Sygn. akt VI GC 318/18 WYRO WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2019 r. Sąd Rejonowy w Rybniku VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Witold Zawisza Protokolant: st. sekr. sądowy Aldona Fojcik po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2019 r. w Rybniku na rozprawie sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. w B. przeciwko T. P. (P.) o zapłatę 1. zasądza od pozwanego T. P. na rzecz powódki (...) sp. z o.o. w B. kwotę 3.368,42 zł (trzy tysiące trzysta sześćdziesiąt osiem złotych 42/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21 listopada 2017 r. do dnia zapłaty; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.086,00 zł (jeden tysiąc osiemdziesiąt sześć złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt VI GC 318/18 UZASADNIENIE W dniu 21.11.2017 r. powódka (...) sp. z o.o. w B. wniosła przeciwko pozwanemu T. P. pozew o zapłatę kwoty 3.368,42 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu i kosztami procesu. W uzasadnieniu podała, że nakazem zapłaty z dnia 06.06.2014 r. zasądzono na jej rzecz od spółki (...) (...) sp. z o.o. w W. (...) kwotę 1.537,50 zł z odsetkami i kosztami procesu. Egzekucja należności okazała się bezskuteczna. Postępowanie w przedmiocie wyjawienia majątku spółki nie doprowadziło do wyjawienia wartościowych składników majątku. Pozwany odpowiadał za dług jako członek zarządu spółki. Na dochodzoną kwotę składały się: 1.537,50 zł należności głównej z odsetkami ustawowymi w kwocie 455,27 zł, 625,00 zł kosztów procesu, 66,00 zł kosztów postępowania klauzulowego, 381,65 zł kosztów postępowania egzekucyjnego, 177,00 zł kosztów wyjawienia majątku, 126,00 zł kosztów postępowania klauzulowego w sprawie o wyjawienie majątku. /k. 2-5/ Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 29.12.2017 r., sygn. akt VI GNc 2792/17 tut. Sąd uwzględnił powództwo. /k. 32/ W sprzeciwie pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Wskazał, że nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki (...). Nawet gdyby ta spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości albo wszczęła postępowanie układowe we właściwym czasie zaspokojenie wierzyciela byłoby takie samo, bowiem szkodę należy rozumieć jako różnicę pomiędzy tym co wierzyciel mógł uzyskać w wyniku wszczęcia postępowania upadłościowego, a rzeczywistym stanem zaspokojenia jego roszczeń. Zarzucił, że nawet w przypadku niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel i tak nie poniósł szkody. Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony już w I połowie 2013 r. Niezgłoszenie wniosku o upadłości nie wyrządziło szkody powódce, ponieważ i tak nie uzyskałaby zaspokojenia. Ponadto podniósł, że spółka aktualnie posiada majątek, gdyż w dniu 29.12.2017 r. tut. Sąd wydał nakaz zapłaty przeciwko jej dłużnikowi na kwotę 41.973,75 zł wraz z odsetkami. Nadto, zanegował skuteczność egzekucji, ponieważ pomimo wskazania w wykazie majątku wierzytelności spółki egzekucja z wyjawionych składników majątku nie została przeprowadzona. /k. 38-41/ Sąd ustalił, co następuje: Prawomocnym nakazem zapłaty z dnia 06.06.2014 r., sygn. akt VI GNc 2348/14 Sąd Rejonowy w Bielsku - Białej zasądził od (...) (...) sp. z o.o. w W. na rzecz powódki kwotę 1.537,50 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 768,75 zł od dnia 11.04.2014 r. i od kwoty 768,75 zł od dnia 11.05.2014 r. oraz kosztami procesu w kwocie 625,00 zł. Dnia 21.07.2014 r. nakazowi zapłaty nadano klauzulę wykonalności i przyznano 66,00 zł kosztów postępowania klauzulowego. Dowód: nakaz zapłaty /k. 13 – 13 verte/ Wierzytelność zasądzona nakazem dotyczyła faktury VAT nr (...) z dnia 28.10.2013 r. i wynikała z umowy z dnia 20.09.2013 r. Okoliczności bezsporne W oparciu o ww. nakaz zapłaty powódka wszczęła egzekucję przeciwko spółce (...). Postępowanie egzekucyjne prowadzone było przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (...) Ł. T. pod sygn. akt Km 2176/14. Postanowieniem z dnia 22.09.2016 r. komornik umorzył postępowanie egzekucyjne z powodu jego bezskuteczności. Powódka poniosła koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 381,65 zł. