Sygn. akt III AUa 1694/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2017 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Różańska-Dorosz (spr.) Sędziowie: SSO del. Izabela Głowacka-Damaszko SSA Grażyna Szyburska-Walczak Protokolant: Marcin Guzik po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z wniosku (...) Sp. z o.o. S.K.A we W. oraz A. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. o ubezpieczenie społeczne na skutek apelacji (...) Sp. z o.o. S.K.A we W. oraz A. S. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt VIII U 3996/13 I. zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia 10 czerwca 2013 roku w ten sposób, że obejmuje A. S. ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym, z tytułu zawartej z (...) Sp. z o.o. S.K.A we W. umowy o pracę z dnia 1 grudnia 2012 roku; II. zasądza od strony pozwanej na rzecz wnioskodawców kwotę 630 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za wszystkie instancje. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 27 października 2014 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił odwołania (...) Sp. z o.o. S.K.A z siedzibą we W. oraz A. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia 10 czerwca 2013 r., którą organ rentowy stwierdził, że A. S. jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o. S.K.A, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 grudnia 2012 r. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wydał w oparciu o następująco ustalony stan faktyczny sprawy: Wnioskodawczyni A. S., legitymująca się tytułem magistra inżyniera ochrony środowiska, została z dniem 7 grudnia 2012 r. zgłoszona przez wnioskodawcę (...) sp. z o.o. S.K.A. do ubezpieczeń jako pracownik od 1 listopada 2012 r. W dniu 15 stycznia 2013 r. do ZUS wpłynął również imienny raport miesięczny ZUS RCA za miesiąc grudzień 2012 r., w którym płatnik składek wykazał podstawę wymiaru składek za ubezpieczenie A. S. w wysokości 25.000 zł. W dniu 18 marca 2013 r. do ZUS wpłynęło zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3, stanowiące jednocześnie wniosek o wypłatę zasiłku. We wniosku wskazano, że ubezpieczona od dnia 19 stycznia 2013 r. posiadała orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy, a wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia u wnioskodawcy zostało określone zgodnie z umową o pracę na kwotę 25.000 zł. W związku z tym organ rentowy ZUS wszczął z urzędu kontrolę płatnika składek. Podmiot działający pod firmą (...) sp. z o.o. S.K.A. (wnioskodawca) został w dniu 7 lutego 2012 r. wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr (...). Spółka jest reprezentowana samodzielnie przez komplementariusza - (...) sp. z o.o., w której jednym ze wspólników była wnioskodawczyni A. S. oraz samodzielnie prokurent samoistny - mąż wnioskodawczyni J. S.. Wnioskodawczyni posiadała większościowy pakiet udziałów, tj. 99, o łącznej wartości nominalnej 4.950,00 zł. Udziały te zbyła na rzecz M. O. umową sprzedaży z 20 czerwca 2012 r. za łączną wartość 5.445,00 zł. Wnioskodawczyni od dnia 10 maja 2010 r. jest pracownikiem (...) Urzędu Marszałkowskiego zatrudnionym na stanowisku inspektora. Uprzednio była pracownikiem Urzędu Marszałkowskiego Województwa (...) od 1 sierpnia 2006 r. do 9 maja 2010 r. Pracując w godz. 8:00 - 16:00 zajmowała się pisaniem strategii województwa (...), tworzeniem umów, wniosków o dofinansowanie platformy. Wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokości 45.057,10 zł brutto. W tym zawarte było wynagrodzenie za czas choroby oraz zasiłki chorobowe od 19 stycznia 2013 r. do 1 sierpnia 2013 r. w wysokości 23.995,40 zł oraz zasiłek macierzyński od 2 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 13.402,30 zł. W okresie od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. A. S. przebywała na urlopie wypoczynkowym w dniach: od 18 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., od 7 stycznia 2013 r. do 18 stycznia 2013 r. W tym czasie świadczyła pracę na rzecz