k.c., zgodnie z którym inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót, chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę. W rozpoznawanej sprawie nie ma sporu co do tego, że powodowie (jako wspólnicy spółki cywilnej) wykonali roboty budowlane w ramach umowy podwykonawczej łączącej ich z (...) sp. z o.o. w S., niesporny jest też fakt, że spółka (...) zgłosiła inwestorowi szczegółowy przedmiot robót podwykonawców, doręczając egzemplarz umowy o podwykonawstwo z 26 października 2017 r. Powodowie podjęli próbę uzyskania wynagrodzenia od swojego kontrahenta ( spółki (...)), próba ta nie powiodła się, wprawdzie powodowie uzyskali tytuł wykonawczy, egzekucja została jednak umorzona z uwagi na brak majątku dłużnika. Sposób obrony pozwanej koncentrował się wokół twierdzenia, że powodowie otrzymali zapłatę wynagrodzenia wprost od spółki (...). Dowodem tego faktu miałyby być dwa pisemne oświadczenia powoda. Opierając się o te oświadczenia A. wywodziła, że powodowie otrzymali wynagrodzenie za prace wykonane do końca stycznia 2018 r., wskazywała również, że instalacja sanitarna i deszczowa, objęta zakresem robót przez powodów, została wykonana 2 lutego 2018 r., nie jest więc możliwe aby objęte żądaniem faktury dotyczyły prac wykonanych w miesiącu lutym 2018 r., z protokołów odbioru między pozwaną A. i spółką (...) wynika bowiem, że w tym okresie rozliczeniowym odebrano roboty sanitarne jedynie o wartości 19.321,11 zł. Pozwana wskazywała również na niejasny dla niej aneks nr (...) do umowy, zawarty między powodami i spółką (...), który dotyczył robót dodatkowych, m.in. dla innej inwestycji (INA P. przy ulicy (...) w S.), pozwana podkreślała przy tym, że aneks ten nie został jej nigdy doręczony jako umowa podwykonawcza. Istota obrony pozwanej została skondensowana w stwierdzeniu Dyrektora Oddziału (...) A. w S. M. K., która na rozprawie 3 marca 2020 r. stwierdziła, że w ocenie agencji doszło do nadużycia: albo jest tak, że powód otrzymał pieniądze od (...) sp. z o.o., co poświadczył swoim podpisem i celowo chce wyłudzić od A. zapłatę po raz drugi, albo nie dostał pieniędzy i poświadczył nieprawdę składając dwa fałszywe oświadczenia. Zdaniem M. K. powinien w tym ostatnim wypadku wystąpić z pozwem przeciwko spółce (...), a nie przeciwko A.. Wyjaśnić zatem trzeba, z materiału dowodowego wynika, iż powodowie nie otrzymali żadnego wynagrodzenia (o czym niżej), zaś powództwo przeciwko A. - nawet przy założeniu nieprawdziwości oświadczeń powoda - zostało wytoczone przeciwko właściwej osobie (dłużnikowi). Odpowiedzialność inwestora z art.
jest bowiem solidarna z generalnym wykonawcą, a to oznacza, że powodowie według swojego wyboru mogli wystąpić z powództwem albo przeciwko S., albo przeciwko A., albo przeciwko obu tym podmiotom jednocześnie (zauważyć przy tym trzeba, że powodowie tryb powództwa i egzekucji przeciwko (...) sp. z o.o. wyczerpali). Zarazem wykazana została podstawowa przesłanka odpowiedzialności inwestora - podwykonawca został zgłoszony, dokonano tego przez doręczenie umowy podwykonawczej, w której wartość robót wykonywanych przez powodów określona została na kwotę 380.000 zł netto (kwota objęta żądaniem pozwu jest niższa od tej kwoty). Powodowie twierdzą zarazem, że nie otrzymali żadnego wynagrodzenia za wykonane prace, ani od S., ani od A.. W tym miejscu zaznaczyć należy, że skoro pozwana opiera swój sposób obrony o fakt dokonania zapłaty przez (...) sp. z o.o., to na pozwanej spoczywa ciężar wykazania tego faktu (art. 6 k.c.). Jedyne dowody mające potwierdzać ten fakt to dwa pisemne oświadczenia powoda sporządzone według wzoru stanowiącego załącznik nr 