w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz. U poz. 1804 ) oraz opłatą skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł. W związku z tym , że współuczestnicy sporu ponoszą koszty w częściach równych zgodnie z treścią art. 105 § 1 k.p.c. to od każdego z powodów zasądzono kwoty po 125,60 zł. (jest to kwota po zaokrągleniu). Powodowie od tego wyroku złożyli apelację. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10.07.2018 r. (k. 355) uchylił zaskarżony wyrok przyjmując, że wydanie tego wyroku było przedwczesne. Po zwrocie akt Sąd Okręgowy wyznaczając termin rozprawy wezwał powodów do złożenia pisma procesowego z ostatecznym stanowiskiem w sprawie wraz z wnioskami dowodowymi. Powodowie pismem z dnia 7.12.2018r. (k. 374-376) oświadczyli, że nadal popierają pozew z dnia 9.08.2016 r. i sprecyzowali dodatkowo, że zasadniczym celem ich żądania jest ustalenie stosunków prawnych obowiązujących w spółdzielniach mieszkaniowych, ze szczególnym uwzględnieniem pozwanej. Dalej podtrzymywali, że domagają się stwierdzenia przez Sąd Okręgowy, że zarząd pozwanej złamał przepis art. 8 3 ust. 13 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w ten sposób, że nie wprowadził projektów uchwał złożonych przez spółdzielców do porządku obrad walnego zgromadzenia w 2015 r. (jeden projekt uchwały) i w 2016 r. (10 projektów uchwał). W piśmie procesowym z dnia 25.01.2019r. (k. 395-397) powodowie sprecyzowali swoje żądanie podając, że na podstawie art. 189 k.p.c. w związku z art. 8 3 ust. 10, 11 i 13 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, domagają się ustalenia, że: 1.członkowi spółdzielni mieszkaniowej, w tym każdemu z powodów, przysługuje prawo do zgłoszenia projektu uchwały na walne zgromadzenie danej spółdzielni, przy czym jedyne warunki zgłoszenia projektu uchwały, to zgłoszenie projektu najpóźniej na 15 dni przed rozpoczęciem pierwszej części walnego zgromadzenia oraz poparcie projektu podpisami co najmniej 10 członków danej spółdzielni mieszkaniowej — tak zgłoszony projekt uważa się za poprawnie zgłoszony, 2.zarząd spółdzielni mieszkaniowej, w tym zarząd SM (...) w T., ma obowiązek wprowadzić poprawnie zgłoszony (zgodnie z kryteriami podanymi w pkt. 1) projekt uchwały jako punkt obrad w porządku obrad walnego zgromadzenia, 3.przepis art. 8 3 ust. 13 usm w brzmieniu „Zarząd jest zobowiązany do przygotowania pod względem formalnym i przedłożenia pod głosowanie na walnym zgromadzeniu projektów uchwał i poprawek zgłoszonych przez członków spółdzielni” oznacza, że czynności zarządu w związku ze zgłoszonym projektem uchwały są ograniczone wyłącznie do czynności formalnych związanych z uzupełnieniem proponowanego porządku obrad o zgłoszony projekt uchwały jako nowy, oznaczony punkt proponowanego porządku obrad bez prawa do oceny i ingerencji merytorycznej, 4.zarządowi spółdzielni mieszkaniowej nie przysługuje prawo do odmowy wprowadzenia projektu uchwały do porządku obrad walnego zgromadzenia, jeżeli zgłaszający projekt członek spółdzielni dochował wskazanych w art. 8 3 usm warunków poprawnego zgłoszenia projektu uchwały a które wymieniono w pkt 1, 5.zarządowi spółdzielni mieszkaniowej nie przysługuje prawo do odmowy wprowadzenia do porządku obrad walnego zgromadzenia poprawnie zgłoszonego projektu uchwały, bez względu na jego treść, 6.zapisy dotyczące zgłaszania projektów uchwał i wprowadzania ich na walne zgromadzenie spółdzielni mieszkaniowej tj. art. 8 3 ust. 10, 11 i 13 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, mają pierwszeństwo przed art. 39 i art. 40 ustawy prawo spółdzielcze (Lex specialis derogat legi generali). Powodowie w swym piśmie podkreślili, że są członkami Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w T.. Posiadają mieszkania w tej Spółdzielni i dlatego też mają interes prawny w uznaniu powyższych żądań. Takie ustalenia zabezpieczą stosunki prawne między powodami a pozwaną w przyszłości. Pozwana odmawia powodom tych praw członkowskich oraz nie realizuje w/w obowiązków od 2015 r. (i w latach następnych). Podkreślili też, że ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych (lex specialis) została uchwalona dla podkreślenia odrębności charakteru spółdzielczości mieszkaniowej. Podali, że osią i przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie stosunków prawnych pomiędzy spółdzielnią mieszkaniową a jej członkami ze szczególnym uwzględnieniem interpretacji art. 8
