1 regulaminu w przypadku kradzieży karty należy niezwłocznie zgłosić ten fakt telefonicznie, osobiście w dowolnym oddziale (...) S.A. lub w inny uzgodniony sposób.
1 pkt 2 regulaminu (...) Bank (...) SA ma prawo do zablokowania korty w przypadku podejrzenia nieuprawnionego użycia korty lub umyślnego doprowadzenia do nieautoryzowanej operacji przy użyciu karty. Stosownie do § 27 ust. 1 regulaminu posiadacz karty, z uwzględnieniem ust 2, odpowiada za zobowiązania finansowe powstałe w wyniku nieautoryzowanych operacji, do kwoty stanowiącej równowartość w złotych 150 euro, przeliczonej według średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy B. Polski, obowiązującego w dniu dokonania operacji, jeżeli nieautoryzowana operacja jest skutkiem: 1) posłużenia się kartą utraconą albo skradzioną Posiadaczowi karty lub Użytkownikowi karty, 2) przywłaszczenia karty lub jej nieuprawnionego użycia w wyniku naruszenia przez Posiadacza karty lub Użytkownika karty obowiązków, o których mowo w § 10 pkt 1, 2.4-6.
2 regulaminu Posiadacz karty ponosi odpowiedzialność w pełnej wysokości za nieautoryzowane operacje, jeżeli Posiadacz korty lub Użytkownik korty doprowadził do nich umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w § 10. Zgodnie z § 27 ust. 3 regulaminu od momentu zgłoszenie utraty Kradzieży, przywłaszczenia, nieuprawnionego użycia karty lub nieuprawnionego dostępu do karty (...) Bank (...) SA przejmuje odpowiedzialność za zobowiązania finansowe powstałe w wyniku nieautoryzowanych operacji, chyba że Posiadacz karty lub Użytkownik karty doprowadził umyślnie do nieautoryzowanych operacji. Stosownie do § 27 ust. 4 regulaminu jeżeli Bank nie zapewni możliwości dokonania zgłoszenia w sposób określony w § 11 ust. 1 Posiadacz nie odpowiada za zobowiązania finansowe powstałe w wyniku nieautoryzowanych transakcji, chyba że Posiadacz bądź Użytkownik karty doprowadził do nieautoryzowanych operacji umyślnie. Analogiczne postanowienia zawiera regulamin (...) usług bankowości elektronicznej oraz karty debetowej (§ 38-39, 43, 50).
tegoż regulaminu operacje e przy użyciu karty mogą być dokonywane do wysokości limitów kartowych, z uwzględnieniem wolnych środków. Stosownie do § 49 ust. 3 pkt 1 regulaminu posiadacz karty potwierdza zlecenie wykonania operacji w bankomatach oraz terminalach elektronicznych przez wprowadzenie kodu (...). (dowód: regulamin wydawania i używania karty kredytowej (...) S.A. k. 66-68, regulamin (...) usług bankowości elektronicznej oraz karty debetowej k. 69-92) Powódka U. M. jest pracownikiem naukowym (...) Ekonomicznego we W.. Od lat związana jest z sektorem bankowym. Dnia 23 listopada 2012 r. miała przeprowadzić wykład na uniwersytecie Ekonomicznym i około 11:40 weszła do Budynku A w której mieści się sala wykładowa. Po otrzymaniu kluczy na portierni otworzyła salę 101 w budynku A i studenci zaczęli wchodzić do S.. W tym czasie obok pulpitu wykładowcy postawiła dwie torby. W momencie kiedy wchodzili studenci otwierała okna w celu przewietrzenia sali. Następnie rozmawiała ze studentami i w momencie kiedy wróciła do pulpitu stwierdziła, że jedna torba znajduje się przy pulpicie, a drugiej nie ma. Około 12:00 po gorączkowym poszukiwaniu torby poprosiła studentów, którzy widzieli całe zdarzenie, o pomoc. Okazało się, że trzy studentki widziały zdarzenie i zostały one potem wskazane Policji jako świadkowie zdarzenia. Powódka poprosiła studentów o telefon komórkowy, ponieważ ukradziono jej torbę wraz z telefonami. W torbie się znajdowały także dowód osobisty i karty kredytowe. Po otrzymaniu telefonu natychmiast zawiadomiła komisariat policji oraz swego męża, który jest współwłaścicielem konta. Najpierw zadzwoniła przy tym na policję, co uczyniła odruchowo. Nie pamiętała na pamięć nr centrum alarmowego (...). Mąż powódki z telefonu służbowego w (...) zgłosił stronie pozwanej kradzież kart o godzinie 12:12:44, czas trwania połączenia 6 