drugiego pracodawcy - wnioskodawcy (...) sp. z o.o. S.K.A. Na podstawie umowy z 1 grudnia 2012 r. - nazwanej umową o pracę wnioskodawczyni została zatrudniona w (...) sp. z o.o. S.K.A. na czas nieokreślony, w charakterze dyrektora. Praca miała być świadczona w wymiarze pełnego etatu z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 25.000 zł, a wskazanym miejscem pracy była siedziba firmy we W.. Wnioskodawczyni wykazywała jako adres zamieszkania i korespondencji W., ul. (...). Do jej obowiązków należało m.in. reprezentowanie Spółki, aktywne pozyskiwanie klientów, negocjowanie warunków i zawieranie umów oraz świadczenie doradztwa prawnego. Działania i postępy wnioskodawczyni były kontrolowane przez prezesa spółki. Wynagrodzenie miało zależeć od ilości pozyskanych klientów. Ponadto dysponowała pełnomocnictwem do zawierania umów z kontrahentami do 25.000 zł oraz do podpisywania umów z radcą prawnym lub adwokatem. Wnioskodawczyni zaproponowała pracodawcy harmonogram czasu pracy, który w przeważającej części obejmował pracę od 10 do 12 godzin dziennie, a to ze względu na jednoczesne zatrudnienie w Urzędzie Marszałkowskim we W.. Wnioskodawczyni prowadziła windykacje należności na rzecz klientów. Spotykała się z nimi i prowadziła z nimi rozmowy dotyczące warunków umowy między klientem a spółką, którą reprezentowała. Klientami były zarówno osoby prywatne, jak i inne spółki. W trakcie prowadzonych rozmów wnioskodawczyni wykonywała telefony do prezesa spółki, który podejmował ostatecznie decyzje. Od stycznia 2013 r. wnioskodawczyni leczyła się w placówce (...), prowadzonej przez (...) - Usługi Medyczne J. i T. F. Sp. j. z siedzibą we W.. Od 10 stycznia 2013 r. wnioskodawczyni źle się czuła, od 19 stycznia 2013 r. była na zwolnieniu lekarskim, a 21 stycznia 2013 r. dowiedziała się, że jest w ciąży. Z chwilą powstania niezdolności do pracy, jej obowiązki przejął J. S. oraz radca prawny. W okresie zatrudnienia wnioskodawczyni pozyskała 10 klientów i zarobiła na rzecz spółki kwotę 137.500 zł. Obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim. Przed zatrudnieniem wnioskodawczyni nikt nie wykonywał czynności, którymi zajęła się A. S., a spółka (...) sp. z o.o. S.K.A. nie osiągała dochodu. W rozmowie z klientem A. P., w związku z powierzonym przez niego spółce zleceniem do wykonania usług windykacyjnych, wnioskodawczyni zaleciła mu kontakt z prawnikiem T. D.. W efekcie, poza kilkoma telefonami, Pan D. nie wykonywał czynności doradztwa prawnego na rzecz płatnika składek. Nie została z nim zawarta żadna umowa. Większość czynności na rzecz (...) sp. z o.o. S.K.A. wnioskodawczyni wykonała w dniach 28 grudnia 2012 r., 18 stycznia 2013 r. Pojedyncze czynności noszą daty: 8 stycznia 2013 r., 7 stycznia 2013 r., 10 stycznia 2013 r. i 3 grudnia 2012 r. Decyzją z dnia 21 czerwca 2013 r. organ rentowy zobowiązał A. S. do zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego za okres od 21 lutego 2013 r. do 5 maja 2013 r. w kwocie 53.211,92 zł oraz odsetek w kwocie 908,69 zł. Przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia - Śródmieście IV Wydział Pracy zawisła sprawa z odwołania wnioskodawczyni o zasiłek chorobowy. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd orzekł, że odwołania wnioskodawców nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd ten uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, że umowa o pracę zakwestionowana przez organ rentowy została zawarta jedynie dla pozoru. Sąd pierwszej instancji, wskazując na ugruntowane stanowisko judykatury podkreślił, że nie jest najistotniejsze, czy strony zawierające umowę o pracę miały realny zamiar wzajemnego zobowiązania się - przez pracownika do świadczenia pracy, a przez pracodawcę do dania mu pracy i wynagrodzenia za nią - lecz to, czy taki zamiar stron został w rzeczywistości zrealizowany. Sąd Okręgowy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, nie budziło wątpliwości, że przedmiotowa umowa o pracę, w wymiarze czasu pracy w niej określonym, nie