w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz. U poz. 1804 ) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł, a w postępowaniu odwoławczym w kwocie 270 zł (§ 10 ust. 1 pkt.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz. U poz. 1804 ) . Współuczestnicy sporu – stosowanie do art. 105 § 1 k.p.c. – ponoszą koszty w częściach równych, stąd od każdego z powodów zasądzono kwoty po 215,70 zł. Apelację od powyższego wyroku wnieśli powodowie, zaskarżając go w całości. Skarżący zwrócili uwagę, że zgodnie z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku żądanie sformułowane w piśmie z dnia 25 stycznia 2019 r. znajduje rozwiązanie w przepisach przytoczonych przez Sąd, w związku z czym nie ma podstaw do rozstrzygania podnoszonych przez powodów wątpliwości w trybie powództwa o ustalenie unormowanego w art. 189 k.p.c. Tymczasem zdaniem skarżących, przepisami właściwymi do rozstrzygnięcia są przepisy wskazane przez nich, w związku z czym podtrzymali żądania sformułowane w przedmiotowym piśmie i żądali rozpatrzenia powództwa. W ocenie skarżących Sąd Okręgowy nie odniósł się do żądań zgłoszonych w piśmie z dnia 25 stycznia 2019 r. Zarzucili, że nie można zgodzić się z wywodem Sądu Okręgowego, iż żądania te znajdują rozwiązanie w przepisach art. 39 i art. 40 ustawy Prawo Spółdzielcze. W ocenie skarżących Sąd błędnie nie uwzględnił zapisu art. 8 3 ust. 13 u.s.m. Wykładnia celowościowa przywołanego artykułu zdaniem skarżących jest jednoznaczna i diametralnie odmienna od wykładni stosowanej przez stronę pozwaną. Powodowie podkreślili, że od samego początku wskazują, iż niewłaściwe jest powiązanie warunków do zgłoszenia projektów uchwały (art. 8 3 ust. 11 u.s.m.) z żądaniem zamieszczenia oznaczonej sprawy w porządku obrad. Powołany w uzasadnieniu art.40 § 2 prawa spółdzielczego dotyczy wyłącznie zgłoszenia spraw oznaczonych do Walnego Zgromadzenia, które zwołane zostało w trybie ekstraordynaryjnym, tj. na żądanie, o którym mowa w art. 39 § 2 prawa spółdzielczego. Wskazany przepis nie może być uznany za przepis, który w sposób ogólny reguluje kwestię żądania spraw oznaczonych. W istocie rzeczy powodowie wskazali dowód, że sprawa oznaczona w porządku obrad Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Mieszkaniowej jest sprawą niższej rangi niż projekt uchwały i może być zgłoszona przez jednego członka spółdzielni. Powodowie wskazali, że kontekstem, w którym obraca się spór, jest art. 39 §1 prawa spółdzielczego, na mocy którego to przepisu zwoływane były do tej pory Walne Zgromadzenia SM (...) w T.. Sąd błędnie uznał, że spór dotyczy rozumienia przepisów, które są jasne. Skarżący w konkluzji domagali się ustalenia, że istnieje bądź nie istnieje konkretne prawo a brak tego ustalenia narusza ich interes prawny, ponieważ są członkami spółdzielni mieszkaniowej, której zarząd odmawia wskazanych praw. Skarżący zwrócili przy tym uwagę, że Sąd w swoim uzasadnieniu szeroko i przychylnie odniósł się do argumentów strony pozwanej, natomiast nie odniósł się do licznych dowodów przedstawionych przez powodów, w szczególności pomijając fakt, że ustawodawca nie tylko celowo wyodrębnił regulacje dotyczącą spółdzielni mieszkaniowych do osobnej ustawy (lex specialis) ale też w kolejnych jej nowelizacjach doprecyzowując te regulacje, wprowadził w 2007 roku - jako całkowicie nową i kompletną regulację - przedmiotowy art. 8 3 u.s.m. W odpowiedzi na apelację pozwana Spółdzielnia wniosła o jej oddalenie. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje: Apelacja nie była uzasadniona co do zasadniczego przedmiotu procesu. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne, co czyni zbędnym ich ponowne przytaczanie. Zgodzić się należy z Sądem Okręgowym, że żądanie powodów sprecyzowane w piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2019 r. (k.395 – 397) w istocie dotyczyło dokonania wykładni przepisów prawa, a w szczególności art. 8 3 ust. 10,11,13 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Materialnoprawną podstawą żądania powodów był art. 189 k.p.c. Słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że podstawową przesłanką merytoryczną powództwa o ustalenie jest istnienie interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego. Prawidłowo także wskazał Sąd Okręgowy, że interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. istnieje tylko wtedy, gdy powód ochronę swojej sfery prawnej może uzyskać przez samo ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Innymi słowy dla ustalenia, że powód posiada interes prawny istotne jest to, aby rozstrzygnięcie wydane w oparciu o art. 189 k.p.c. gwarantowało powodowi skuteczną ochronę jego interesów. Słusznie zatem podkreślił Sąd I instancji, iż wyrok ustalający musi więc być zdatny do tego, aby definitywnie zakończyć spór stron co do prawa czy stosunku prawnego. Tymczasem żądanie powodów dotyczące dokonania wykładni powołanych przepisów do takiego skutku doprowadzić nie mogło. Sąd nie może w sentencji wyroku zadekretować określonego rozumienia przepisów jako wyniku zastosowanej wykładni na różnych jej płaszczyznach: językowej, celowościowej czy systemowej. Innymi słowy, Sąd nie może w procesie o ustalenie ( art. 189 k.p.c.) nakazać stronie określonego rozumienia danej normy prawnej. Przypomnieć przy tym należy, że zgodnie z art. 8 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t. jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 845 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie u.s.m.) „walne zgromadzenie spółdzielni mieszkaniowej nie może być zastąpione przez zebranie przedstawicieli, jednakże, jeżeli statut tak stanowi, w przypadku gdy liczba członków spółdzielni mieszkaniowej przekroczy 500, walne zgromadzenie może być podzielone na części. W przypadku podzielenia walnego zgromadzenia na części uchwałę uważa się za podjętą, jeżeli była poddana pod głosowanie wszystkich części walnego zgromadzenia, a za uchwałą opowiedziała się wymagana w ustawie lub statucie większość ogólnej liczby członków uczestniczących w walnym zgromadzeniu (art. 8 3 ust. 9 u.s.m.). Walne zgromadzenie podzielone na części nie stanowi nowego organu spółdzielni mieszkaniowej, innego lub zastępującego walne zgromadzenie. Stanowi jedynie inną postać walnego zgromadzenia, o którym mowa w przepisach prawa spółdzielczego. Przesłanką do uznania uchwały walnego zgromadzenia podzielonego na części za podjętą jest poddanie uchwały (projektu uchwały) pod głosowanie wszystkich części walnego zgromadzenia. Oznacza to obowiązek głosowania tego samego – co do treści – projektu uchwały przez wszystkie części walnego zgromadzenia (zob. uzasadnienie wyroku SN z dnia 28 marca 2018 r. IV CSK 297/17 OSNC 2019/4/45). Z kolei art. 8 3 ust. 10 u.s.m. stanowi, że „projekty uchwał i żądania zamieszczenia oznaczonych spraw w porządku obrad walnego zgromadzenia lub jego wszystkich części mają prawo zgłaszać: zarząd, rada nadzorcza i członkowie. Projekty uchwał, w tym uchwał przygotowanych w wyniku tych żądań, powinny być wykładane na co najmniej 14 dni przed terminem walnego zgromadzenia lub jego pierwszej części”. Zgodnie zaś z art. 8 3 ust. 11 u.s.m. „członkowie mają prawo zgłaszać projekty uchwał i żądania, o których mowa w ust. 10, w terminie do 15 dni przed dniem posiedzenia walnego zgromadzenia lub jego pierwszej części. Projekt uchwały zgłaszanej przez członków spółdzielni musi być poparty przez co najmniej 10 członków”. W piśmiennictwie podkreśla się, że na zarządzie spoczywa obowiązek przedłożenia pod głosowanie na walnym zgromadzeniu wszystkich projektów uchwał wraz ze wszystkimi zgłoszonymi do nich poprawkami. Ponadto poddaniem uchwały pod głosowanie wszystkich części walnego zgromadzenia – w rozumieniu art. 8 3 ust. 9 us.m. – jest objęcie jej projektu porządkiem obrad walnego zgromadzenia. Podkreśla się, że w praktyce winna decydować o tym będzie pierwsza część walnego zgromadzenia, podczas której należy zobligować walne zgromadzenie do wyczerpania całego porządku obrad o uzupełnienia zgłoszone przez uprawnione organy lub grupy członków. (zob. K. Królikowska (w:) „Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Komentarz”, red. K. Osajda, Komentarz do art. 8 3 u.s.m. Legalis 2019). W doktrynie podkreśla się także, który to pogląd Sąd Apelacyjny podziela, że z wyżej cytowanych przepisów wynika, iż obecnie inicjatywa uchwałodawcza przysługuje także członkom spółdzielni. Aby członkowie mogli wnieść pod obrady walnego zgromadzenia