minut 41 sekund. Karty zostały unieważnione. W tym czasie przy pomocy studentów zaczęły się poszukiwania, osobę złodzieja zidentyfikowały trzy studentki. Ochrona zaczęła poszukiwania po całym budynku A. Powódka nigdy nie przechowywała z kartą numerów (...). (...) był przechowywany w jej domu w sejfie. Wybijając (...) zakrywa ręką klawisze bankomatu. Stara się postępować tak, żeby nie dopuścić do takiej sytuacji. Miała przyzwyczajenia dotyczące wybierania pieniędzy- mianowicie wybierałam głównie z 2 bankomatów. Dość często w zakresie karty debetowej podejmowała pieniądze w okolicach uczelni, tj. w budynku Z UE. W okresie 2 tygodni od dokonanej na niej kradzieży miały miejsce inne kradzieże, w tym również w tym kradzieże kart u innych pracowników. Stąd jeszcze w dniu kradzieży po południu, tuż po zakończeniu wykładu, powódka zwróciła się z wnioskiem do szefa ochrony obiektu na Uniwersytecie z prośbą o przekazanie jej nagrania z monitoringu, jak również powiadomiła prorektora o zaistniałej sytuacji, ponieważ pracownicy samodzielnie nie mogą występować o nagranie. Nagranie zostało udostępnione powódce w dniu 24 grudnia 2012 r. Trzy studentki rozpoznały osobę wychodzącą z budynku, która pod kurtką trzymała moją torbę. Powódka przedłożyła Policji wszelką posiadaną dokumentację związaną z dokonanymi transakcjami. (dowód: częściowo pismo strony pozwanej z 12.12.2012 r. k. 27, wykaz połączeń k. 47, zaświadczenie komisariatu policji W. k. 12, pismo powódki z 3.12.2012 r. k. 26 zeznania powódki k. 121-122) Dnia 23.11.2012 r. (data waluty) wypłacono z bankomatu przy ul. (...) we W. przy pomocy wskazanej wyżej karty debetowej dwukrotnie po 2.000 zł (numery referencyjne: (...) i (...)). Rachunek powódki obciążono 4.000 zł dnia 25.11.2012 r. Tego samego dnia, to jest 23.11.2012 r., wybrano przy użyciu wskazanej wyżej karty kredytowej kwoty: 2.000 zł oraz 1.000 zł. operacje zostały zaksięgowane dnia 26.11.2012 r. Termin spłaty karty kredytowej upływał 22.12.2012 r. Bankomat w którym dokonano wypłaty nie był wyposażony w kamerę. (dowód: potwierdzenia wypłaty z bankomatu k. 22-23, zestawienie operacji na karcie kredytowej k. 24, wykaz transakcji k. 25, zeznania powódki k. 121-122) Powódka dnia 27.11.2012 r. złożyła w (...) S.A. reklamacje związane z nieuprawnionym użyciem kart na łączną kwotę 7.000 zł. Wskazała w nich, że operacji tych nie dokonała ani ona sama, ani też nikt, kogo by do tego upoważniła. (dowód: zgłoszenia reklamacyjne k. 18-21) Strona pozwana odmówiła uwzględnienia reklamacji wskazując, że zakwestionowane operacje zostały dokonane z użyciem (...), zaś do unieważnienia kart doszło po dokonaniu transakcji. Powódka złożyła reklamacje, które jednak nie została przez stronę pozwaną uwzględnione. W reklamacjach wskazała m.in., że nikomu nie udostępniała swoich numerów (...), jak również nie przechowywała ich wraz z kartami. Strona pozwana nie uwzględniła odwołań. Kolejne odwołania powódka skierowała do Dyrektora Biura Relacji z Klientami (...), jednak również to odwołanie okazało się bezskuteczne. Powódka złożyła nadto skargę do prezesa zarządu pozwanego, która także nie wywarła oczekiwanego przez powódkę skutku. (dowód: pismo strony pozwanej z 12.12.2012 r. k. 27, reklamacje z 19.12.2012 r. k. 29-30, pisma strony pozwanej z 9.01.2013 r. k. 37-38, odwołania powódki z 22.01.2013 r. k. 39-40, skarga 7.02.2013 r. k. 41, pisma strony pozwanej z 22.02.2013 r. i z 15.02.2013 r. k. 42-44, pisma powódki z 20.02.2013 r. k. 45-46) Powódka skierowała nadto skargę do (...), która jednak wskazała, że nie posiada kompetencji do ingerencji władczej w sprawach indywidualnych. (dowód: skarga do (...) k. 51, odpowiedź (...) k. 52) Postanowieniem z dnia 24.12.2012 r. Policja umorzyła dochodzenie oraz wpisała sprawę do rejestru przestępstw. Postanowieniem z 24.01.2013 r. zażalenie uwzględniono. Ponownie wydano postanowienie o umorzeniu dochodzenia dnia 5.04.2013 r. – wobec niewykrycia sprawcy. (dowód: postanowienie z 24.12.2012 r. k. 31, zażalenie powódki z 8.01.2013 r. k. 32-33, postanowienie z 24.01.2013 r. k. 34, postanowienie z 5.04.2013 r. k. 35-36) Powódka dnia 4.03.2013 r. sporządziła przesądowe wezwanie do zapłaty. (dowód: wezwanie do zapłaty z 4.03.2013 r. k. 48) Sąd zważył, co następuje: Powództwo w przeważającej części zasługuje na uwzględnienie. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na obiektywnych dowodach w postaci powołanych wyżej dokumentów, przy poczynionych niżej zastrzeżeniach, jak również na zeznaniach powódki. Sąd miał przy na uwadze ogólne regulacje związane z rozkładem ciężaru dowodu w postępowaniu cywilnym (art. 6 k.c.), jednakże z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonych unormowaniami ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. Nr 199, poz. 1175 z późn.zm.). Sąd dał wiarę pismom strony pozwanej z dnia 12.12.2012 r. i z dnia 14.12.2012 r. (k. 27 – 28) stanowiącym odpowiedź na reklamację jedynie w zakresie, w jakim potwierdzają, że doszło do obciążenia powódki pobranymi kwotami jak również tego, że doszło do zastrzeżenia kart. Natomiast Sąd nie dał im wiary w zakresie określenia dokładnego mementu dokonania zastrzeżenia, bowiem jest on sprzeczny z zestawieniem rozmów telefonicznych przedstawionym przez powódkę ( vide wykaz połączeń k. 47), zaś strona pozwana, na której spoczywał w tym zakresie ciężar dowodu nie przedłożyła nagrania z rozmowy z osobą zastrzegającą, jak również żadnych obiektywnych dokumentów wskazujących na moment dokonania zastrzeżenia. Tymczasem ma to niebagatelne znaczenie dla oceny zasadności obciążenia powódki pobranymi przy pomocy kart kwotami. Nie można równiż dać wiary pismom strony pozwanej, a zatem dokumentom prywatnym, w zakresie wskazania dokładnego momentu dokonania pobrań pieniędzy przy pomocy kart. Strona pozwana nie przedstawiła bowiem na tę okoliczność jakichkolwiek dokumentów. Z dokumentacji bankowej wynika bowiem li tylko data dzienna operacji, a nie minuty i sekundy ich przeprowadzenia. Dla dokonania oceny stosunku prawnego łączącego strony należy przy tym odwołać się do systemu prawnego obowiązującego w dniu 23.11.2012 r., to jest na datę dokonania kradzieży kart oraz nieautoryzowanych wypłat. Problematyka usług płatniczych w Polsce uregulowana była w tym czasie głównie w dwóch wzajemnie uzupełniających się ustawach: wskazanej wyżej ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych oraz w ustawie z dnia 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. Nr 169, poz. 1385 z późn.zm. – dalej u.e.i.p.). Ustawa o usługach płatniczych określała zasady świadczenia usług płatniczych, w tym warunki świadczenia usług płatniczych, w szczególności dotyczące przejrzystości postanowień umownych i wymogów w zakresie informowania o usługach płatniczych; prawa i obowiązki stron wynikające z umów o świadczenie usług płatniczych, a także zakres odpowiedzialności dostawców z tytułu wykonywania usług płatniczych; zasady prowadzenia działalności przez instytucje płatnicze i biura usług płatniczych, w tym za pośrednictwem agentów tych podmiotów, oraz zasady sprawowania nadzoru nad tymi podmiotami (art. 1 u.u.p.). Natomiast ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych określała zasady wydawania i używania elektronicznych instrumentów płatniczych, w tym instrumentów pieniądza elektronicznego, oraz prawa i obowiązki stron umów o elektroniczny instrument płatniczy w zakresie nieuregulowanym w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych , jak również zasady tworzenia, organizacji, działalności oraz nadzoru, a także likwidacji instytucji pieniądza elektronicznego (art. 1 ust. 1-1a u.e.i.p.). Ustawa o usługach płatniczych dokonała przy tym implementacji dyrektywy (...) ( (...) ), tj. jest dyrektywy 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniającej dyrektywy 97/7/WE, (...), (...) i (...) i uchylającej dyrektywę 97/5/WE (Dz.Urz. UE Seria (...) Nr 319, s. 1 i n. z późn.zm.). W aspekcie europejskim należy nadto zwrócić na będące wyrazem samoregulacji S. ( Single Euro P. A. ) C. F. ( (...) ) - Ramy funkcjonowania rynku kart na Jednolitym O. Płatności w Euro ( (...) wersja 2.0 dostępna jest na stronie: www.sepapolska.pl/files/SCF_2010.pdf,), opracowane przez Europejską Radę ds. Płatności (szerzej zob. M.Grabowski, Ustawa o usługach płatniczych. Komentarz, Warszawa 2012, s. 5). Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że krajowe związki bankowe wszystkich państw należących do obszaru SEPA zobowiązane były do zbudowania krajowych struktur organizacyjnych i przygotowania narodowych planów implementacji SEPA .W związku z tym wymogiem, Zarząd Związku Banków Polskich, będący Członkiem Europejskiej Rady ds. Płatności, zatwierdził na początku drugiej połowy 2006 roku, przygotowany przez Biuro ZBP, projekt struktury organizacji wdrożenia Programu SEPA w Polsce (zob. http://www.sepapolska.pl/sepa_polska/cele.html). Standardy te maja przy tym istotne znaczenie dla problematyki autoryzacji transakcji płatniczych. Definicja karty płatniczej w polskim porządku prawnym w dacie dokonania transakcji zawarta była w art. 2 pkt 7 u.e.i.p. Zgodnie z tym przepisem karta płatnicza to karta identyfikującą wydawcę i upoważnionego posiadacza, uprawniającą do wypłaty gotówki lub dokonywania zapłaty, a w przypadku karty wydanej przez bank lub instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytu - także do dokonywania wypłaty gotówki lub zapłaty z wykorzystaniem kredytu. W piśmiennictwie wskazuje się, że w ten sposób ustawodawca niejako określił dwa podstawowe rodzaje kart płatniczych – karty służące do dokonywania płatności oraz karty, za pomocą których można wybierać gotówkę. Natomiast mechanizmy autoryzacji transakcji kartowych unormowane są w ustawie o usługach płatniczych. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.u.p. transakcję płatniczą uważa się za autoryzowaną, jeżeli płatnik wyraził zgodę na wykonanie transakcji płatniczej w sposób przewidziany w umowie między płatnikiem a jego dostawcą. Zgoda ta stanowi przy tym oświadczenie woli w rozumieniu art. 60 k.c. (M. G., Ustawa…, teza 1 do art. 40). Przepis ten stanowi implementację art. 54 dyrektywy (...) (zgodnie bowiem z art. 54 ust. 1 zd. 1 dyrektywy (...) państwa członkowskie zapewniają, aby transakcję płatniczą uważano za autoryzowaną tylko pod warunkiem udzielenia przez płatnika zgody na wykonanie transakcji płatniczej). Wypada przy tym zauważyć, że zgoda powinna być udzielona przez płatnika przed wykonaniem transakcji płatniczej albo kolejnych transakcji płatniczych, chyba że płatnik i jego dostawca uzgodnili, że zgoda może zostać udzielona także po ich wykonaniu (art. 40 ust. 2 u.u.p.). Co istotne, udzielenie zgody przez posiadacza jest w istocie jedyną przesłanką autoryzacji danej transakcji płatniczej (M. B., Autoryzacja transakcji płatniczych i odpowiedzialność za transakcje nieautoryzowane, „Prawo Bankowe” 2012, nr 7-8, s. 85 i n.). Wypada zauważyć, że ustawodawca w art. 40 u.u.p. nie określił w żaden sposób technicznej formy autoryzacji transakcji, dokonując odesłania do umowy wiążącej płatnika i jego dostawcę. Jest to celowy zabieg. Określenie tego sposobu pozostawione zostało woli stron, a w praktyce wydawcy karty płatniczej, gdyż to on przygotowuje projekt umowy. Określenie sposobu wyrażenia zgody powinno przy tym zostać dokonane w tej umowie, która ma charakter umowy ramowej w rozumieniu art. 2 pkt 31 u.u.p. (Ł.O., Odpowiedzialność wydawcy karty płatniczej za nieautoryzowane transakcje kartą płatniczą, Lex 2013, komentarze praktyczne, teza 1). Zgodnie z tym przepisem umowa ramowa to umowa o usługę płatniczą regulująca wykonywanie indywidualnych transakcji płatniczych, która może zawierać postanowienia w zakresie prowadzenia rachunku płatniczego. Rozwiązanie takie