przez błędne przyjęcie, że zawarta pomiędzy stronami umowa jest ważna pomimo obciążenia jej klauzulami niedozwolonymi w zakresie ustalenia wysokości kursu CHF/PLN przez pozwany bank przy wypłacie kredytu i ustalaniu spłaty rat kredytu przez powodów, a także przez błędne przyjęcie, że brak jednoznacznie określonej kwoty do której spłaty zobowiązana jest strona powodowa, nie powoduje skutku w postaci nieważności umowy o kredyt, 2) art.
przez uznanie, że zapisy § 9 ust. 2 i § 10 ust. 3 oraz § 6 ust. 1 umowy o kredyt hipoteczny zawarty przez strony zawierają niedozwolone klauzule umowne, przy jednoczesnej odmowie ustalenia, że zapisy te nie wiążą powodów i pominięcie rozpoznania złożonego na tej podstawie roszczenia o zapłatę nadpłaconych rat kredytu przez stronę powodową, 3) art.
przez odmowę uznania, że zapisy § 19 ust. 5 regulaminu kredytowania stanowiącej załącznik do umowy zawartej przez strony zawierają niedozwolone klauzule umowne , a przez to nie są wiążące dla powodów, 4) art.
przez błędne przyjęcie, że w miejsce nieobowiązujących, abuzywnych postanowień można wprowadzić inne zapisy w szczególności odnoszące się do ustalenia zasad określania kursu CHF/PLN wykorzystywanego do określania wysokości rat spłacanych przez powodów oraz zmiany zasad oprocentowania z obowiązującej w umowie stawki LIBOR 3M, 5) naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 08.2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , poprzez jego nie zastosowanie i nie uwzględnienie , iż bank dopuścił się nieuczciwej praktyki rynkowej, poprzez nieprzedstawienie powodom rzetelnej informacji o ryzyku związanym ze wzrostem kursu CHF , podczas , gdy przedstawiona powodom symulacja wzrostu kursu CHF z ostatnich 12 miesięcy dla kredytu powodów o 11.21 % była niewystarczająca , i nie oddawała rzeczywistego ryzyka kursowego - 50 % , co winno skutkować uwzględnieniem żądania głównego powodów zasądzenia kwoty 93.133.,89 z tytułu nieważność umowy tj. całości spłaconych rat kredytu kapitał + odsetki za okres żądany pozwem od dnia 18.08.08r. do dnia 28.02.13r. 6) art.405 kc i 410 § 1 i §2 k.c . poprzez jego niezastosowanie i nie zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów dochodzonej pozwem kwoty jako świadczenia nienależnego uzyskanego przez pozwaną na skutek nadpłaty rat kredytu za okres od dnia 18.08.08r. do dnia 09.08.17r., i stosowania klauzul abuzywnych i przez to bezpodstawnie wzbogacającego przez stronę pozwaną. Naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego tj.: - art. 278 § 1 k.p.c. polegające na nieprzeprowadzeniu wniosku dowodowego strony powodowej o ustalenie wysokości nadpłaconego przez powodów kredytu za okres od dnia 18.08.2008r. do dnia 09.08.17r., przy wyeliminowaniu zawartych w umowie klauzul niedozwolonych i założeniu , iż udzielony powodom kredyt był kredytem w PLN opartym na marży banku i stawce LIBOR 3M i oprocentowany według zmiennej stopu procentowej z oprocentowaniem przedstawionym w załączonym do pozwu zaświadczeniu strony pozwanej - historia indeksów (...) , przy jednoczesnym stwierdzeniu w uzasadnieniu wyroku , że choć istnieją podstawy do stwierdzenia nadpłaty przez powodów, okoliczności te nie stanowią przedmiotu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, - art. 233 § 1 k.p.c. przez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, jak również dokonanie sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia oceny dowodów, m. in dowodów z dokumentów , zeznań powódki H. J. .zeznań świadków Z. K.,M. K. , poczynienie przez sąd pierwszej instancji błędnych ustaleń faktycznych niemających oparcia w materiale dowodowymi w zakresie: błędnego przyjęcia, że powodom przed zawarciem umowy o kredyt pozwany bank udzielił informacji o ryzyku związanym z zawarciem umowy indeksowanej do CHF oraz zasadami ustalania kursu CHF przez bank przy wypłacie transz kredytu i spłacie rat kredytu , podczas gdy strona pozwana nie przekazała powodom kluczowych informacji związanych z ryzykiem zawarcia umowy kredytu we frankach szwajcarskich związanym głównie w możliwością wzrostu kursu CHF . ani nie przedstawiła informacji o sposobie