Sygn. akt I C 311/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2019 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Maria Tokarz Protokolant: Daria Burny po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z powództwa A. C. oraz P. C. działającego imieniem własnym i jako przedstawiciel ustawowy, imieniem małoletnich: D. C. , R. C. , J. C. , S. C. , M. C., przeciwko B. (...) z siedzibą w R. Ł. o zapłatę I. Zasądza od pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Ł. na rzecz P. C. kwotę 94 250 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 74 250 złotych od dnia 7 grudnia 2017r. do dnia zapłaty, a od kwoty 20 000 złotych od dnia 1 października 2018r. do dnia zapłaty. II. Zasądza od pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Ł. na rzecz A. C. kwotę 83 400 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 63 400 złotych od dnia 7 grudnia 2017r. do dnia zapłaty, a od kwoty 20 000 złotych od dnia 1 października 2018r. do dnia zapłaty. III. Zasądza od pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Ł. na rzecz D. C. kwotę 83 400 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 63 400 złotych od dnia 7 grudnia 2017r. do dnia zapłaty, a od kwoty 20 000 złotych od dnia 1 października 2018r. do dnia zapłaty. IV. Zasądza od pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Ł. na rzecz R. C. kwotę 83 400 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 63 400 złotych od dnia 7 grudnia 2017r. do dnia zapłaty, a od kwoty 20 000 złotych od dnia 1 października 2018r. do dnia zapłaty. V. Zasądza od pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Ł. na rzecz J. C. kwotę 83 400 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 63 400 złotych od dnia 7 grudnia 2017r. do dnia zapłaty, a od kwoty 20 000 złotych od dnia 1 października 2018r. do dnia zapłaty. VI. Zasądza od pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Ł. na rzecz S. C. kwotę 83 400 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 63 400 złotych od dnia 7 grudnia 2017r. do dnia zapłaty, a od kwoty 20 000 złotych od dnia 1 października 2018r. do dnia zapłaty. VII. Zasądza od pozwanej B. (...) z siedzibą w R. Ł. na rzecz M. C. kwotę 83 400 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 63 400 złotych od dnia 7 grudnia 2017r. do dnia zapłaty, a od kwoty 20 000 złotych od dnia 1 października 2018r. do dnia zapłaty. VIII. W pozostałej części powództwa oddala. IX. Nakazuje ściągnąć od pozwanego B. (...) z siedzibą w R. Ł. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 22 303 złotych z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych. X. Pozostałe koszty postępowania między stronami wzajemnie znosi. SSO Maria Tokarz I C 311/18 UZASADNIENIE wyroku z dnia 8.03.2019 roku W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu powodowie domagali się zasądzenia od strony pozwanej B. (...) w Ł.: powód P. C. kwoty 124.250 zł tytułem dopłaty zadośćuczynienia za śmierć żony wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 6.12.2017 r. do dnia zapłaty, zaś powodowie A., D., R., J., S. oraz M. C. kwot po 113.400 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć matki wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 06.12.2017 r. do dnia zapłaty, wszyscy powodowie domagali się również zasądzenia kwot po 50.000 zł każdy wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6.12.2017 r. tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie się sytuacji życiowej w związku ze śmiercią matki i żony, zasądzenia do strony pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. (k.127-132 i k. 187) Uzasadniając żądania powodowie podnieśli, że w dniu 30.09.2017 r. około godz. 18:30 w miejscowości Ł. na drodze krajowej (...) doszło do zdarzenia, w którym kierujący samochodem osobowym marki V. (...) o nr rej. (...), będąc pod wpływem alkoholu, nie zachował szczególnej ostrożności, zjechał z drogi i uderzył w przystanek autobusowy, potrącając stojącą tam K. C.. W wyniku doznanych obrażeń ciała K. C. poniosła śmierć na miejscu. Z oczywistych względów zważywszy na jednoznaczne okoliczności wypadku, nie może być mowy o ewentualnym przyczynieniu się K. C. do zaistnienia zdarzenia. W toku postępowania likwidacyjnego ubezpieczyciel wypłacił powodom tylko zadośćuczynienie po śmierci żony w kwocie 25.750 zł na rzecz powoda P. C. oraz na rzecz dzieci zmarłej w kwotach po 36.600 zł. Nie uznał roszczeń o zapłatę stosownego odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej po śmierci żony i matki z uwagi na brak udowodnienia pogorszenia się sytuacji życiowej o charakterze znacznym. W ocenie powodów przyznane kwoty zadośćuczynienia nie są adekwatne do rozmiarów doznanych krzywd i nie uwzględniają w całości negatywnych następstw tego zdarzenia. W wyniku zdarzenia z dnia 30.09.2017 r. stracili najbliższą im osobę. Tragiczna śmierć K. C. całkowicie zmieniła ich życie, zachwiała normalne funkcjonowanie rodziny. K. C. była osobą, która cieszyła się życiem, była zawsze uśmiechnięta, uczynna i opiekuńcza. Była bardzo pracowita, cały swój czas poświęcała wychowaniu szóstki swoich dzieci. Cieszyła się z każdej chwili spędzonej wspólnie z mężem i dziećmi. Dbała, aby domownikom żyło się wygodnie i bezpiecznie. Była odpowiedzialna za wychowanie dzieci, ponieważ mąż wziął na swoje barki ciężar utrzymania, co nie było łatwe przy tak licznej rodzinie. Bardzo dbała o dobre relacje rodzinne, dla bliskich była podporą duchową, zawsze służyła radą i pomocą. P. C. w sposób nagły utracił miłość swojego życia. Małżonkowie bardzo się kochali i rozumieli bez słów. Choć ich sytuacja materialna nie była dobra, to mimo to dawali sobie wspólnie radę, głównie dzięki wzajemnemu wsparciu. Dla P. C. najszczęśliwszym momentem w ciągu dnia były wizyty żony w miejscu jego pracy. Ponieważ musiał on większość czasu poświęcać pracy, by rodzina miała z czego się utrzymywać, żona codziennie odwiedzała go, by choć przez chwilę mogli nacieszyć się swoją obecnością. Największym marzeniem rodziny C. było posiadanie własnego domu. Wszystkie marzenia legły w gruzach, gdy dotarła do nich wiadomość o tragicznej śmierci K.. Nieodwracalne zerwanie więzi łączącej P. C. z żoną w znaczący sposób wpłynęły na jego stan emocjonalny i psychiczny, spowodowały u niego głęboką żałobę. Do dnia dzisiejszego nie potrafi pogodzić się z jej śmiercią stracił radość życia, unika życia towarzyskiego, odczuwa smutek, żal i tęsknotę. Jedynie miłość do dzieci daje mu siłę, by rano wstawać i starać się normalnie funkcjonować. P. C. bardzo często płacze na samo wspomnienie o żonie. Bardzo przeżywa zaistniałe okoliczności, a w szczególności fakt, iż sprawcą całego tragicznego w skutkach zdarzenia okazał się pijany kierowca. A., D., R., J., S. i M. to dzieci zmarłej. Najstarsze skończyło 18 lat, najmłodsze 10 lat. Zawsze mogły polegać na matce. Matka całkowicie poświęciła się ich wychowaniu, dlatego też ich relacje, były bardzo bliskie, ciepłe i życzliwe. Zmarła była dla nich wsparciem psychicznym w trudnych chwilach, jak również wzorem do naśladowania. Przedwczesna i nieoczekiwana śmierć matki niezwykle negatywnie wpłynęła na ich stan psychiczny, a co za tym idzie również na wyniki w nauce. Dzieci po raz pierwszy spędziły bez matki święta Bożego Narodzenia. Powodowie stracili radość życia, odczuwają smutek, żal i tęsknotę. Często płaczą na samo wspomnienie o zmarłej. Nie potrafią pogodzić się z faktem, w jak brutalny sposób stracili najbliższą im osobę. Wszystkim powodom bardzo brakuje K. i są pogrążeni w głębokiej żałobie. Dom rodzinny opanowała cisza i smutek. Po śmierci K. pozostają tylko bezcenne wspomnienia i codzienne wizyty na cmentarzu. Zdaniem powodów w tych okolicznościach należy się im zadośćuczynienie w kwotach po 150.000 zł na rzecz każdego z nich pomniejszone o wypłaty dokonane już przez ubezpieczyciela. Za niezasadnie powodowie uznali twierdzenia ubezpieczyciela, iż nie udowodnili oni znacznego pogorszenia swojej sytuacji życiowej. Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej może przejawiać się w utracie wsparcia i pomocy w różnych sytuacjach życiowych, a zwłaszcza w utracie szansy na pomoc w przyszłości. K. C. przed śmiercią nie pracowała, ponieważ musiała zająć się wychowaniem aż szóstki dzieci. Niemożliwe było więc podjęcie przez nią jakiejkolwiek pracy. Za stan finansowy rodziny odpowiadał P. C., a K. C. poświęciła się całkowicie dbaniem o dom i dobre wychowanie swoich dzieci. W przeciwieństwie jednak do tzw. utraty środków utrzymania, bądź ich ograniczenia, pogorszenie sytuacji życiowej ma zasięg o wiele szerszy. Odszkodowanie to obejmuje szkody, które nie ulegają uwzględnianiu przy zasądzeniu renty. Pogorszenie sytuacji życiowej polega nie tylko na pogorszeniu obecnej sytuacji materialnej, lecz także na utracie realnej możliwości samej stabilizacji życiowej lub jej realnego polepszenia. Takie właśnie pogorszenie następuje w przypadku utraty matki przez