jest prawidłowe, zapewniając elastyczność regulacji. Wypada w tym miejscu zauważyć, że normodawca unijny przywiązuje szczególną uwagę do umów ramowych. W pkt. 24 Preambuły do dyrektywy (...) wskazano, że „w praktyce umowy ramowe i objęte nimi transakcje płatnicze są znacznie bardziej powszechne i istotne pod względem gospodarczym niż pojedyncze transakcje płatnicze. W przypadku istnienia rachunku płatniczego lub konkretnego instrumentu płatniczego wymagana jest umowa ramowa. Wymogi dotyczące wstępnych informacji o umowach ramowych powinny być zatem dosyć wszechstronne, a informacje powinny być zawsze dostarczane na papierze lub innych trwałych nośnikach informacji, takich jak wydruki z drukarek wyciągów, dyskietki, płyty (...), DVD i twarde dyski komputerów osobistych, które umożliwiają przechowywanie poczty elektronicznej, oraz strony internetowe, o ile strony takie umożliwiają dostęp do nich w przyszłości przez okres właściwy do celów tych informacji i pozwalają na odtworzenie przechowywanych informacji w niezmienionej postaci. Jednak dostawca usług płatniczych i użytkownik usług płatniczych powinni mieć możliwość uzgodnienia w umowie ramowej sposobu podawania dalszych informacji o dokonanych transakcjach płatniczych, na przykład uzgadniając, że w ramach bankowości internetowej wszystkie informacje o rachunku płatniczym są udostępniane on-line.” Jednocześnie należy jednak podkreślić, że dla oceny treści stosunku prawnego łączącego strony należy mieć na względzie także regulacje Prawa bankowego i kodeksu cywilnego, w szczególności w kontekście klauzul abuzywnych, unormowania art. 5 k.c., art. 56 k.c., art. 65 k.c., art. 353 1 k.c. i n. R., transakcja płatnicza będzie uznana za nieautoryzowaną, jeżeli posiadacz karty płatniczej nie wyraził zgody na jej wykonanie w sposób przewidziany w umowie o kartę płatniczą. Możliwe jest to wówczas, gdy posiadacz karty płatniczej w ogóle nie wyraził zgody na wykonanie takiej transakcji płatniczej, gdyż została ona wykonana przez osobę która ukradła posiadaczowi kartę płatniczą i weszła w posiadanie kodu (...). Transakcja nieautoryzowana ma miejsce także wtedy, gdy posiadacz karty płatniczej co prawda wyraził zgodę na dokonanie transakcji płatniczej, jednak zrobił to w inny sposób, niż określony w umowie o kartę płatniczą, jednak przypadek taki występuje w istocie jedynie w teorii (Ł.O., Odpowiedzialność …, teza 1). Ustawodawca przewidział przy tym pewne mechanizmy ostrożnościowe, które mają chronić tak wystawcę płatnika, jak i jego dostawcę, tak przed nieuprawnionym użyciem instrumentu płatniczego, jak i przed zwiększeniem ryzyka utraty przez płatnika zdolności kredytowej. Pierwszy z tych instrumentów stanowi określenie limitu wydatków. Stosownie bowiem do art. 41 ust. 1 u.u.p. jeżeli do udzielania zgody używany jest określony instrument płatniczy, płatnik i jego dostawca mogą uzgodnić limity wydatków dla transakcji płatniczych wykonanych za pomocą tego instrumentu płatniczego. Wskazany wyżej limit wydatków najczęściej przybiera postać limitu dziennego płatności bądź wypłat w bankomatach (często limity te są różne – powszechną praktyką jest bowiem ustalanie limitów wypłata w bankomatach, przy zwiększeniu limitu – bądź nawet jego braku – przy płatnościach bezgotówkowych). W przypadku płatności kartami limit najczęściej narzucany jest przez bank, w innych natomiast sytuacjach klient sam może go określić. Ustawodawca nie narzuca przy tym stronom żadnych odgórnych ograniczeń bądź zasad ustalania limitów, co należy ocenić pozytywnie. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy nie sposób nie wskazać, że transakcje dokonane kartą debetową przekraczają limit określony w umowie, zaś strona pozwana nie wykazała zwieszenia limitu do poziomu umożliwiającego prawidłową autoryzację. Kolejnym instrumentem mającym na celu zapewnienie bezpieczeństwa transakcji jest dokonanie blokowania instrumentu płatniczego.
