Wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt IV Ka 164/19
Sygn. akt IV Ka 164/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2019 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący:
SSO Ewa Rusin Protokolant:
Ewa Ślemp przy udziale P. P. z (...) we W. po rozpoznaniu w dniach 10 kwietnia, 24 września i 8 października 2019 r. sprawy I. D. syna J. i M. z domu M. urodzonego (...) w C. oskarżonego z art. 107 § 1 kodeksu karnego skarbowego (kks), w zw. z art. 9 § 3 kks w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, z art. 107 § 1 w zw. z art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego. na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i pełnomocnika interwenienta (...) spółka z o.o. we W. od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 8 października 2018 r. sygnatura akt II K 92/18 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;
II. zasądza od oskarżonego I. D. oraz interwenienta (...) spółka z o.o. we W. po ½ części wydatków postępowania apelacyjnego oraz wymierza oskarżonemu opłatę w kwocie 2180 złotych.
Sygn.akt IV Ka 164 / 19 UZASADNIENIE I. D. został oskarżony o to, że:
I. będąc prezesem zarządu podmiotu (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. (...) przy ulicy (...) - jako osoba zajmująca się sprawami gospodarczymi tego podmiotu - urządzał 22 kwietnia 2016 roku gry na trzech automatach o nazwach: H. (...) o numerach (...) i (...) oraz E. (...) o numerze (...) w punkcie (...) zlokalizowanym w Ś. przy ulicy (...), woj. (...), poza kasynem gier i bez zatwierdzonego regulaminu określającego warunki i zasady gry i bez udzielonej koncesji, a także bez zachowania warunków i zasad wynikających z przepisów ustawy z 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 z późn. zm.), tj. o czyn będący przestępstwem skarbowym z art. 107 § 1 kodeksu karnego skarbowego (kks), w zw. z art. 9 § 3 kks w zw. z art. 14 ust. l ustawy o grach hazardowych, II. jako prezes odpowiedzialny z ramienia podmiotu (...), Spółka z o. o. z siedzibą we W. przy ulicy (...), kod pocztowy (...), w dniu 18 listopada 2016 r. w punkcie gier zlokalizowanym na terenie stacji paliw (...) w miejscowości (...), (...)-(...) Ś., woj. (...), urządzał i prowadził gry na trzech automatach o nazwach: (...), (...) i (...), poza kasynem gier i bez zatwierdzonego regulaminu określającego warunki zasady gry oraz bez udzielonej koncesji, tj. wbrew przepisom art. 6 ust 1, art. 14 ust 1, art. 23a ustawy z 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (t.j. w Dz. U. z 2015 r. poz. 612 ze zm.), tj. o czyn będący przestępstwem skarbowym z art. 107 § 1 w zw. z art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego.
Sąd Rejonowy w Świdnicy wyrokiem z dnia 8 października 2018r. sygn. akt II K 92 /18 :
I. oskarżonego I. D. uznał za winnego tego, że czyniąc sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodów, 1. w dniu 22 kwietnia 2016 roku w Ś., woj. (...), będąc prezesem zarządu podmiotu (...) spółka z o.o. z siedzibą we W. przy ulicy (...), jako osoba zajmująca się sprawami gospodarczymi tego podmiotu urządzał gry na trzech automatach: H. (...) o numerach (...) i (...) oraz E. (...) o numerze (...), znajdujących się w punkcie (...) zlokalizowanym w Ś. przy ulicy (...), wbrew przepisom ustawy z 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 z późn. zm.), tj. czynu z art. 107 § 1 k.k.s.
II. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. warunkowo zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu I. D. na okres 3 (trzech) lat próby;
III. na podstawie art. 30 § 5 k.k.s. orzekł wobec oskarżonego I. D. środek karny w postaci przepadku na rzecz Skarbu Państwa automatów: (...), (...) i (...)zabezpieczonych za pokwitowaniem (...) przechowywanych w magazynie depozytowym (...)we W. (nr ks.mag. (...)) oraz H. (...) o numerach (...) i (...) oraz E. (...) o numerze (...), zabezpieczonych za pokwitowaniem (...) przechowywanych w magazynie depozytowym (...)we W. (nr ks.mag. (...)) i zarządza ich zniszczenie;
IV. na podstawie art. 128 § 5 k.k.s. nie uwzględnił interwencji zgłoszonych przez firmy: (...) spółka z o.o. z siedzibą we W. oraz (...) spółka z o. o. z siedzibą we W., a kosztami zgłoszenia interwencji obciążył te podmioty;
V. na podstawie art. 627 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. zasądził od oskarżonego I. D. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, w tym kwotę 150 (stu pięćdziesięciu) złotych tytułem wydatków poniesionych od momentu wszczęcia postępowania oraz 1000 (tysiąc) złotych tytułem opłaty.