8 do umowy o roboty budowlane, zawartej między pozwaną A. i spółką (...) (umowa nr (...). (...) (...) z 15 września 2017 r.). Pierwsze z tych oświadczeń, doręczone A. 28 lutego 2018 r. (co potwierdzono prezentatą), dotyczy grudnia 2017 r., kolejne - doręczone A. 16 marca 2018 r. (co potwierdzono prezentatą) - dotyczy stycznia 2018 r., brak jest analogicznego oświadczenia za prace wykonane do 2 lutego 2018 r. Powód - przesłuchany w charakterze strony - wyjaśnił na rozprawie, że oświadczenia te, według wzoru stanowiącego załącznik nr 8 do umowy (której nie był stroną), podpisał rozumiejąc każde oświadczenie w ten sposób, że skoro we wskazanym okresie rozliczeniowym nie zostały wystawione przez jego spółkę cywilną żadne faktury, to tym samym w okresie tym nie powstał żaden obowiązek zapłaty ze strony (...) sp. z o.o. Wzór oświadczenia (załącznik nr 8) nie przewidywał sytuacji, w której w okresie rozliczeniowym nie powstałby w ogóle obowiązek zapłaty, tym samym powód zrozumiał, że skoro spoczywa na nim obowiązek podpisania oświadczenia według wzoru nr 8, to w przypadku braku robót do rozliczenia w danym okresie winien podpisać oświadczenie potwierdzające, że obowiązek zapłaty za ten okres został przez generalnego wykonawcę zrealizowany. Zarazem strona powodowa przedstawiła dowody wskazujące na to, że spółka cywilna powodów nie otrzymała w ogóle żadnej zapłaty od spółki (...). Dowodem takim jest nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z 13 kwietnia 2018 r., wydany w sprawie VIII GNc 260/18 przez Sąd Okręgowy w Szczecinie VIII Wydział Gospodarczy oraz decyzje komornika w postępowaniu egzekucyjnym (zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby). Brak zapłaty potwierdzony został również przez zeznania świadka K. C. (prezesa zarządu spółki S.), z którymi korespondują relacje powoda przedstawione w ramach przesłuchania w charakterze strony. Co więcej z umowy o podwykonawstwo wynika wprawdzie, że faktury za wykonane roboty wystawiane będą przez podwykonawcę raz w miesiącu, na koniec miesiąca, wraz z zaawansowaniem budowy i dostarczeniu protokołu zaawansowania robót wraz z certyfikatami, atestami, deklaracjami zgodności, protokołami prób itp., nie jest jednak uchybieniem warunkom umowy, jeżeli podwykonawca wystawi faktury końcowe po dokonaniu odbioru końcowego wszystkich robót. Tak też się stało w niniejszej sprawie. Powodowie złożyli do akt protokoły odbioru robót przez (...) sp. z o.o. oraz wystawione w oparciu o te protokoły faktury. Brak jest jakiegokolwiek dowodu, który pozwoliłby dokonać ustalenia (chociażby w drodze domniemania faktycznego), że we wcześniejszych okresach rozliczeniowych wystawiane były inne faktury, w oparciu o inne niż załączone do akt sprawy protokoły odbioru między powodami i (...) sp. z o.o., co więcej zauważyć trzeba, że w umowie podwykonawczej wystawienie faktury połączone zostało nie tylko z częściowym protokołem odbioru, ale także z dostarczeniem dokumentacji i wykonaniem prób. Tego typu czynności dla robót powodów zostały wykonane wyłącznie w lutym 2018 r. (w szczególności próby), nie wykonywano ich we wcześniejszych miesiącach realizowania prac. Mając na uwadze opisane wyżej dowody (nakaz zapłaty i dokumenty z postępowania egzekucyjnego, zeznania świadka K. C., przesłuchanie powoda w charakterze strony, dokumenty w postaci faktur i protokołów odbioru między powodami i (...) sp. z o.o.) przyjąć trzeba, że powodowie nie otrzymali żadnego wynagrodzenia za wykonane w całości w ramach umowy podwykonawczej i odebrane przez inwestora roboty. Tym samym wykazane zostały wszystkie przesłanki odpowiedzialności inwestora z art.