była w istocie wykonywana. W ocenie Sądu fakt ten potwierdził protokół kontroli inspektora ZUS w siedzibie firmy. Zeznania wnioskodawczyni opisywały sposób i zasady jej działania oraz jak wyglądała jej praca. Jednak w świetle zebranego materiału dowodowego w postaci dokumentów dotyczących firmy, umów z kontrahentami, dokumentacji dotyczącej wnioskodawczyni (w tym lekarskiej), ale i zeznań świadków, jak i innych dokumentów znajdujących się w aktach rentowych i sądowych oraz akt osobowych wnioskodawczyni, Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom wnioskodawczyni. Jak wyjaśnił Sąd Okręgowy wnioskodawczyni nawiązała stosunek pracy z (...) Sp. z o.o. S.K.A. z bardzo wysokim wynagrodzeniem i po niespełna 1,5-miesięcznym okresie wykonywania czynności na rzecz tej Spółki, przebywała już na zwolnieniu lekarskim. Ten fakt w ocenie Sądu wskazuje na to, że umowa o pracę zawarta między stronami była fikcyjna. Dodatkowo Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na to, że wnioskodawcy byli ze sobą powiązani. A. S. była niegdyś właścicielem 99 udziałów w Spółce z o.o., następnie te udziały sprzedała, z dniem 20 czerwca 2012 r., by następnie w grudniu 2012 r. zostać w niej zatrudniona na pełnym etacie, na stanowisku dyrektora z wynagrodzeniem 25.000 zł miesięcznie. Dalej Sąd wskazał, że podstawowym miejscem pracy od 2010 r. był Urząd Marszałkowski we W., w którym zatrudniona była na pełnym etacie. Z tego względu Sąd uznał, że od momentu zatrudnienia również w Spółce, trudno byłoby wypełnić obowiązki wynikające z obydwu miejsc pracy, gdzie obydwa były pełnoetatowymi. Wnioskodawczyni podnosiła, że w czasie podjęcia pracy w Spółce nie pracowała już Urzędzie Marszałkowskim, a świadczyła pracę tylko w tej Spółce w wolne od pracy dni. Z dokumentów jednak wynika, że w Urzędzie Marszałkowskim wnioskodawczyni pracuje do chwili obecnej, zaś w okresach wskazanych przez Urząd korzystała z urlopów wypoczynkowych - były to okresy: od 18 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. oraz od 7 stycznia 2013 r. do 18 stycznia 2013 r. Wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. (45.057,10 zł brutto). W tym zawarte było wynagrodzenie za czas choroby oraz zasiłki chorobowe od 19 listopada 2012 r. do 1 sierpnia 2013 r. w wysokości 23.995,40 zł oraz zasiłek macierzyński od 2 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 13.402,30 zł. Ponadto Sąd podkreślił, że wysokość wynagrodzenia wnioskodawczyni wynikającego z umowy ze spółką budzi poważne wątpliwości z uwagi na fakt, że Spółka w momencie zatrudnienia wnioskodawczyni była niemalże niewypłacalna, poza wartością kapitału zakładowego Spółki, ze względu na brak działalności. Spółka faktycznie zaczęła osiągać dochody po zatrudnieniu wnioskodawczyni, jednak tego z góry nie można było przewidzieć. Ważna jest również ilość wykonanej pracy w zakresie swoich obowiązków wnioskodawczyni. W ciągu 1,5 miesiąca pracy podpisała w sumie nieznaczną ilość umów z kontrahentami i wystosowała kilka wezwań do zapłaty. Sąd zwrócił uwagę, że cel zawarcia umowy o pracę, jakim jest uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie może przesądzać o pozorności umowy o pracę. Jest to bowiem cel, jaki przyświeca każdemu pracownikowi zawierającemu umowę o pracę. Natomiast zbieżność momentu zawarcia umowy o pracę z zaistnieniem ryzyka ubezpieczeniowego winna być oceniana przez pryzmat zamiaru stron umowy, co do wypełniania obowiązków z niej płynących, a przede wszystkim przez pryzmat rzeczywistego ich wykonywania. Sąd uznał, że zawarta przez A. S. z (...) Sp. z o.o. S.K.A. była wykonywana, jednak w zakresie marginalnym, co świadczy o jej pozorności, a w konsekwencji uzasadniało uznanie jej za nieważną. O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 11 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Apelację od wyroku wywiodła A. S. oraz (...) Sp. z o.o. S.K.A. Ubezpieczona zaskarżyła wyrok w całości zarzucając mu:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.