Apelacje od wyroku w całości wywiódł obrońca oskarżonego z wyboru oraz pełnomocnik interwenienta (...) Sp. z o.o.we W..
Apelujący obrońca zarzucił na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.ksł: obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 § 1 pkt 3 k.k.s. w zw. z art. 38 § 1 pkt 3 k.k.s. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że odstęp czasu pomiędzy pierwszym a drugim czynem zarzucanym oskarżonemu nie jest długi, podczas gdy okres pomiędzy dniem 22 kwietnia 2016 roku a dniem 18 listopada 2016 roku nie spełnia powyższej przesłanki uznania ciągu przestępstw skarbowych.
Ponadto, na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:
D., jako przeciętny odbiorca norm prawnych, działający w zaufaniu do orzecznictwa sądów powszechnych, z którego wynikała przeciwna względem dokonanej przez Sąd meriti ocena zachowania oskarżonego, miał świadomość niezgodności z prawem przedmiotowego działania, skoro dotychczas, z wyżej wspomnianych orzeczeń wynika, że nie nosi ono cech bezprawności, stąd uznać należy, że zaistniało realne przekonanie oskarżonego o legalności podjętego zachowania, które uniemożliwia przypisanie mu sprawstwa i winy za ten czyn;
II. rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj.:
I. rażącą obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku, tj.
Ponadto, na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej kary, tj. kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 (jednego) roku, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 (trzech) lat próby oraz kumulatywnie orzeczonej kary grzywny, jako nieadekwatnej do stopnia winy i społecznej szkodliwości zarzucanych oskarżonemu czynów.
Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 k.p.k. wniósł:
Natomiast drugi apelujący zarzucił:
I. Wadliwość przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, która w konsekwencji doprowadziła do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych, uczynionych następnie podstawą kwestionowanego orzeczenia, a to:
II. W konsekwencji naruszeń procedury wskazanych wyżej - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a to poprzez dalece pochopne i zupełnie dowolne przyjęcie, iż gry dostępne na spornych urządzeniach V. mają charakter losowy i tym samym hazardowy, mimo iż sąd dysponował w tym zakresie wystarczającą, kompetentną wiedzą specjalistyczną ujętą w dokumentach urzędowych, złożonych w sprawie, która nakazywała wniosek odmienny, a już co najmniej podjęcie działań ukierunkowanych na rozwianie wątpliwości co do charakteru urządzeń, które można dostrzec, dokonując rzetelnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Jest to uchybienie tym bardziej karygodne, jeśli podkreślić, iż sąd nie podjął praktyczne żadnych działań, by rozbieżności te wyjaśnić, mimo iż jawią się one w sprawie jako nad wyraz jaskrawe.
III.Ostatecznie wobec powyższego - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 107 §1 kks, a to poprzez wadliwe jego zastosowanie, mimo iż nie wykazano ziszczenia się kluczowej w tym przepisie przesłanki urządzania zabronionych gier na automatach do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 ugh, albowiem w sprawie brak jest wartościowego, przekonującego dowodu, iż sporne urządzenia to automaty do gier w rozumieniu przywołanych regulacji ustawy, gdyż są to w swojej istocie urządzenia do gier logicznych V., co w sprawie udokumentowano w sposób skutecznie negujący poglądy przeciwne, forsowane przez oskarżyciela, a zaaprobowane przez sąd I instancji.
IV. Poza wszystkim powyższym także naruszenie art. 6 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (dalej: Dyrektywa 2016/343), którą - wobec braku jej implementacji do krajowego porządku prawnego - stosować należy bezpośrednio od dnia 01,04.2018 roku (vide jej art. 14 ust.l), czyli także w niniejszym postępowaniu, co ma postać braku rozstrzygnięcia na korzyść oskarżonego wszelkich, istotnych wątpliwości występujących w sprawie, w tym w szczególności co do charakteru gier na spornych urządzeniach.
Uwzględniając powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego oraz nakazanie zwrotu interwenientowi spornych urządzeń do gier logicznych V., ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, albowiem postępowanie dowodowe wymaga przeprowadzenia praktycznie w całości.
