Żadne okoliczności sprawy nie wskazywały na to, by pozwana miała realny wpływ na ukształtowanie treści postanowień umowy , ustalonych na kanwie wzorca przygotowanego przez powoda. Stwierdzenie, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem były z nim nieuzgodnione , uprawnia Sąd do badania ich pod kątem ukształtowania praw i obowiązków pozwanej w świetle dobrych obyczajów. Zgodnie z art.
kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art.
Postanowienie tego rodzaju nie wiąże konsumenta, jednak strony są związane umową w pozostałym zakresie (art.
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny (art. 385 2 kc). Należy przy tym podkreślić, że sąd bada potencjalnie nieuczciwy charakter warunków umownych z urzędu, bez konieczności podniesienia stosownego zarzutu procesowego przez dłużnika- konsumenta (por. wyrok (...) z 26.1.2017r., sygn. akt C-421/14, postanowienie (...) z 16.11.2010r., sygn. akt C-76/10, wyrok (...) z 9.11.2010r., sygn. akt C-137/08, wyrok (...) z 6.10.2009r., sygn. akt C-40/08, wyrok (...) z 4.6.2009r., sygn. akt C-243/08) – także w postępowaniu w sprawie nakazu zapłaty (wyrok (...) z 14.6.2012r., sygn. akt C-618/10, wyrok (...) z 20.9.2018r., sygn. akt C-448/17). Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, iż umowa wiążąca strony została zawarta z wykorzystaniem wzorca umownego w rozumieniu art. 384 kc. W rezultacie niemal wszystkie zapisy umowne – w tym także zapis, dotyczący obciążenia pożyczkodawcy opłatą prowizyjną – nie były z nim indywidualnie uzgadniane. Pozwana w relacjach z powodem bezspornie posiadała status konsumenta. Jednocześnie omawiane postanowienia umowne, dotyczące prowizji za udzielenie pożyczki nie dotyczyły głównych świadczeń stron umowy, albowiem opierając się o treść art. 720 kc należy stwierdzić, że taki charakter w przypadku umowy pożyczki może mieć wyłącznie zobowiązanie dotyczące zwrotu pożyczonego kapitału, względnie przewidzianych umową odsetek kapitałowych. W rezultacie spełnione zostały wszystkie przesłanki niezbędne do dokonania kontroli incydentalnej w/w postanowień spornej umowy w trybie art.
Sąd zważył, iż wysokość przewidzianej umową prowizji w wysokości 8.169,84 zł stanowi ponad 80% kapitału pożyczki wynoszącego 10.200 zł , co czyni ją rażąco zawyżoną i niemiarodajną w stosunku do świadczenia głównego, a przez to naruszającą interes pozwanej, jako konsumenta. Z umowy w żaden sposób nie wynika jak prowizja ta została skalkulowana, w tym czy i jakie konkretnie koszty pożyczkodawcy związane z udzieleniem pożyczki ma ona pokryć. W tym stanie rzeczy wysokość tej opłaty jawi się, jako całkowicie dowolna i zwiększająca niewspółmiernie zobowiązanie pozwanej. Faktem jest, że pożyczkodawca w związku z oferowaną usługą ma prawo liczyć na godziwy zysk. Nie można jednak pominąć okoliczności, że podstawową formą pobierania zapłaty za udzielenie kapitału są odsetki kapitałowe (art. 359 kc). W literaturze najczęściej rozumie się przez nie wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy (albo też innych zamiennych rzeczy ruchomych) lub za obracanie własnymi pieniędzmi w cudzym interesie. Zgodnie z umową pożyczkodawca zastrzegł sobie prawo pobierania odsetek kapitałowych w maksymalnej, dopuszczalnej prawem wysokości (§ 2 ust. 4 umowy). W tej sytuacji dodatkowe naliczenie tak rażąco wygórowanej opłaty dodatkowej stanowi w ocenie Sądu próbę ominięcia przepisów dotyczących odsetek maksymalnych. Nadto, brak wskazania procedur, jakimi pożyczkodawca kierował się przy określaniu jej wysokości prowadzi do dowolności działania w tym zakresie, co rodzi niepewność konsumenta, co do faktycznych kosztów pożyczki. W zaistniałej sytuacji nie można więc przyjąć, że opłata prowizyjna miała charakter ekwiwalentny. Wysokość tak ustalonej opłaty może prowadzić do uzyskania kosztem konsumenta nieuzasadnionych korzyści finansowych. Przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim , która to w art. 36 a ustalają maksymalne pozaodsetkowe koszty udzielenia pożyczki . Nie oznacza to jednak, że pożyczkodawca może kształtować te koszty w sposób całkowicie dowolny i niczym nieuzasadniony. Granice tych kosztów wyznaczają bowiem dobre obyczaje, zasady współżycia społecznego i uczciwej konkurencji. Ustawodawca przewidział możliwość obciążania konsumentów dodatkowymi kosztami związanymi z umową pożyczki, w szczególności odsetkami, opłatami, prowizjami, podatkami i marżami oraz kosztami usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu (art. 5 pkt 6 lit. „a” i „b” u.k.k., art. 5 pkt 8 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 7 i 10 u.k.k.). Jednocześnie została wytyczona górną granicę pozaodsetkowych kosztów kredytu - art. 36a ust. 2 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. W niniejszej sprawie wysokość prowizji tej opłaty nie przekroczyła tego limitu i formalnie odpowiadała prawu. Okoliczność ta nie uwalnia jednak , jak wskazano wcześniej , od oceny postanowień umownych przez pryzmat uregulowania zawartego w przepisie art.
kc. W myśl tego przepisu nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art.
Postanowienie tego rodzaju nie wiąże konsumenta. Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny (art. 385 2 kc). Jak wynika z powyższego , oceny ukształtowania praw i obowiązków konsumenta nigdy nie można było sprowadzać do weryfikacji, czy dane postanowienie umowne nie narusza ustawy. W tym świetle wprowadzenie przez ustawodawcę górnego pułapu pozaodsetkowych kosztów kredytu (art. 36a u.k.k.) nie mogło być utożsamiane z jego przyzwoleniem, by postanowienia tego rodzaju zawsze wiązały konsumentów bez względu na okoliczności danej sprawy. Jest to tym bardziej widoczne, gdy przyjęte w konkretnej umowie pozaodsetkowe koszty kredytu są znaczne , zwłaszcza przy uwzględnieniu jego kwoty i okresu na jaki został udzielony. Żadne okoliczności sprawy nie wskazywały na to, by pozwana miała realny wpływ na ukształtowanie treści postanowień umowy , ustalonych na kanwie wzorca przygotowanego przez powoda. Doświadczenie życiowe wskazuje, że treść tego typu umów jest odgórnie narzucana klientom. Nie może o fakcie indywidualnego uzgodnienia stanowić sam fakt podpisania umowy. Stwierdzenie, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem były z nim nieuzgodnione , uprawnia Sąd do badania ich pod kątem ukształtowania praw i obowiązków pozwanej w świetle dobrych obyczajów. Z przedłożonych przez powoda dokumentów nie wynika , aby przed zawarciem umowy weryfikował on sytuację życiową i majątkową pozwanej pod kątem tego czy będzie ona w stanie spłacić pożyczkę z tak wysoką prowizją. Zdaniem Sądu niezgodne z dobrymi obyczajami było zatem ukształtowanie wysokości prowizji w kwocie stanowiącej 80% wartości kwoty przekazanej pozwanej. Z umowy w żaden sposób jednak nie wynikało jak prowizja ta została skalkulowana i jej wysokość jawi się jako całkowicie dowolna i zwiększająca niewspółmiernie zobowiązanie pozwanej. Wysokość prowizji nie może bowiem prowadzić do uzyskania kosztem konsumenta nieuzasadnionych korzyści finansowych. Reasumując wskazać należy, że nałożone na pozwaną koszty w postaci prowizji były niczym nieuzasadnione i nieznajdujące oparcia w obowiązujących przepisach prawa, co więcej stanowiły istotne nadużycie ze strony pożyczkodawcy, kształtowały w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami prawa i obowiązki pozwanej jako konsumenta i rażąco naruszały jej interesy , a jako takie nie wiązały więc pożyczkobiorcy. Zwrócić tu też należy uwagę , kwota prowizji została w całości skredytowana i od niej także zostały naliczone przez powoda odsetki umowne. Tym samym pozwana została obciążona nie tylko prowizją w znacznej wysokości , ale także dodatkowo odsetkami umownymi od tej kwoty , co zwiększało znacząco jej zobowiązanie. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził także, iż powód nie wykazał, w jaki sposób dokonał naliczenia dochodzonych pozwem odsetek: zarówno odsetek umownych jak i odsetek za opóźnienie od kapitału przeterminowanego. Zarówno w treści pozwu, jak i dalszych pismach procesowych powód nie wskazał konkretnych kwot , od jakich naliczał wskazane w pozwie odsetki, jak również okresu, którego one dotyczyły. W tej sytuacji Sąd uznał, że żądanie pozwu w części dotyczącej zapłaty skapitalizowanych odsetek w kwocie 2.495,15 zł nie zostało przez niego wykazane, przez co podlegało oddaleniu. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z kontradyktoryjnym modelem procesu cywilnego, którego reguły wynikają wprost z przepisów art. 6 kc oraz art. 232 kpc inicjatywa dowodowa należy do stron i sąd nie jest uprawniony do wyręczenia ich w tym zakresie. Przedstawienie przez stronę dowodu w celu wykazania określonych twierdzeń o faktach sprawy, z których wywodzi ona korzystne dla siebie skutki, nie jest jej prawem, czy obowiązkiem procesowym, lecz ciężarem procesowym, wynikającym i zagwarantowanym przepisami prawa, przede wszystkim w jej własnym interesie. To interes strony, jakim jest wygranie procesu, nakazuje jej podjąć wszelkie możliwe czynności procesowe w celu udowodnienia przedstawionych twierdzeń o faktach. Strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Sąd zaś winien wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów. Na sądzie rozpoznającym sprawę nie spoczywa powinność zarządzania dochodzeń mających na celu uzupełnienie i wyjaśnienie twierdzeń stron oraz poszukiwanie dowodów na ich udowodnienie. Nie zmienia tego faktu treść art. 207 § 3 k.p.c. (por. wyroki SN: z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 5-6, poz. 76, wyrok SA w Poznaniu z dnia 29 grudnia 2003 r., I ACa 1457/03, OSA 2005, z. 3, poz.12, wyroki SN: z dnia 11 lipca 2001 r., V CKN 406/00, Lex nr 52321, z dnia 12 kwietnia 2000 r., IV CKN 22/00, Lex nr 52438). W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, zważywszy na wszystkie poruszone powyżej okoliczności Sąd stwierdził, że roszczenie powoda było uzasadnione tylko w zakresie niespłaconej przez powódkę części całkowitej kwoty pożyczki. Jak wynika z przedłożonego wraz z pozwem rozliczenia pozwana dokonała tytułem spłaty swojego zobowiązania dwóch wpłat w łącznej wysokości 1.685 zł, z czego kwota 500 zł pokryła w całości opłatę przygotowawczą, natomiast kwota 311,99 zł została zaliczona na poczet należności głównej. Żądanie dotyczące opłaty prowizyjnej jest nienależne z uwagi na abuzywność dotyczących tej opłaty postanowień umowy pożyczki, natomiast wysokość dochodzonych pozwem odsetek nie została przez powoda w sposób należyty wykazana. W rezultacie zasądzeniu podlegała wyłącznie pozostała do spłaty należność główna w kwocie 9.888,01 zł. W pozostałej części Sąd powództwo oddalił. Podstawę zasądzenia odsetek od należności głównej stanowił § 7 ust. 2 umowy pożyczki w zw. z art. 481 § 1 i § 2 1 kc. Rozstrzygając w przedmiocie kosztów procesu Sąd zastosował ogólną zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania wynikającą z art. 100 kpc. Zgodnie ze wskazanym przepisem, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Powód poniósł w toku niniejszego postępowania koszty w postaci opłaty od pozwu 172 zł, wynagrodzenia pełnomocnika 3.600 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 17 zł – łącznie 3.789 zł. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powoda wynika z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Powód wygrał proces w 72%, i w takim stosunku pozwana winna jest zwrócić mu poniesione koszty postępowania. Po dokonaniu stosunkowego rozdzielenia pomiędzy stronami kosztów procesu stosownie do wyniku postępowania Sąd zasądził od pozwane na rzecz powoda kwotę 2.728 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. z/ Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.