art. 41 ust. 2 u.u.p. w umowie ramowej można zastrzec prawo dostawcy do blokowania instrumentu płatniczego: z uzasadnionych przyczyn związanych z bezpieczeństwem instrumentu płatniczego, w związku z podejrzeniem nieuprawnionego użycia instrumentu płatniczego lub umyślnego doprowadzenia do nieautoryzowanej transakcji płatniczej lub z powodu zwiększenia ryzyka utraty przez płatnika zdolności kredytowej wymaganej dla danego instrumentu płatniczego, gdy korzystanie z instrumentu płatniczego jest związane z korzystaniem przez płatnika z udzielonego mu kredytu. W piśmiennictwie wskazuje się, że „uzasadnione przyczyny związane z bezpieczeństwem" to zwrot niedookreślony, co jest celowym zabiegiem. W praktyce bowiem może dojść do wielu sytuacji, które zagrażały będą bezpieczeństwu karty płatniczej. Z uwagi na powyższe na gruncie konkretnego przypadku należy rozstrzygać czy dana okoliczność może być kwalifikowana jako uzasadniona przyczyna związana z bezpieczeństwem karty płatniczej. Trudno jest bowiem jednoznacznie określić jakiego rodzaju mogą to być przyczyny lub utworzyć wyczerpującą listę takich przyczyn. Postuluje się przy tym, aby przykładowa lista najbardziej typowych sytuacji została zamieszczona w umowie o kartę płatniczą (Ł.O., Odpowiedzialność …, teza 2.2). Natomiast kolejna przesłanka zablokowania instrumentu płatniczego, tj. podejrzenie nieuprawnionego użycia instrumentu lub umyślnego doprowadzenia do nieautoryzowanej transakcji płatniczej może być związana z różnymi stanami faktycznymi. W pierwszym rzędzie wypada zauważyć, że wystarczy już samo podejrzenie nieuprawnionego użycia instrumentu. Najważniejsze bowiem w takim przypadku jest bezpieczeństwo transakcji i środków płatnika. Dokonanie blokady instrumentu, jako środek zabezpieczenia bezpieczeństwa transakcji, powinno nastąpić niezwłocznie od powzięcia przez dostawcę informacji o zaistnieniu przesłanek określonych w umowie ramowej. Tymczasem seria transakcji dokonanych przez złodzieja skradzionymi kartami, w tym z przekroczeniem limitu w karcie debetowej, nie pociągnęła za sobą żadnej reakcji strony pozwanej. W tym miejscu należy także odwołać się do pkt. 18 Preambuły do dyrektywy (...), zgodnie z którym należy ustanowić zasady, które zapewnią przejrzystość warunków świadczenia usług płatniczych i związanych z nimi wymogów informacyjnych. Na uwagę zasługuje także pkt 22 Preambuły do dyrektywy (...), zgodnie z którym konsumenci powinni być chronieni przed nieuczciwymi i wprowadzającymi w błąd praktykami zgodnie z dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (Dz.Urz. UE Seria (...), Nr 149, s. 22), jak również z dyrektywą 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywą o handlu elektronicznym; Dz.Urz. UE Seria (...), Nr 178, s. 1) oraz dyrektywą 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. dotyczącą sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość (Dz.Urz. UE Seria (...), Nr 271, s. 16 z późn.zm.). Dodatkowe przepisy zawarte w tych dyrektywach nadal mają zastosowanie. Należy jednak szczególnie wyjaśnić związek niniejszej dyrektywy z dyrektywą 2002/65/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących informacji przekazywanych przed zawarciem umowy. Kolejny instrument zapewnienia bezpieczeństwa transakcji stanowi nałożenie szeregu obowiązków tak na użytkownika uprawnionego do korzystania z karty (art. 42), jak i na dostawcę wydającego instrument płatniczy (art. 43). Użytkownik uprawniony do korzystania z instrumentu płatniczego jest obowiązany korzystać z instrumentu płatniczego zgodnie z umową ramową (również zatem w tym zakresie umowa pełni rolę autonomiczną w stosunku do regulacji ustawowej, konstytuując obowiązki posiadacza. W umowie oraz dostarczanych wraz z nią informacjach powinny być zatem sformułowane obowiązki ostrożnościowe posiadacza karty płatniczej oraz informacje, o których mowa w art. 27 ust. 1 pkt 5 u.u.p., dotyczące środków ochronnych i naprawczych. Postanowienia te powinny wyczerpująco określać m.in. instrukcję używania danego instrumentu, sposoby zabezpieczenia tego instrumentu oraz jego indywidualnych zabezpieczeń, jak również przesłanki i sposób zgłoszenia dostawcy okoliczności wskazanych w art. 42 ust. 1 pkt