kształtowania kursu CHF/PLN przy wypłacie i spłacie kredytu , - błędnego przyjęcia, że zawarty przez strony kredyt miał charakter walutowy, podczas gdy odesłanie do waluty CHF miało jedynie charakter blankietowy, bank nigdy nie dysponował określoną w umowie kwotą franków szwajcarskich, strona powodowa nigdy nie otrzymała franków szwajcarskich, ani ich nie spłacała, w związku z czym bank nie ponosił kosztów na jakie powołuje się uzasadniając pobierany spread walutowy, - błędnego przyjęcia, że kwota udzielonego świadczenia została przez stronę pozwaną określona w zawartej umowie, podczas gdy z powodu niejasnych zasad indeksacji, strona powodowa nie jest w stanie określić wysokości świadczenia należnego do zwrotu na rzecz strony pozwanej, - błędnego przyjęcia, że można uznać, że sposób ustalania spreadu walutowego został przez pozwany bank w sposób wyraźny określony przez oparcie się na w drodze analogii uchwale zarządu NBP w sprawie ustalenia sposobi wyliczania i ogłaszania bieżących kursów walut obcych, podczas gdy powyższa uchwała nie znajduje zastosowania do sposobu obliczania kursu CHF przez pozwany bank na poczet zawartej umowy ze stroną powodową, - błędnego przyjęcia, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasad współżycia społecznego tj. zasady sprawiedliwości społecznej , ekwiwalentności świadczeń , poszanowania praw konsumenta przez nadużycie przez stronę pozwaną pozycji dominującej względem strony powodowej, brak przedstawiania rzeczywistego ryzyka kursowego, świadomą sprzedaż przez stronę pozwaną „toksycznych” produktów bankowych na rzecz strony powodowej, czynienie przez stronę pozwaną sugestii, iż kredyt indeksowany do CHF jest kredytem najkorzystniejszym dla strony powodowej, - błędnego przyjęcia przez sąd pierwszej instancji, że wskazaneprzez powodów klauzule abuzywne zawarte w łączącej strony umowie i w regulaminie kredytu nie wywierają skutku w postaci konieczności ich wyeliminowania z umowy, z pozostawieniem pozostałych zapisów umowy w zakresie oprocentowania opartego ma marży banku i Libor 3M , a tym samym powstania po stronie powodowej nadpłaty i konieczności ustalenia wysokości w/w nadpłaty po stronie powodowej za okres dochodzony pozwem tj. od dnia 18.08.2008r. do dnia 09.08.2017r. - błędnego przyjęcia, że kwestia ustalania wysokości nadpłaty po stronie powodów zwłaszcza w świetle powołania przez powodów dowodu z opinii biegłego sądowego wykracza poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy, a tym samym zrezygnowania przez sąd z ustalenia okoliczności których określenia żądała strona powodowa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwoty 93.133,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie na rzecz strony powodowej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za postępowanie przed sądem pierwszej i drugiej instancji w tym opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia zarzutu nieważności umowy wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwoty 93.133,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie na rzecz strony powodowej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za postępowanie przed sądem pierwszej i drugiej instancji w tym opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa Wnieśli też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości bądź z zakresu bankowości i audytu ekonomicznego, ewentualnie z zakresu ekonomii i finansów przedsiębiorstwa, na okoliczność: ustalenia wysokości nadpłaconej przez stronę powodową kredytu za okres od 18.08.2008 r. do dnia 09.08.2017 r., tj. różnicy pomiędzy uiszczoną kwotą kredytu w PLN od dnia 18.08.2008 r. do dnia 09.08.2017 r., a należną stronie pozwanej kwotą kredytu w PLN, przy założeniu, iż udzielony kredyt był kredytem w PLN w wysokości 129.104,20 zł bez powiązania z kursem CHF płatnym w 180 ratach, według oprocentowania według zmiennej stopy procentowej zgodnie z przedstawionym przez bank zaświadczeniem „historii indeksów (...)”, Ewentualnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Należy zgodzić się z Sądem i instancji, że stwierdzenie abuzywności konkretnych postanowień