Sygn.akt III AUa 351/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lipca 2019 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący : SSA Barbara Orechwa-Zawadzka (spr.) Sędziowie : SA Marek Szymanowski : SA Teresa Suchcicka Protokolant : Edyta Katarzyna Radziwońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. w B. sprawy z odwołania J. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV U 514/18 oddala apelację. SSA Marek Szymanowski SSA Barbara Orechwa-Zawadzka SSA Teresa Suchcicka Sygn. akt III AUa 351/19 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z 26 stycznia 2018 r. odmówił J. R. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. J. R. złożył odwołanie od tej decyzji oraz wniósł o jej zmianę i przyznanie mu prawa do świadczenia rentowego. Wskazał, że jest chory od wielu lat. Od 1997 r. miał przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a od 2015 r. ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Cierpi na bóle kręgosłupa i choć pracuje jako ochroniarz, to boi się, że nie poradzi sobie w sytuacji kryzysowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. wniósł o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy w Olsztynie w wyroku z 24 kwietnia 2019 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał J. R. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 1 grudnia 2017 r. do 30 listopada 2019 r. Sąd ten ustalił, że J. R. leczy się w poradni neurologicznej oraz u lekarza rodzinnego. W decyzji z 20 września 2004 r. organ rentowy przyznał J. R. prawo do okresowej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do 31 grudnia 2004 r. Na podstawie kolejnych decyzji organ rentowy przyznawał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 30 listopada 2017 r. 26 października 2017 r. ubezpieczony złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rentowego na dalszy okres. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS i komisji lekarskiej ZUS ubezpieczony nie został uznany za osobę niezdolną do pracy. Z tego względu organ rentowy zaskarżoną decyzją z 26 stycznia 2018 r. odmówił ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd wskazał, że okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy była ocena stanu zdrowia ubezpieczonego, w szczególności ustalenie, czy jest on nadal po 30 listopada 2017 r. osobą niezdolną do pracy. Wymagało to wiadomości specjalistycznych, dlatego Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy: neurologa, chirurga naczyniowego i internisty, czyli specjalistów z zakresu chorób, które zgłaszał ubezpieczony oraz które zostały wskazane w zaświadczeniach o jego stanie zdrowia. Biegli neurolog i internista, po rozpoznaniu: choroby zwyrodnieniowo-dyskopatycznej kręgosłupa po leczeniu operacyjnym w 1997 r. i 2004 r., przebytej rwy kulszowej lewostronnej z objawami ubytkowymi i nadciśnienia tętniczego leczonego jednym lekiem hipotensyjnym, a także biegły chirurg, po rozpoznaniu dodatkowo stanu po przebytym zakrzepowym zapaleniu żył obu podudzi, uznali ubezpieczonego za osobę zdolną do pracy. Wskazali, że przebyte przez ubezpieczonego leczenie operacyjne spowodowało ustąpienie objawów zespołu bólowego i nastąpiła rekanalizacja żył ubezpieczonego, powodujących jego niezdolność do pracy. Na skutek zastrzeżeń ubezpieczonego i złożenia przez niego dodatkowej dokumentacji medycznej Sąd dopuścił dowód z opinii drugiego zespołu biegłych neurochirurga i neurologa. Biegły neurochirurg uznał ubezpieczonego za osobę okresowo częściowo niezdolną do pracy do 30 listopada 2019 r. Wskazał, że pomimo leczenia operacyjnego u ubezpieczonego nadal utrzymuje się znaczny przewlekły zespół bólowy mający potwierdzenie w badaniach obrazowych. Dodatkowo u ubezpieczonego występuje istotna klinicznie stenoza kanału kręgowego na poziomie C4/C5 zagrażająca wystąpieniem mielopatii i wymagająca na obecnym etapie leczenia operacyjnego. Biegły ten wskazał, że nie widzi podstaw do twierdzenia, że u ubezpieczonego nastąpiła poprawa stanu zdrowia po 30 listopada 2017 r. Biegły lekarz neurolog również uznał ubezpieczonego za okresowo częściowo niezdolnego do pracy po 30 listopada 2017 r. do 30 