art. 33 u.u.p. dostawca i użytkownik niebędący konsumentem mogą uzgodnić, że przepisów art. 34-37, art. 40 ust. 3 i 4, art. 45, art. 46 ust. 2-5, art. 47, art. 48, art. 51 oraz art. 144-146 nie stosuje się w całości lub w części oraz mogą uzgodnić inny niż określony w art. 44 ust. 2 termin powiadomienia dostawcy o stwierdzonych nieautoryzowanych, niewykonanych lub nienależycie wykonanych transakcjach płatniczych), a nadto nie dysponuje należytym zapleczem technologicznym dla udowodnienia swych racji. Takie ukształtowanie stosunku prawnego łączącego strony powinna zatem skłonić dostawcę do należytego zabezpieczenia transakcji i niedokonywania oszczędności kosztem użytkownika (np. przez niewdrożenie S. i standardu chipowego). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy nie sposób ponownie nie podnieść, że strona pozwana w żaden sposób nie wykazała nawet tego, kiedy dokładnie zostały dokonane przedmiotowe transakcje oraz kiedy zastrzeżono karty. W tym miejscu należy odwołać się do regulacji art. 59 ust. 1 dyrektywy (...), Zgodnie z tym przepisem państwa członkowskie nakładają wymóg, zgodnie z którym w przypadku gdy użytkownik usług płatniczych zaprzecza, że autoryzował wykonaną transakcję płatniczą, lub twierdzi, że transakcja płatnicza została wykonana nieprawidłowo, do dostawcy usług płatniczych tego użytkownika należy udowodnienie, że transakcja ta była autoryzowana, odpowiednio zapisana, ujęta w księgach i że na transakcję nie miała wpływu żadna awaria techniczna ani innego rodzaju usterka. Natomiast
art. 59 ust. 2 w przypadku, gdy użytkownik usług płatniczych zaprzecza temu, że autoryzował wykonaną transakcję płatniczą, zarejestrowane przez dostawcę usług płatniczych samo użycie instrumentu płatniczego niekoniecznie jest wystarczające do udowodnienia, że transakcja płatnicza została przez płatnika usług płatniczych autoryzowana albo że płatnik działał w nieuczciwych zamiarach lub dopuścił się celowego lub rażącego zaniedbania co najmniej jednego z obowiązków przewidzianych w art. 56. Wykładni regulacji art. 59 ust. 2 dyrektywy (...) należy przy tym dokonać w kontekście art. 59 ust. 1 in fine tejże dyrektywy. W przepisie tym stwierdzono natomiast jednoznacznie, że to do dostawcy usług płatniczych tego użytkownika należy udowodnienie, że transakcja ta była autoryzowana, odpowiednio zapisana, ujęta w księgach i że na transakcję nie miała wpływu żadna awaria techniczna ani innego rodzaju usterka. Owo udowodnienie może przybrać rozmaite formy, jednak, w kontekście art. 59 ust. 2 dyrektywy (...), nie powinno się przyjmować założenia o zmianie w tym przypadku ciężaru dowodu. Zastrzeżenie art. 59 ust. 2 w istocie bowiem wzmacnia prokonsumencki wydźwięk art. 59 ust. 1, w sposób jednoznaczny zaostrzając warunki wykazania przez dostawcę prawidłowego autoryzowania transakcji płatniczej (zob. A.Michór, Autoryzacja transakcji płatniczych w świetle ustawy o usługach płatniczych (w:) Płatności elektroniczne, pod red. E.Rutkowskiej-Tomaszewskiej, Wrocław 2014, w druku). Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia także wykładnia art. 59 ust. 2 dyrektywy przyjęta przez Komisję Europejską. Dnia 11 lipca 2008 r. (ID 116, Rep. 112) w odpowiedzi na pytanie związane ze skutkami użycia (...), wskazała co następuje: In the case where the payment service user denies having authorised a transaction, the use of a (...) is not a sufficient proof: the (...) might have been caught at the same time as the card data in the case of a fraud (http://ec.europa.eu/yqol/index.cfm?fuseaction=question.show&questionId=116) Komisja wskazała także, że: according to A. 42