umownych (jak w umowie zawartej przez strony w niniejszej sprawie §9.2, §10 ust. 3 i §6.1) rodzi taki skutek, że postanowienia te nie wiążą konsumenta ex tunc i ex lege, a dla stwierdzenia czy strony są związane umową w pozostałym zakresie konieczna jest ocena czy w konkretnym wypadku umowa, bez wskazanych postanowień, które uznano za abuzywne nadal obowiązuje „bez jakiejkolwiek zmiany, łącznie z postanowieniami przewidującym zasadę dokonywania indeksacji wysokości zobowiązania kredytowego do kursu CHF , poza uchyleniem nieuczciwych klauzul dotyczących przyjmowanych do wyliczeń zobowiązania kursów CHF ”. Wbrew jednak stanowisku Sądu i instancji usuniętych postanowień umowy nie może Sąd zastąpić innymi, według swojej oceny, bowiem w ten sposób doszłoby do niedopuszczalnej ingerencji w prawa stron do kształtowania swoich uprawnień i obowiązków zgodnie z ich wolą (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019r w sprawie c-260/18 ). Niewątpliwie słusznie zauważa Sąd Okręgowy, że jego rolą było dokonanie oceny czy roszczenie z jakim wystąpili powodowie zasługuje na uwzględnienie, ale nie mógł poprzestać na konstatacji, że roszczenie to nie może być uwzględnione „wobec wadliwego przyjęcia, że mechanizm waloryzacji musi być z umowy wyeliminowany, a kredyt ma być traktowany jako udzielony w PLN” . Nie bezpodstawnie Sąd I instancji wskazał, że „wydaje się że w tym zakresie zasadne mogłoby być stosowanie ustalonego w sprawie tzw. „ kursu rynkowego ” który, jako właściwy przelicznik przy rozliczeniu umowy kredytu w obrocie konsumenckim, aprobuje prawodawstwo unijne” oraz, że ustalenia w tym zakresie wymagałyby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lecz nie podjął w tym kierunku żadnych czynności. Nie jest też pozbawione podstaw stanowisko Sądu Okręgowego, że „w kontekście rozpoznawanej sprawy i w świetle rozważań wynikających z powołanego orzeczenia Sądu Najwyższego, nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej kwestii miałby w ocenie Sądu także fakt podpisania przez powodów w dnia 20 lutego 2013r aneksu do umowy ,w którym strony odwołały się w zakresie podstawy ustalenia zobowiązań kredytobiorców do kursu NBP”. Wbrew jednak stanowisku Sądu I instancji „kwestia ta nie wykracza poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy”. w sytuacji gdy powodowie wystąpili z konkretnie sprecyzowanym żądaniem, którego podstaw upatrywali bądź to w nieważności umowy bądź w abuzywności wskazanych postanowień umowy, których wyeliminowanie miałoby prowadzić do stwierdzenia ,że kredyt został zaciągnięty w PLN, a w konsekwencji powodowie domagali się zapłaty nadwyżki ponad kwoty należne pozwanej, z przyczyn wskazywanych w toku postępowania. Dlatego też Sąd I instancji, w sytuacji gdy nie podzielał stanowiska powodów co do podstaw i sposobu wyliczenia ewentualnej „nadwyżki” powinien był skorzystać z opinii biegłego i wskazując biegłemu prawidłowe (zdaniem Sądu I instancji) kryteria obliczeń zlecić biegłemu sporządzenie stosownej opinii. W takim stanie rzeczy gdy Sąd I instancji wadliwie przyjął, że roszczenie powodów nie może być uwzględnione „wobec wadliwego przyjęcia, że mechanizm waloryzacji musi być z umowy wyeliminowany, a kredyt ma być traktowany jako udzielony w PLN” oraz, że „kwestia rozliczenia stron wykracza poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy” nie rozpoznał istoty sprawy, uchylając się od zbadania czy i ewentualnie w jakiej wysokości roszczenie powodów jest uzasadnione. Zauważyć jeszcze należy, że w sytuacji gdyby okazało się, że wyeliminowanie wskazanych wyżej abuzywnych postanowień umowy, powoduje , że umowa nadal wiąże strony to koniecznym staje się rozważenie czy mechanizm waloryzacji będzie mógł być stosowany oraz czy i w jaki sposób należy dokonać rozliczenia stron z umowy. W tym zakresie niezbędne będzie skorzystanie z opinii biegłego. Z powołanych przyczyn, na podstawie art. 386§4 kpc, zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. SSO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska SSA Mieczysław Brzdąk SSA Tomasz Ślęzak
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.