało doręczone (...) Związkowi Zawodowemu oraz Komisji Zakładowej (...) w dniu 21 marca 2013r. (k. 91). Termin do zawarcia porozumienia w przedmiocie zwolnień grupowych upływał zatem z dniem 10 kwietnia 2013 r., a więc w dniu, w którym doszło do zawarcia porozumienia między (...) im. W. w L. a Komisją Zakładową (...). Niezależnie od powyższego Sąd Odwoławczy podziela stanowisko wyrażone w wyroku z dnia z dnia 2 marca 2004 r. w sprawie o sygn. akt I PK 387/03, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że porozumienie w sprawie zasad postępowania przy dokonywaniu zwolnień pracowników nie staje się z tej przyczyny bezskuteczne, że zostało zawarte po upływie 20 dni od zawiadomienia na piśmie zakładowej organizacji związkowej o konieczności rozwiązania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn określonych w art. 1 u.z.g. Jakkolwiek bowiem czynność polegająca na zawiadomieniu zakładowej organizacji związkowej o konieczności dokonania zwolnień należy i zależy wyłącznie od pracodawcy, o tyle porozumienia nie może on zawrzeć sam z sobą. Jest to bowiem czynność, która dochodzi do skutku w wyniku wyrażenia woli przez pracodawcę i organizację związkową. Powyższe odpowiada wykładni celowościowej, nakazującej taką interpretację przepisów ustawy, która formalizm w zachowaniu jej postanowień traktuje jako cel mający służyć zawarciu porozumienia pomiędzy negocjującymi stronami. Jeżeli bowiem obie strony podejmą taką autonomiczną decyzję, a w szczególności pracodawca pomimo upływu 20-dniowego terminu nadal prowadzi konsultacje nie korzystając z możliwości wydania regulaminu w trybie określonym w art. 3 ust. 4 ustawy o grupowych zwolnieniach, to nie ma żadnego racjonalnego powodu, aby odmawiać mocy prawnej takiemu porozumieniu (por. E. Maniewska: komentarz do art. 3 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników). Odnosząc się do zarzutu, iż oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę w ramach grupowego zwolnienia zostało złożone powodowi przed upływem 30-tu dni od zawiadomienia właściwego powiatowego urzędu pracy o przyjętych ustaleniach dotyczących grupowego zwolnienia należało wskazać, iż treść art. 6 u.z.g. nie pozostawia wątpliwości, że ustawodawca wyraźnie rozgranicza warunki dopuszczalności złożenia pracownikowi oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę oraz jej rozwiązania. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 u.z.g., wypowiedzenie pracownikowi stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia może nastąpić nie wcześniej niż po dokonaniu przez pracodawcę zawiadomienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 (po zawarciu porozumienia pracodawca zawiadamia na piśmie właściwy powiatowy urząd pracy o przyjętych ustaleniach dotyczących grupowego zwolnienia, w tym o liczbie zatrudnionych i zwalnianych pracowników oraz o przyczynach ich zwolnienia, okresie, w ciągu którego ma być dokonane zwolnienie, a także o przeprowadzonej konsultacji zamierzonego grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi lub z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy). Jak wynika natomiast z art. 6 ust. 2 zd. 1 u.z.g. rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia może nastąpić nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia zawiadomienia powiatowego urzędu pracy o okolicznościach wskazanych w art. 4 ust.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.