Warszawa, dnia 28 października 2019 r. Sygn. akt VI Ka 1526/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie : Przewodniczący: sędzia Anna Zawadka (spr.) Sędziowie: Ludmiła Tułaczko Izabela Kościarz – Depta protokolant: protokolant Maciej Martinek przy udziale prokuratora Anety Ostromeckiej po rozpoznaniu dnia 28 października 2019 r. w Warszawie sprawy H. R. córki J. i H., ur. (...) w G. oskarżonej o przestępstwo z art. 233 §1 kk w zb. z art. 238 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk H. G. córki W. i Z., ur. (...) w O. oskarżonej o przestępstwo z art. 233 §1 kk w zw. z art. 12 kk E. W. syna W. i H., ur. (...) w H. oskarżonego o przestępstwo z art. 233 §1 kk na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt IV K 803/16 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia oskarżonych H. R., H. G. i E. W. od popełnienia zarzucanych im czynów; kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa. sędzia Ludmiła Tułaczko sędzia Anna Zawadka sędzia Izabela Kościarz-Depta VI Ka 1526/18 UZASADNIENIE H. R. została oskarżona o to, że: w okresie od 29 marca 2009 r. do 18 października 2011r. w W. w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego zawiadomienia o przestępstwie i za składanie fałszywych zeznań, składając zawiadomienia, a następnie zeznania mające służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się i w sprawie uszkodzenia mienia przeciwko Z. S. oskarżonemu o czyn z art. 207 § 1 kk i art. 288 § 1 kk sygn. IV K 583/09 zeznała nieprawdę, co do faktu i okoliczności zaistnienia przestępstw, wiedząc że przestępstw nie popełniono, tj. o czyn z art. 233 §1 kk w zb. z art. 238 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk H. G. została oskarżona o to, że: w okresie od 7 kwietnia 2009 r. do dnia 18 października 2011 r. w W. w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, składając zeznania mające służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się i w sprawie uszkodzenia mienia przeciwko Z. S. oskarżonemu o czyn z art. 207 § 1 kk i art. 288 § 1 kk sygn. IV K 583/09 zeznała nieprawdę, co do faktu i okoliczności zaistnienia przestępstw, tj. o czyn z art. 233 §1 kk w zw. z art. 12 kk E. W. został oskarżony o to, że: w dniu 3 stycznia 2012 r. w W. w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi Południe IV Wydział Karny, będąc uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, składając zeznania mające służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym w sprawie przeciwko Z. S. oskarżonemu o czyn z art. 207 § 1 kk i art. 288 § 1 kk sygn. IV K 583/09 zeznał nieprawdę, co do faktu i okoliczności zaistnienia przestępstw, tj. o czyn z art. 233 §1 kk Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2018r. w sprawie Sygn. akt IV K 803/16 I. w ramach zarzuconego czynu oskarżoną H. R. uznał za winną tego, że w dniu 29 marca 2009 r. w W. będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy w sprawie 5 Ds. 376/09/2 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. i za tak opisany czyn na podstawie art. 233 §1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. skazał oskarżoną, a na podstawie art. 233 §1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył jej karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł, II. w ramach zarzuconego czynu oskarżoną H. R. uznał za winną tego, że w dniu 18 października 2011 r. w W. będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznała nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IV K 583/09 co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. oraz okresu wspólnego z nim zamieszkiwania i za tak opisany czyn na podstawie art. 233 §1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. skazał oskarżoną, a na podstawie art. 233 §1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył jej karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł, III. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wymierzone w pkt I i II kary grzywny połączył i wymierzył oskarżonej H. R. karę łączną 100 (stu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł, IV. w ramach zarzuconego czynu oskarżoną H. G. uznał za winną tego, że w dniu 07 kwietnia 2009 r. w W. będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy w sprawie 5 Ds. 376/09/2 co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. i za tak opisany czyn na podstawie art. 233 §1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. skazał oskarżoną, a na podstawie art. 233 §1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył jej karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł, V. w ramach zarzuconego czynu oskarżoną H. G. uznał za winną tego, że w dniu 18 października 2011 r. w W. będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IV K 583/09 co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. i za tak opisany czyn na podstawie art. 233 §1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. skazał oskarżoną, a na podstawie art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył jej karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł, VI. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wymierzone w pkt IV i V kary grzywny połączył i wymierzył oskarżonej H. G. karę łączną 100 (stu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł, VII. w ramach zarzuconego czynu oskarżonego E. W. uznał za winnego tego, że w dniu 3 stycznia 2012 r. w W. będąc uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IV K 583/09 co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. oraz braku kontaktu matki ze Z. S. i za tak opisany czyn na podstawie art. 233 §1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. skazał oskarżonego a na podstawie art. 233 §1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył mu karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł, VIII. na podstawie art. 624 §1 k.p.k. zwolnił oskarżonych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Apelacje od wyroku wnieśli oskarżeni. Oskarżona H. R. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 kpk : a/ błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżona H. R. dopuściła się zarzucanych jej czynów tj. - w dniu 29 marca 2009r. w W. będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy w sprawie 5 Ds. 376/09/2 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. tj. o czyn z art. 233 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk, - w dniu 18 października 2011r. w W. będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IVK 583/09 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. oraz okresu wspólnego z nim zamieszkiwania tj. o czyn z art. 233 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk, podczas gdy faktycznie nie miało to miejsca, b/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 5 § 2 kpk poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego; c/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 kpk poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego przez Sąd w niniejszej sprawie; d/ naruszenie przepisów postępowania karnego , a mianowicie art. 424 § 1 i 2 kpk poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku. W konkluzji skarżąca wnosi o zmianę wyroku Sądu Rejonowego i uniewinnienie oskarżonej H. R. od zarzucanych jej czynów ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Oskarżona H. G. zaskarżyła w całości powyższy wyrok. Na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 kpk zarzuciła: a/ błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżona H. G. dopuściła się zarzucanego jej czynu tj. - w dniu 7 kwietnia 2009r. w W. będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy w sprawie 5 Ds. 376/09/2 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. tj. o czyn z art. 233 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk, - w dniu 18 października 2011r. w W. będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IVK 583/09 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. oraz okresu wspólnego z nim zamieszkiwania tj. o czyn z art. 233 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk, podczas gdy faktycznie nie miało to miejsca, b/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 5 § 2 kpk poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego; c/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 kpk poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego przez Sąd w niniejszej sprawie; d/ naruszenie przepisów postępowania karnego , a mianowicie art. 424 § 1 i 2 kpk poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku. W konkluzji skarżąca wnosi o zmianę wyroku Sądu Rejonowego i uniewinnienie oskarżonej H. G. od zarzucanych jej czynów ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Oskarżony E. W. zaskarżył w całości powyższy wyrok. Na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 