art. 46 ust. 6 u.u.p. przepisów ust. 1-5 nie stosuje się do pieniądza elektronicznego w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy o elektronicznych instrumentach płatniczych, gdy dostawca płatnika nie ma możliwości zablokowania instrumentu płatniczego lub rachunku płatniczego. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy nie sposób przypisać powódce niedbalstwa pociągającego za sobą zwolnienie strony pozwanej od odpowiedzialności. Przechowywania portfela z kartami płatniczymi w torebce przez kobiety jest bowiem rzeczą powszechną. Nie można także uznać, aby rażącym niedbalstwem było chwilowe odwrócenie głowy od torebki, to było bowiem związane jest ze zwykłymi czynnościami życiowymi i zawodowymi powódki. Wykonywanie pracy, zwłaszcza w dużych skupiskach ludzkich, związanej z odpowiedzialnością, immanentnie pociąga za sobą chwile nieuwagi, czy nawet roztargnienia, z czego nie można czynić powódce zarzutu. Kradzieże zdarzają się powszechnie, zaś ciężary nakładane na użytkowników kart nie mogą prowadzić do całkowitego przerzucenia ciężaru nieuprawnionego użycia kart na użytkowników. Przemawia za tym choćby regulacja art. 46 ust. 2 u.u.p., która ma motywować konsumentów do ochrony użytkowanych przez nich instrumentów płatniczych. Jednocześnie, w kontekście poczynionych wyżej uwag, brak podstaw dla uznania, że powódka nieostrożnie przechowywała (...), bądź przekazała go złodziejowi. Nie sposób na marginesie nie wskazać, że powódka jest osobą zawodowo związaną z bankowością, zna zasady zabezpieczania instrumentów finansowych. Jednocześnie wysoce wątpliwym jest, aby w świetle swej pozycji zawodowej, jako osoba zaufania publicznego, ryzykowała utratę rękojmi należytego wykonywania zawodu dla uzyskania od strony pozwanej, w jej przypadku, niewielkiej kwoty pieniędzy. Nie można również negatywnie ocenić dokonania uprzedniego zgłoszenia kradzieży na policji. Powódka działała bowiem w stanie silnego stresu, usiłowała umożliwić organom ścigania zatrzymanie sprawcy, z czego nie sposób czynić jej zarzutu. Nie znała także na pamięć numeru centrum zgłaszania kradzieży kart strony pozwanej, co jest rzeczą naturalną. Zgłoszenia kradzieży w Banku dokonał natomiast niezwłocznie jej mąż. Z uwagi na powyższe należało zasądzić od strony powodowej na rzecz powódki kwotę 5763,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonym od kwot 3.381,56 zł od dnia 12 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 2381,56 zł od dnia 22 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty. Sąd oddalił powództwo w zakresie części należności głównej, przyjmując kurs Euro / 4,1229 zł jako właściwy dla zastosowania korekty, o której stanowi 46 ust. 2 u.u.p. zgodnie z komunikatem NBP nr 228/A/NBP/2012 z 23.11.2012 r. (4,1229 zł x 150 Euro= 618,435 zł x 2 = 1.236,87 zł; 7.000 zł – 1.236,87 zł = 5.763,13 zł). Oddaleniu podlegała nadto część roszczenia odsetkowego. Sąd uznał bowiem, że w zakresie zwrotu środków wypłaconych karta debetową należało uznać, że niezwłoczny zwrot nieautoryzowanej transakcji płatniczej, o którym stanowi art. 46 ust. 1 u.u.p. oznacza zwrot po zwyczajowych 14 dniach od reklamacji, co przy uwzględnieniu daty obciążenia rachunku oznacza wymagalność roszczenia z dniem 11 grudnia 2012 r. i opóźnienie strony pozwanej od dnia 12 grudnia 2012 r. Natomiast w odniesieniu do karty kredytowej, w kontekście uprzednio prowadzonego w Banku postępowania reklamacyjnego, należy uznać, że brak było podstaw dla dokonana obciążenia powódki, strona pozwana miała bowiem wystarczającą wiedzę i przesłanki dla zaniechania tej czynności, a co za tym idzie – odsetki należne są już od dnia 22.12.2012 r. Zgodnie bowiem z art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
art. 481 § 2 k.c. jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Stosownie do art. 98 § 1 k.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
art. 98 § 2 k.c. do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego. Tymczasem powódka poniosła koszty opłaty sadowej od pozwu w wysokości 289 zł (art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jednocześnie w ocenie Sądu należy obciążyć stronę pozwana całością kosztów sądowych na mocy art. 100 k.p.c., z uwagi na to, że powódka uległa tylko co do nieznacznej części swego żądania. Mając powyższe na względzie, na mocy powołanych przepisów prawa należało orzec jak w sentencji wyroku. Sygn. akt VI C 1366/13 Zarządzenie 1. Odnotować, 2. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi strony pozwanej, 3. kal. 14 dni. W., dnia 7.03.2014 r.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.