Mając na uwadze zakres zarzutów zgłoszonych w sprzeciwie od nakazu zapłaty dodać jeszcze trzeba, że w toku procesu wyjaśniono również okoliczności dwukrotnego wystawienia przez powoda faktury oznaczonej numerem (...). Pierwotnie faktura taka opiewała na kwotę 243.660 zł, następnie egzemplarz powodów został zniszczony i w to miejsce wystawiono dwie inne faktury, których suma wynosi 243.660 zł i z których jedna została oznaczona numerem (...). Zauważyć przy tym trzeba, że powód nie domaga się zapłaty z pierwotnie wystawionej faktury, na kwotę 243.660 zł, przeciwnie - z korespondencji przedprocesowej między powodami i A., jak również między spółką (...) wynika, że powodowie traktują pierwotnie wystawioną fakturę (...) jako niebyłą i nie domagają się w oparciu o ten dokument żadnej zapłaty. Podkreślenia wymaga, że dla odpowiedzialności cywilnoprawnej inwestora bez znaczenia pozostają błędy księgowe po stronie podwykonawcy (takim błędem było niewątpliwie zniszczenie fizyczne faktury, zamiast wystawienia faktury korekty). Tym samym fakty te nie mogą prowadzić do oddalenia powództwa w niniejszej sprawie. Oddalenia powództwa nie uzasadnia również zawarcie przez powodów i (...) sp. z o.o. aneksu nr (...) do umowy. Wprawdzie pozwana ma rację co do tego, że aneks ten dotyczy robót dodatkowych, a jego treść niejasno wskazuje, w jakim zakresie objęte aneksem roboty stanowią roboty dodatkowe wykonywane w obrębie umowy między powodami i (...) sp. z o.o. jako generalnym wykonawcą inwestycji realizowanej przez A., a w jakim zakresie stanowią roboty dodatkowe wykonywane w obrębie umowy między powodami i S. jako generalnym wykonawcą innej inwestycji, podkreślenia jednakże wymaga, że powodowie w niniejszej sprawie nie domagają się w ogóle zapłaty za jakiekolwiek roboty dodatkowe, a żądanie pozwu wyraża się kwotą niższą, iż kwota robót podstawowych, określona w umowie podwykonawczej. Tym samym zawarcie aneksu nr (...) do umowy nie prowadzi do oddalenia powództwa w niniejszej sprawie, pozostając dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy faktem nieistotnym. Podsumowując: na powodach wywodzących swoje roszczenie z art.
spoczywał ciężar udowodnienia, że pozwana jako inwestor wyraziła zgodę na zawarcie przez generalnego wykonawcę ( (...) sp. z o.o.) z powodami jako podwykonawcami umowy o roboty budowlane i zaakceptowała jej treść, a także ciężar udowodnienia, że roboty te zostały wykonane i odebrane. Powodowie ciężarowi temu sprostali. Pozwana nie wykazała natomiast faktów, na których opierała swoją linię obrony, to jest tego, że powodowie otrzymali wynagrodzenie od spółki (...). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostawały błędy w prowadzeniu rachunkowości przez powodów, jak również niejasne oświadczenia powoda złożone na formularzu stanowiącym załącznik nr 8 do umowy między generalnym wykonawcą i inwestorem, a także fakt zawarcia aneksu nr (...) przez powodów i spółkę (...). Powodowie domagali się również od pozwanej jako inwestora zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od 12 kwietnia 2018 r. Wskazać trzeba, że solidarna odpowiedzialność inwestora nie obejmuje roszczeń o naprawienie szkody spowodowanej niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązku zapłaty wynagrodzenia, czy też roszczeń ubocznych z tym związanych, takich jak odsetki [por. Z. w: red. G., M., Kodeks cywilny. Komentarz, W. 2016; B. L. w: red. O., Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2017], opóźnienie kontrahenta podwykonawcy z zapłatą wynagrodzenia per se nie powoduje zatem (z uwagi na art. 371 k.c.), że roszczenie o zapłatę odsetek może być dochodzone przeciwko podmiotom ponoszącym solidarną odpowiedzialność na podstawie art.
[por. wyrok SN z 5.09.2012 r. w sprawie IV CSK 91/12, L.]. Podmioty ponoszące solidarną odpowiedzialność na podstawie art.
są natomiast zobowiązane zapłacić odsetki za opóźnienie po skutecznym wezwaniu ich przez podwykonawcę do zapłaty wynagrodzenia, gdyż roszczenie o zapłatę wynagrodzenia wynikające z art.
ma charakter bezterminowy (art. 455 k.c.) [por. wyrok SA w Katowicach z 13.05.2015 r. w sprawie V ACa 827/14, L.; wyrok SN z 5.09.2012 r. w sprawie IV CSK 91/12, L.]. Powód W. R.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.