kpk zarzucił: a/ błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżony E. W. dopuścił się zarzucanego mu czynu tj. - w dniu 3 stycznia 2012r. w W. będąc uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IVK 583/09 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. oraz braku kontaktu matki ze Z. S. tj. o czyn z art. 233 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk, podczas gdy faktycznie nie miało to miejsca, b/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 5 § 2 kpk poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego; c/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 kpk poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego przez Sąd w niniejszej sprawie; d/ naruszenie przepisów postępowania karnego , a mianowicie art. 424 § 1 i 2 kpk poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku. W konkluzji skarżący wnosi o zmianę wyroku Sądu Rejonowego i uniewinnienie oskarżonego E. W. od zarzucanego mu czynu ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacje oskarżonych H. R., H. G. i E. W. są zasadne i zasługują na uwzględnienie. Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia wykazała, iż Sąd Rejonowy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał wpływ na jego treść polegający na błędnym ustaleniu, że H. R., H. G. i E. W. składając zeznania w toku postępowania w sprawie 5 Ds. 376/09/2 oraz w sprawie IV K 583/09 swoim zachowaniem wyczerpali znamiona przypisanych im przestępstw z art. 233 § 1 k.k. W świetle realiów niniejszej sprawy należało uznać, że Sąd Rejonowy nie wywiązał się z obowiązku, jaki nakłada na niego reguła in dubio pro reo, o której mowa w art. 5 § 2 k.p.k. Zdaniem Sądu Okręgowego istnieją wątpliwości w zakresie tego, czy H. R. rzeczywiście nie była osobą pokrzywdzoną stosowaniem przemocy fizycznej przez Z. S. oraz jaki był okres wspólnego z nim zamieszkiwania i sposobu utrzymywania kontaktu stron po zakończeniu nieformalnego związku. Wątpliwości te są tego rodzaju, że nie da się ich usunąć w drodze dostępnych środków dowodowych. Nie można wykluczyć, iż sposoby stosowania przemocy fizycznej przez Z. S. wobec H. R., które opisywała H. R., jej matka H. G. i jej syn E. W., a które stanowiły co najmniej naruszenia nietykalności cielesnej pokrzywdzonej, rzeczywiście miały miejsce. Dowodów winy oskarżonych, a tym samym dowodów, na podstawie którym można uznać, że sporne sposoby używania przemocy fizycznej w postaci szarpania, popychania na ścianę, bicia otwartą ręką po twarzy i głowie, nigdy nie miały miejsca, nie mogą stanowić zeznania świadka Z. S., który miał niewątpliwie interes w tym aby zaprzeczyć takim zachowaniom. W istocie świadek Z. S. zaprzeczył jedynie, że znęcał się nad swoją konkubiną. Zeznał, że „nie prawdą było wszystko, że chciał zabić, zamordować”. Tym niemniej w swoich zeznaniach złożonych na rozprawie nie zaprzeczył, że stosował przemoc fizyczną wobec H. R. i nie był w stanie podać konkretnych stwierdzeń oskarżonych, które były nieprawdą. Przyznał także, że od wielu lat pozostaje w konflikcie z byłą partnerką, która chciała pozbawić go praw do nieruchomości i dlatego założyła mu sprawę karną (k.353v). W ocenie Sądu Odwoławczego zeznania świadka Z. S. nie mogą stanowić w pełni wiarygodnego dowodu w tej sprawie, skoro świadek ma ewidentnie interes w tym aby pogrążyć oskarżoną i członków jej rodziny, z powodu konfliktu na tle majątkowym. Nawet Sąd Rejonowy przyznaje, że pożycie konkubentów nie układało się sielankowo przed rozstaniem i musiały wystąpić pomiędzy nimi spory. W tej sytuacji mogło więc dochodzić nie tylko do kłótni i awantur, ale też do użycia przemocy fizycznej, przy czym naruszenia nietykalności cielesnej w postaci szarpania, popychania na ścianę, uderzenia otwartą dłonią w głowę i twarz, mogły zostać odebrane przez pokrzywdzoną i osoby dla niej najbliższe tj. matkę i syna, jako przejawy fizycznego znęcania się nad H. R.. Wskazać w tym miejscu należy, iż świadkowie mają prawo do własnej subiektywnej oceny tego typu zachowań ze strony Z. S.. Pomiędzy oskarżoną H. R. oraz Z. S. narastał przecież długotrwały konflikt, w czasie którego dochodziło między nimi do kłótni i nieporozumień, padały słowa obraźliwe, wulgarne i rosło napięcie emocjonalne z powodu przejęcia przez H. R. własności nieruchomości należącej wcześniej do Z. S., który najpierw przeniósł jej własność na konkubinę z powodu problemów z wierzycielami, a