listopada 2019 r. Wskazał, że przyczyną niezdolności ubezpieczonego do pracy jest niewydolność narządu ruchu spowodowana chorobą zwyrodnieniowo-dyskopatyczną kręgosłupa. Podzielił stanowisko drugiego biegłego neurochirurga o uznaniu ubezpieczonego za niezdolnego do pracy z powodu ciasnoty kanału kręgowego w odcinku szyjnym. Zwrócił uwagę na możliwą konieczność kolejnego zabiegu operacyjnego. Wobec zastrzeżeń organu rentowego do opinii, Sąd dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłych neurochirurga i neurologa. Biegli w opiniach uzupełniających podtrzymali swoje poprzednie opinie. W uzasadnieniu biegły neurochirurg wskazał, że po przeanalizowaniu akt sprawy i zapoznaniu się z zarzutami do opinii ze strony ZUS, podtrzymał decyzję o uznaniu ubezpieczonego za częściowo niezdolnego do pracy. Opinia wydana na okres wsteczny, z powodu zapytania sądu dotyczącego tego okresu. Jednakże na podstawie przedstawionej dokumentacji obrazowej i wywiadu oraz obecnego badania biegły stwierdził, że mamy do czynienia z przewlekłym zespołem chorobowym i można założyć, że stan zdrowia ubezpieczonego jest porównywalny z poprzednim okresem. W ocenie tego biegłego opinie poprzedniego zespołu biegłych zawierają błędy w postaci: lakonicznej wzmianki o leczeniu operacyjnym, niewłaściwym opisaniu poziomu operacji, ponieważ pacjent przebył zabieg na poziomach C3/C4 i C6/C7, a opisywany poziom C4/C5 nie był operowany. Oceniając obraz radiologiczny, biegły rozpoznał znacznego stopnia stenozę kanału kręgowego z zagrażającą mielopatią. W opinii tego biegłego jest to choroba wymagająca leczenia operacyjnego, tym bardziej, że opisywane schorzenie występuje na poziomie pomiędzy wcześniej stabilizowanymi odcinkami, co stanowi dodatkowe ryzyko szybkiego postępu choroby. W badaniu klinicznym objawy również potwierdzają istnienie schorzenia. Biegły uznał chorobę na obecnym etapie za istotne ograniczenie do wykonywania pracy ze znaczną składową pracy fizycznej i z oczekiwaniami zachowania sprawności fizycznej. Z tego względu podtrzymał opinię o uznaniu ubezpieczonego za częściowo niezdolnego do pracy. Oceniając zasadność odwołania ubezpieczonego, Sąd Okręgowy odwołał się do art. 57 ust. 1 oraz art. 61 Ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 887), które określają przesłanki odpowiednio przyznania lub przywrócenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Na podstawie art. 12 tej ustawy Sąd przytoczył definicję osoby niezdolnej do pracy i definicję osoby całkowicie i częściowo niezdolnej do pracy. Wskazał też, że zgodnie z art. 102 ust. 1 tej ustawy prawo do świadczenia uzależnione od okresowej niezdolności do pracy ustaje z upływem okresu, na jaki świadczenie to przyznano. Następnie stwierdził, że warunkiem przyznania świadczenia na dalszy okres było ustalenie istnienia niezdolności do pracy w rozumieniu art. 12 powołanej ustawy. Warunkiem przyznania prawa do reny nie jest każdy stan chorobowy, lecz tylko taki, który narusza sprawność organizmu w stopniu ograniczającym lub wykluczającym zdolność do wykonywania pracy zarobkowej. Sąd wskazał, że decydujące znaczenie dla rozważenia zasadności złożonego odwołania miało ustalenie, czy ubezpieczony nadal po 30 listopada 2017 r. jest osobą, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (całkowita niezdolność) albo pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (częściowa niezdolność). Zważywszy że do rozstrzygnięcia powyższej kwestii potrzebna była wiedza specjalna, Sąd przeprowadził dowód z opinii dwóch zespołów biegłych lekarzy sądowych z zakresu: neurologii, interny, chirurgii i neurochirurgii. Wprawdzie pierwszy zespół biegłych w osobach neurologa, internisty i chirurga w swoich opiniach uznał ubezpieczonego za zdolnego do pracy z powodu rozpoznanych u niego chorób, to kolejny zespół biegłych neurochirurga i neurologa w swoich opiniach, w tym w opiniach uzupełniających wydanych w odpowiedzi na zastrzeżenia organu rentowego, uznał, że ubezpieczony jest osobą okresowo częściowo niezdolną do pracy po 30 listopada 2017 r. do 30 listopada 2019 r. Sąd Okręgowy oparł rozstrzygnięcie na opiniach drugiego zespołu biegłych. Uznał