projekty uchwał oraz żądania zamieszczenia oznaczonych spraw w porządku obrad, muszą być spełnione dwa wymagania, a mianowicie: 1) projekt uchwały, przez który należy rozumieć zgłoszoną przez członka propozycję uregulowania jakiejś sprawy w określony sposób w formie uchwały walnego zgromadzenia, powinien być poparty przez co najmniej dziesięciu członków; 2) należy go zgłosić do spółdzielni w terminie do 15 dni przed dniem walnego zgromadzenia lub jego pierwszej części, jeżeli zgromadzenie zostało podzielone na części. Z art. 8 3 ust. 13 u.s.m. wynika przy tym, że regulacja ta wyklucza ingerencję zarządu spółdzielni w treść zgłaszanych przez członków spółdzielni zarówno projektów uchwał (art. 8 3 ust. 11 u.s.m.), jak i propozycji poprawek do projektów uchwał (art. 8 3 ust. 12 u.s.m.), poza ich przygotowaniem pod względem formalnym. (tak A. Stefaniak, „Komentarz do ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych”, art. 8 3 u.s.m.; LEX 2018). Z tych też względów Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu powołanego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2018 r. (sygn. akt V ACa 1277/17), że zarząd Spółdzielni nie ma prawa do dokonywania oceny przedłożonych przez członków wniosków i podejmowania decyzji co do tego czy zostaną one przedstawione pod głosowanie Walnego Zgromadzenia czy też nie. W judykaturze i piśmiennictwie podkreślono również, że brak jest regulacji dotyczących skutków niedochowania wyżej wskazanych przepisów, np. niewywiązania się zarządu z obowiązku spełnienia wymogów określonych w art. 8 3 ust. 13 u.s.m. (zob. K. Królikowska (w:) „Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Komentarz”, red. K. Osajda, Komentarz do art. 8 3 u.s.m. Legalis 2019, także uzasadnienie wyroku SA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2018 r. V ACa 1277/17, Legalis nr 1824379). W doktrynie wyrażono pogląd, że nieprzedłożenie pod głosowanie zgłoszonych w terminie projektów uchwał stwarza podstawę do wniesienia skargi w trybie art. 93 a pr. spółdzielczego. (zob. A. Stefaniak, „Komentarz do ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych”, art. 8 3 u.s.m.; LEX 2018). Niemniej jednak, z uwagi na wyżej wskazane okoliczności odnoszące się do ustalenia po stronie powodów interesu prawnego, który należało raczej oceniać na płaszczyźnie interesu faktycznego a nie interesu prawnego, Sąd Apelacyjny uznał, że zaskarżone orzeczenie co do zasadniczego przedmiotu odpowiada prawu i apelacja w tym zakresie podlegała oddaleniu. Sąd uwzględnił jedynie apelację w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten nie precyzuje, jakie kryteria muszą być spełnione dla przyjęcia w danej sprawie, że zachodzą okoliczności objęte sformułowaniem „w wypadkach szczególnie uzasadnionych”. W judykaturze wskazuje się, że chodzi o takie sytuacje, które wskazują, że ponoszenie kosztów pozostawało w sprzeczności z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego. Przykładowo wskazuje się, że należą do nich okoliczności związane z przebiegiem sprawy – charakter zgłoszonego roszczenia, jego znaczenie dla strony, subiektywne przekonanie o zasadności roszczenia, precedensowy charakter sprawy oraz leżące poza procesem – sytuacja majątkowa i życiowa strony. Ocena, czy takie wypadki wystąpiły w konkretnej sprawie, należy do sądu, który powinien dokonać jej w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego (zob. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 17 kwietnia 2013 r. V CZ 124/12, Legalis nr 735976). W ocenie Sądu Apelacyjnego właśnie z uwagi charakter zgłoszonego roszczenia, precedensowy charakter sprawy oraz subiektywne przekonanie powodów o zasadności roszczenia zaistniały po jego stronie przesłanki do zastosowania wyrażonej w art. 102 k.p.c. zasady słuszności. Z tych też względów Sąd Apelacyjny na podstawie wyżej cytowanych przepisów oraz art. 385 k.p.c. zmienił zaskarżony w części dotyczącej kosztów procesu i oddalił apelację powodów w pozostałym zakresie. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono także na podstawie wyrażonej w art. 102 k.p.c. zasady słuszności. Sąd kierował się w tym przypadku tymi samymi przesłankami, z powodu których nie obciążył powoda kosztami procesu za I instancję.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.