następnie chciał formalnie odzyskać nieruchomość, czując się przez cały czas jej właścicielem. Treść złożonych w toku sprawy IV K 583/09 przez H. R., H. G. i E. W. zeznań wskazuje jednoznacznie, iż w trakcie ich składania oskarżeni byli przekonani o prawdziwości swoich depozycji. Okoliczność, iż Sąd orzekając w sprawie IV K 583/09 poddał krytycznej ocenie te zeznania i nie obdarzył ich walorem wiarygodności, uznając je za wewnętrznie sprzeczne i niespójne, a w efekcie poczynionych ustaleń faktycznych uniewinnił Z. S. od zarzutu znęcania się nad byłą konkubiną H. R., nie oznacza, że oskarżeni H. R., H. G. i E. W. złożyli fałszywe zeznania. Aby doszło do wypełnienia znamion tego przestępstwa należy mieć na uwadze, iż treści zawarte w fałszywych zeznaniach muszą być obiektywnie niezgodne z prawdą, jak również subiektywnie nieprawdziwe. Nie wystarcza zatem udowodnienie, iż składając zeznanie mające służyć za dowód oskarżeni podali fakty sprzeczne z obiektywną rzeczywistością. Przestępstwo z art. 233 § 1 k.k. można popełnić jedynie umyślnie w formie zamiaru bezpośredniego lub ewentualnego, tzn. że sprawca musi chcieć zeznać nieprawdę lub zataić prawdę, albo przewidywać taką możliwość i na to się godzić. Natomiast nieświadome mówienie nieprawdy, chociaż sprawca mógł błędu uniknąć, jak też działanie lekkomyślne nie wypełniają podmiotowych znamion tego przestępstwa. Tymczasem analiza zeznań złożonych przez oskarżonych w toku sprawy IV K 583/09 nie wskazuje na zamiar bezpośredni bądź ewentualny złożenia obiektywnie i jednocześnie subiektywnie nieprawdziwych zeznań służących za dowód w sprawie. Na wstępie należy zauważyć, iż data popełnienia przypisanego H. R. w pkt I czynu tj. 29 marca 2009r. nie została prawidłowo wskazana, albowiem pierwsze zeznania H. R. złożyła w dniu 3 kwietnia 2009r., a nie jak błędnie ustalił Sąd Rejonowy w dniu 29 marca 2009r. (k.48). Powyższa omyłka nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, w aspekcie dalszych rozważań. W ocenie Sądu Odwoławczego żaden ze świadków przesłuchanych w toku postępowania w sprawie IV K 583/09 w sposób jednoznaczny nie obalił depozycji oskarżonych. Wskazać należy, iż żadna z przesłuchanych osób tj. Z. P., A. S., M. B., G. R., D. E., S. G., P. S., D. D. i L. G., nie byli świadkami agresywnych zachowań Z. S. wobec H. R.. Z powyższego faktu, nie można jednak zasadnie wysnuć logicznego wniosku, że do takich zachowań nie mogło dochodzić pod nieobecność osób postronnych. Świadek Z. P. opisał relacje oskarżonej i jej konkubenta z wcześniejszego okresu sprzed zarzutu. Świadek A. S. nie znał dokładnie wzajemnych relacji stron, gdyż był tylko kilka razy w ich domu. M. B. nigdy nie zaobserwowała żadnych niepokojących zachowań, ale przyznała też, że Z. S. pomieszkiwał u niej w latach 2005, a nawet przez pewien okres czasu był u niej zameldowany i przepisał na nią jedną ze swoich działek. Zeznania tego świadka potwierdzają więc rozstanie i rozpad związku (...) z H. R. w 2005r. oraz ich konflikt na tle majątkowym z powodu przepisania na H. R. własności działki na której mieszkali. Wbrew zatem ustaleniom Sądu Rejonowego zeznania świadka M. B. potwierdzają wiarygodność depozycji H. R. odnośnie okresu wspólnego zamieszkiwania ze Z. S. do 2005r. Wprawdzie świadek Z. S. zeznał na rozprawie, że związek z H. R. trwał praktycznie do 2007r. Tym niemniej Sąd Rejonowy nie ustalił, jak konkretnie ten związek funkcjonował w latach 2005 -2007 i czy strony nie wróciły do siebie po tym rozstaniu na pewien okres czasu. Natomiast z faktu, że w 2008r. Z. S. kupił H. R. samochód marki S. (...) i przelewał na jej rzecz pieniądze, a do 2009r. inwestował w nieruchomość, której nadal czuł się właścicielem i na terenie której przebywał oraz przyjmował wizyty znajomych, nie oznacza, że w latach 2005-2009 H. R. zamieszkiwała wspólnie ze Z. S.. Z zeznań oskarżonej H. R. wynika bowiem, że Z. S. miewał w tym czasie różne związki z innymi kobietami, ale jednocześnie utrzymywał kontakty z ich wspólnym dzieckiem i dość często przyjeżdżał do domu na jak długo chciał. Niewątpliwie H. R. ma prawo do subiektywnej oceny trwałości swojego związku uczuciowego, a dokładne określenie daty wspólnego zamieszkiwania oraz końca związku emocjonalnego dwojga ludzi, jest czasami trudne i określane w odmienny sposób przez każdego z partnerów. Żaden ze świadków tj. J. J.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.