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał wielu zajęć wierzytelności u kontrahentów spółki. (...) S. A. spółka (...) posiadała niewymagalne wierzytelności, jednak dłużna spółka posiadała także liczne zobowiązania względem (...) S. A., które przekraczały wysokość jej wierzytelności. Przeciwko dłużnej spółce od 2014 roku prowadzone były liczne egzekucje, które zostały zakończone z uwagi na ich bezskuteczność. Dowód: postanowienie komornika /k. 22-23/, postanowienia komorników o umorzeniu egzekucji /k. 44-59/ Postanowieniem z dnia 12.01.2017 r., sygn. akt I Co 2079/16 Sąd Rejonowy w (...) nakazał spółce (...) wyjawienie majątku i zasądził od spółki na rzecz powódki kwotę 177,00 zł tytułem kosztów postępowania. Dnia 12.09.2017 r. co do kosztów postępowania nadano klauzulę wykonalności i przyznano koszty za postępowanie klauzulowe w kwocie 126,00 zł. W wykazie majątku spółka oświadczyła, że nie posiada majątku z którego mogłaby zaspokoić wierzyciela. Rachunek bankowy spółki na dzień 15.02.2017 r. nie posiadał aktywów. Dowód: postanowienie o wyjawieniu majątku /k. 14/, wykaz majątku /k. 18-20/ W dniu 29.12.2017 r. tut. Sąd Rejonowy w sprawie o sygn. akt VI GNc 400/17 wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z powództwa spółki przeciwko pozwanej Przedsiębiorstwu (...) sp. z o.o. w G. na kwotę 41.973,75 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Dowód: nakaz zapłaty /k. 43/ Pozwany był ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym jako jedyny członek zarządu spółki (prezes) od chwili wpisania spółki do KRS w dniu 02.10.2012 r. Dowód: KRS spółki /k. 24-28/ Pismem z dnia 27.09.2017 r. powódka wezwała bezskutecznie pozwanego do zapłaty dochodzonych pozwem należności. Dowód: wezwanie do zapłaty /k. 15-16/ wraz z dowodem nadania /k. 17/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci ww. dokumentów, które tworzyły spójny i logiczny obraz przedstawiający stan faktyczny sprawy. Sąd oddalił pozostałe wnioski dowodowe, w tym wniosek o przeprowadzenie dowodu z zakresu księgowości i finansów / wniosek k. 39 v./ złożony przez pełnomocnika pozwanego na okoliczność prawidłowego momentu na zgłoszenie upadłości i czy majątek spółki pozwalał na zaspokojenie wierzytelności powódki w dniu wymagalności roszczenia, na podstawie art. 217 § 3 k.p.c. jako zbędny, ponieważ okoliczności sporne zostały dostatecznie wyjaśnione. W tym miejscu należy wskazać, że w ocenie Sądu pozwany reprezentowany przez fachowego pełnomocnika nie złożył wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Z drugiejj strony nawet gdyby pozwany złożył taki wniosek zostałby on oddalony, ponieważ pozwany nie przedłożył szczegółowej dokumentacji dłużnej spółki obejmującej jej stan majątkowy, więc biegły sądowy nie dysponowałby żadnym materiałem, na podstawie którego mógłby wydać opinię w sprawie. Oddalono także wniosek pozwanego o jego przesłuchanie i o przeprowadzenie dowodu z zestawienia kontrahentów dłużnej spółki zgłoszony w wiadomości mailowej w dniu 23.01.2019 r. tj., w dniu rozprawy. Dowód z przesłuchania strony ma charakter jedynie subsydiarny, a istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione (art. 299 k.p.c. a contrario). Z kolei przeprowadzenie dowodu z ogólnikowego i pobieżnego zastawienia kontrahentów dłużnej spółki nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie (art. 227 k.p.c.), co wyjaśniono poniżej. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Dla zaistnienia odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie cywilnym konieczne jest by powód wykazał: szkodę (w tym jej wysokość), winę pozwanego za zaistniałe zdarzenia (umyślność albo rażące niedbalstwo), związek przyczynowy pomiędzy bezprawnym zachowaniem pozwanego, a zaistniałą szkodą, bezprawność, czyli naruszenie zachowaniem pozwanego norm nakazujących obowiązek określonego zachowania się. Art. 299 k.s.h. wprowadza jednak szczególny przypadek odpowiedzialności odszkodowawczej za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Stwierdza bowiem co następuje (stan prawny na dzień prawomocności nakazu zapłaty wobec spółki (...)): § 1. Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. § 2. Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody. § 3. Przepisy § 1 i § 2 nie naruszają przepisów ustanawiających dalej idącą odpowiedzialność członków zarządu. Z treści ww. przepisu wynika, iż na powodzie spoczywa jedynie ciężar wykazania bezskuteczności egzekucji przeprowadzonej przeciwko spółce, a wówczas: zachowanie, a właściwie jego brak rozumiany jako zaniechanie zgłoszenia upadłości lub postępowania układowego przez członka zarządu jest domniemane, szkoda rozumiana jako należność odpowiadająca wysokości niezaspokojonego przez spółkę roszczenia wierzyciela (tak m.in. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z dnia 21.09.2005 r. V CK 129/05 oraz SA w K. w wyroku z dnia 31.01.2013 r., sygn. akt I ACa 1367/12) jest domniemana, wina członka zarządu rozumiana jako umyślne lub rażąco niedbałe zaniechanie zgłoszenia upadłości lub postępowania układowego we właściwym czasie przez członka zarządu jest domniemana; wina oznacza w tym przypadku wiedzę członka zarządu o stanie „utraty płynności finansowej przez spółkę i braku możliwości odzyskania tej płynności w przyszłości”, związek przyczynowy rozumiany jako powiązanie bezskuteczności egzekucji wobec spółki z zachowaniem członka zarządu w postaci zaniechania zgłoszenia upadłości lub postępowania układowego we właściwym czasie (tak m.in. Sąd Apelacyjny (...) w uzasadnieniu do wyroku z dnia 31.01.2013 r., sygn. I ACa 1367/12) jest domniemany, bezprawność rozumiana jako naruszenie przez członka zarządu norm nakazujących obowiązek zgłoszenia upadłości lub postępowania układowego w razie zaistnienia faktów objętych dyspozycją tych norm jest domniemana; powód nie musi więc wskazywać daty kiedy właściwy moment do zgłoszenia upadłości nastąpił. Na pozwanym członku zarządu spoczywa natomiast ciężar obalenia ww. domniemań poprzez wykazanie jednej z okoliczności ekskulpacyjnych, tj. wykazania braku winy w zaniechaniu terminowego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, braku bezprawności w swoim zachowaniu lub braku szkody pomimo nieterminowego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Brak winy członka zarządu w nieterminowym zgłoszeniu stosownego wniosku ma miejsce np. jeżeli wykazane zostanie, że członek zarządu był obłożenie chory w okresie kiedy zaistniały podstawy do zgłoszenia wniosku albo że zaistniało inne zdarzenie losowe uniemożliwiające mu podjęcie odpowiednich działań. Brak bezprawności w zachowaniu tj. wykazaniu, iż w czasie trwania kadencji członka zarządu nie zaistniały przesłanki do zgłoszenia upadłości w rozumieniu art. 11 Prawa upadłościowego. Może mieć miejsce zarówno jeżeli zgłoszono stosowny wniosek w trakcie kadencji członka zarządu, jak i wtedy kiedy go nie zgłoszono:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.