opinie tych biegłych za jasne, logiczne, pełne i zasługujące na uwzględnienie. Wskazał, że opinie zostały sformułowane po przeanalizowaniu historii chorób ubezpieczonego, znajdujących się w aktach sprawy i rentowych. Biegli sporządzający te opinie dokonali bardzo starannego wszechstronnego rozpoznania, a wydane orzeczenia uzasadnili. Zważywszy na charakter stwierdzonych u ubezpieczonego schorzeń, a także ze względu na jego wiek (58 lat) i przebieg pracy zawodowej (zawód malarza budowlanego, wykonywanie pracy pracownika ochrony), brak było podstaw do kwestionowania zasadności tych opinii. Sąd wskazał, że zostały one opracowane przez specjalistów w zakresie zdiagnozowanych u ubezpieczonego chorób, którzy posiadają odpowiednie przygotowanie i doświadczenie zawodowe. Nadto biegła neurolog B. Z. jest doktorem nauk medycznych. W ocenie Sądu biegli mogli obiektywnie ocenić stan zdrowia ubezpieczonego, stopień wpływu rozpoznanych u niego schorzeń kręgosłupa na zdolność do pracy oraz stopień niezdolności ubezpieczonego do pracy po wskazanej dacie. Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika organu rentowego o powołanie dowodu ze wspólnej opinii biegłych lub nowego zespołu biegłych z udziałem lekarza neurologa, gdyż w ocenie Sądu stanowisko organu rentowego stanowiło ogólną polemikę z tezą opinii drugiego zespołu biegłych i było wynikiem jedynie jednostronnej oceny stanu zdrowia ubezpieczonego. Drugi zespół biegłych, po analizie zastrzeżeń ubezpieczonego do poprzednich opinii i po zapoznaniu się z przedłożoną dodatkową dokumentacją medyczną, ponownie ocenił wpływ rozpoznanych u ubezpieczonego schorzeń, w tym w szczególności wielopoziomowych zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa znacznego stopnia po leczeniu operacyjnym, na stan jego zdrowia i jego zdolność do pracy po 30 listopada 2017 r. W uzasadnieniu swojej opinii biegły neurochirurg ustosunkował się do możliwości wykonywania przez ubezpieczonego obu zawodów tj. wyuczonego i wykonywanego. Wskazał, że na podstawie przedstawionej dokumentacji obrazowej i wywiadu oraz obecnego badania stwierdza, że mamy do czynienia z przewlekłym zespołem chorobowym i można założyć że stan zdrowia ubezpieczonego jest porównywalny z poprzednim okresem. Odniósł się także do zastrzeżeń organu rentowego i powoływanie się przez ZUS na opinie pierwszego zespołu biegłych. W ocenie tego biegłego zawierała ona błędy w postaci lakonicznej wzmianki o leczeniu operacyjnym oraz opisania niewłaściwych poziomów operacji, gdyż pacjent przebył zabieg na poziomach C3/C4 i C6/C7, a opisywany poziom C4/C5 nie był operowany. Przy prawidłowej ocenie obrazu radiologicznego biegły stwierdził znacznego stopnia stenozę kanału kręgowego z zagrażającą mielopatią, która wymaga leczenia operacyjnego, tym bardziej, że opisywane schorzenie występuje na poziomie pomiędzy wcześniej stabilizowanymi odcinkami, co stanowi dodatkowe ryzyko szybkiego postępu choroby. W badaniu klinicznym objawy również potwierdzają istnienie schorzenia. Chorobę na obecnym etapie uważa za istotne ograniczenie do wykonywania pracy ze znaczną składową pracy fizycznej i z oczekiwaniami zachowania sprawności fizycznej. W ocenie Sądu zastrzeżenia organu rentowego zawarte w piśmie procesowym z 5 kwietnia 2019 r. były tożsame z tymi, które zostały wniesione do poprzednich opinii tego zespołu. Wobec tego, Sąd nie widział podstaw do powołania kolejnego zespołu biegłych czy żądania od wszystkich biegłych sporządzenia wspólnej opinii. Uznał bowiem, że stan zdrowia ubezpieczonego został dostatecznie wyjaśniony. Podzielając opinie drugiego zespołu biegłych wskazujące, że rozpoznane u ubezpieczonego schorzenia powodują częściową niezdolność od pracy nadal po 30 listopada 2017 r. do 30 listopada 2019 r., Sąd stwierdził, że ubezpieczony spełnił przesłanki konieczne do przyznania mu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 grudnia 2017 r. do 30 listopada 2019 r. na podstawie art. 57 ust. 1 i art. 61 w związku z art. 12 ust. 3 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. złożył apelację od wyroku Sądu Okręgowego. Zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.