Ponad powyższe, z najdalej idącej ostrożności procesowej, wniósł nadto o przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym dowodu z opinii biegłego stosownej specjalności - na okoliczności ustalenia charakteru gier dostępnych na urządzeniach V., w szczególności dla wykazania, że gry dostępne na urządzeniach V. są logiczne, gdyż ich wynik jest z góry znany i tym samym przewidywalny, nie są to zatem hazardowe gry na automatach w rozumieniu definicji z art. 2 ust. 3-5 ugh.
Sąd Okręgowy zważył co następuje;
Obie apelacje są bezzasadne, przez co nie mogą skutkować postulowanymi w nich rozstrzygnięciem kasatoryjnym względnie uniewinniającym, prowadzącym w konsekwencji do zwrotu interwenientowi spornych urządzeń do gier.
Ponieważ wniosek o sporządzenie pisemnych motywów wyroku odwoławczego złożył jedynie pełnomocnik interwenienta (...) Sp. z o.o. we W. ( występujący w zakresie czynu przypisanego w pkt. I. 2) części dyspozytywnej wyroku) stąd w myśl przepisu art. 423 § 1 a kpk niniejsze motywy zostaną ograniczone do apelacji wywiedzionej przez ten podmiot.
Apelujący nie podważa ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku co do tego, że oskarżony w określonym w wyroku czasie i miejscu, w dniu 18 listopada 2016r. jako prezes spółki (...) Sp. z o.o. we W., zajmujący się jej sprawami gospodarczymi, urządzał gry na 3-ch automatach, przy czym oskarżony działał w celach komercyjnych i bez koncesji na prowadzenie kasyna gry oraz bez rejestracji automatów przez naczelnika urzędu celno-skarbowego.
Zarzuty apelacji – zresztą zgodnie z przyjętą linia obrony oskarżonego – w pierwszej kolejności dążą do podważenia ustalonych w wyroku właściwości przedmiotowych automatów do gier, które zdaniem apelującego służą prowadzeniu gier logicznych a nie losowych, tj. takich, na których urządzanie gier jest obwarowane warunkami m. in. wynikającymi z art. 6, art. 14 i art. 23 a ustawy z o grach hazardowych z dnia 19 listopada 2009r. ( ugh).
Apelujący dla potrzeb wykazania swych racji sformułował zarzuty obrazy prawa procesowego przepisów art. 193 § 1 kpk w zw. z art. 113 § 1 kks, art. 7 kpk, w zw. z art. 53 § 20 kks, która – jego zdaniem – doprowadziła do obrazy prawa materialnego przepisu art. 107 § 1 kks i wadliwego skazania oskarżonego. W wyniku uwzględnienia zawartego w apelacji wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu „z opinii biegłego stosownej specjalności – na okoliczność ustalenia charakteru gier dostępnych na urządzeniach V.”, tj. że gry dostępne na urządzeniach są logicznymi a nie są hazardowymi w rozumieniu definicji z art. 2 ust. 3-5 ugh, powołano uznanego biegłego sądowego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier R.
R.. Tym samym upadł zarzut obrazy przepisu art. 193 § 1 kpk w zw. z art. 113§ 1 kks. Wymieniony biegły wydał obszerną opinię ( k. – 138- 156 t. VI) , bazując na całokształcie materiałów sprawy, w tym wskazał podjęte czynności badawcze, uwzględniające m. in. analizę zapisów oględzin automatów i nagranych eksperymentów gier na automatach. Wywiedzione wnioski są czytelne, pełne i logiczne, nie zawierają jakichkolwiek sprzeczności. To jedyna opinia specjalistyczna wydana w sprawie, której autorem jest podmiot fachowy, stanowi przez to pełnoprawny dowód, potwierdzający także słuszność wyników eksperymentów procesowych, przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celnych w postępowaniu przygotowawczym.
Ostateczna konkluzja opinii biegłego w żadnej mierze nie podważa dotychczasowych ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku – wszystkie zatrzymane w sprawie automaty do gier służą do celów komercyjnych, na automatach tych rozgrywane były gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości, co oznacza tym samym, iż gry rozgrywane na badanych urządzeniach spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych z dnia 19 listopada 2009r. ( Dz. U. Nr 201 poz 1540 z późn. zm).
Nie znajduje także uznania przywoływany w apelacji jako miarodajny dowód odmiennego ( tj. logicznego) charakteru gier w postaci dokumentacji „opinii technicznych” pochodzących z Instytutu (...) z/s w W.. Dokumenty te nie dotyczą przedmiotowych automatów do gier, lecz podobnych, więc nie mają istotnej wartości dowodowej. Nie stanowią ani merytorycznej ekspertyzy ani opinii prywatnej, podlegającej procesowej weryfikacji.
Myli się apelujący zarzucając naruszenie art. 6 ust. 2 Dyrektywy 2016/343 Parlamentu Europejskiego i Rady UE ( zarzut IV). Przedstawiona przez apelującego interwenienta argumentacja jest zupełnie nietrafna, bo w sprawie niniejszej nie występują uzasadnione wątpliwości dowodowe, nakazujące stosować wobec oskarżonego zasadę art. 5 § 2 kpk.
W zaistniałych okolicznościach dowodowych ustalenia faktyczne zaskarżonego wyroku pozostają oczywiście trafne, a ich bardzo obszerna i prawidłowa analiza karnoprawna stanowi podstawę uznania sprawstwa i zawinienia oskarżonego co do ciągu przestępstw skarbowych z art. 107 § 1 kks i tym samym nie uwzględnienia interwencji (...) Spółki z o. o we W.. Oskarżony jako prezes był jedynym członkiem zarządu tej spółki, podejmował decyzje samodzielnie i jednoosobowo, działał w sposób zaplanowany, świadomie łamiąc normy prawa karnego skarbowego i dopełniające je normy ustawy hazardowej, kierował się wyłącznie chęcią nielegalnego zysku, czyniąc tego procederu stałe źródło dochodu ( k. 12 motywów).
Kierunek i zakres omawianej apelacji, pochodzącej od interwenienta ( który wedle uregulowania płynącego z art. 53 § 41 kks, art. 31 § 1, 2 i 3 kks i art. 119 § 1 kks może dochodzić w postępowaniu karnoskarbowym jedynie swych roszczeń w zakresie przedmiotów podlegających przepadkowi) zwalnia Sąd Odwoławczy od obowiązku odnoszenia się do rozstrzygnięcia dotyczącego wymierzonej oskarżonemu kary ( art. 423 § 1 a kpk). W tej mierze Sąd Okręgowy podziela słuszność wywodów końcowych Sądu I instancji i do nich odsyła.
Na końcu rozważań koniecznym wydaje się zaznaczenie, iż oskarżony I. D. przypisanego mu przestępstwa skarbowego dopuścił się działając jako prezes zarządu (...) Spółki z o. o we W., będąc jednocześnie jedynym członkiem jej zarządu, zatem podejmował decyzje samodzielnie i jednoosobowo, będąc tym samym umocowanym prawnie do reprezentacji spółki w obrocie prawnym. Fakt taki powinien być przeanalizowany, zważywszy na istotę interwencji, tj. zgłoszenie roszczeń do przedmiotów podlegających przepadkowi ( tu automatów do gier) przez podmiot, który nie będąc podejrzanym lub oskarżonym w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, zgłosił w tym postępowaniu roszczenie do przedmiotów podlegających przepadkowi. Niestety interwenient jednocześnie nie wykazał, by oskarżony uzyskał przedmioty objęte postępowaniem a następnie przepadkiem w drodze przestępstwa lub wykroczenia, np. kradzieży ( art. 31 § 2 kks przepadku przedmiotów nie orzeka się, jeżeli są własnością osoby trzeciej, a sprawca uzyskał je w drodze czynu zabronionego jako przestępstwo lub wykroczenie). Owszem, przedmiotowe automaty do gier są własnością interwenienta, ale oskarżony dysponował nimi w sposób umocowany prawem w imieniu interwenienta, który jest spółką prowadzoną przez oskarżonego, zatem faktycznie występuje tu tożsamość obu podmiotów, oskarżonego i spółki, co uzasadnia wniosek o instrumentalnym wykorzystaniu przez oskarżonego instytucji spółki z o. o. do popełnienia przestępstwa skarbowego. Suma tych okoliczności dowodzi, iż (...) Spółki z o. o we W. nie mogła skutecznie zgłosić interwencji w rozumieniu art. 53 § 41 kks.
O kosztach sądowych postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art.113 § 1 kks w zw. z art.636 § 1 kpk i art. 627 kpk (obciążając nimi oskarżonego i na podstawie art. 128 § 5 kks apelującego interwenienta wobec przegrania apelacji) , zaś o opłacie na podstawie art.21 ust. 1) i art. 8 w zw. z art.2 ust. 3 i 3 ust.1 ustawy o opłatach w sprawach karnych z dnia 23 czerwca 1973r./tj. DZ. U. Nr 49, poz. 223 z późn. zm./.