dzieci. Niewątpliwie pod pojęciem znacznego pogorszenia sytuacji życiowej w rozumieniu przedstawionym powyżej mieści się, utrata osoby bliskiej, na której pomoc i wsparcie mógłby uprawniony liczyć w dalszym życiu. W świetle powyższego przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej w postaci znacznego pogorszenia sytuacji życiowej zostały spełnione w odniesieniu do powodów. Dzieci K. C. nie będą mogły już nigdy liczyć na opiekę matki przejawiającą się w formie „fizycznej” dbałości o ich osoby, zapewnienie im bezpieczeństwa, wyborze właściwego leczenia w przypadku zaistnienia takiej potrzeby, zapewnienia materialnego osobistego wsparcia związanego z wyborem dalszej szkoły, studiów, zawodu, sposobu spędzania wolnego czasu itp., czy pomocy w dokonywaniu wyborów w innych sprawach życiowych. Zatem, owo pogorszenie obejmuje nie tylko zakres świadczeń materialnych, ale in concreto także utratę wsparcia i pomocy oraz niezbędnej opieki, której można było oczekiwać ze strony matki i która do chwili śmierci tę osobistą pieczę nad nimi sprawowała. Więź łącząca matkę z dziećmi została przerwana, co powoduje że czują się one zagubione, zdezorientowane i nie potrafią wrócić do normalnego trybu życia. Z uwagi na osłabienie aktywności życiowej pogorszyły się ich wyniku w nauce, są zamyślone i nieobecne. Strata matki niewątpliwie odbije się negatywnie na ich psychice, co może mieć konsekwencje w przyszłości. P. C. pozostał w wychowaniu dzieci całkowicie sam. Po śmierci żony musi pogodzić życie zawodowe z wychowaniem dzieci. Obecnie P. C. musi korzystać z pomocy rodziny, by zapewnić dzieciom byt. Sam nie jest w stanie zapewnić szóstce dzieci godnych warunków, na które niewątpliwie zasłużyli przez cierpienie, którego doznali tracąc matkę w tragicznych okolicznościach. Dzięki jej zaangażowaniu w wychowanie dzieci mógł spokojnie zająć się pracą nie martwiąc się o sytuację w domu. Obecnie sam musi pogodzić wiele ról, co niewątpliwie wpływa na konieczność pomocy innych osób. Powodowie wnieśli zatem o zasądzenie kwot po 50.000 zł stosownego odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią żony i matki. Zdaniem powodów ubezpieczyciel powinien spełnić świadczenia w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie, które miało miejsce w dniu 6.11.2017 roku. w dniu 6.12.2017 roku roszczenie powodów było już wymagalne, dlatego od tej daty liczą odsetki za opóźnienie. Strona pozwana B. (...) w Ł. wniosła o oddalenie powództw w całości i zasądzenie od każdego z powodów na rzecz pozwanej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego (k.196-203). Motywując swoje stanowisko pozwana podniosła, że powództwa nie są uzasadnione. Ubezpieczyciel podkreślił, że wypłacił w toku postępowania likwidacyjnego na rzecz powoda P. C. zadośćuczynienie z art. 446 § 4 k.c. w kwocie 25.750 zł, a na rzecz A., D., R., J., S. i M. C. kwoty po 36.600 zł rozważając szczegółowo wszystkie okoliczności mające wpływ na wysokość ustalonego świadczenia. Funkcja kompensacyjna zadośćuczynienia została zatem spełniona, a więc brak jest uzasadnienia dla zwiększania dotychczas przyznanych kwot zadośćuczynień. Zadośćuczynienie nie pełni funkcji karnej i nie powinno być traktowane jako element sankcji. Zdaniem strony pozwanej powodowie nie wykazali, aby faktycznie doznali krzywdy, która wymaga zadośćuczynienia w łącznej kwocie 150.000 zł. Sama śmierć członka rodziny zawsze wywołuje negatywne emocje i przeżycia, nie oznacza jednak automatyzmu w przyznawaniu świadczeń odszkodowawczych. Śmierć jest okolicznością naturalną w życiu każdego człowieka, z którą trzeba liczyć się na każdym etapie życia. W związku z tym w każdym wypadku wysokość zadośćuczynienia powinna zostać dokonana z uwzględnieniem okoliczności, że śmierć każdej osoby jest zdarzeniem pewnym, które prędzej czy później musi nastąpić. Należy zauważać, że w wyniku śmierci K. C. powodowie nie stali się osobami samotnymi. Znajdują oni wsparcie w rodzinie. Pozwana zauważyła, że wysokość zasądzonych sum pieniężnych nie może przekraczać rozsądnych granic i winna być ustalona przy uwzględnieniu stopy życiowej poszkodowanych przed zaistnieniem zdarzenia. Wynika to z faktu, że poziom życia osoby, której przysługuje zadośćuczynienie należy uznać za istotny przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia o tyle, że jej stopa życiowa rzutować będzie na rodzaj wydatków konsumpcyjnych mogących zrównoważyć doznane cierpienie. W orzecznictwie wskazuje się także, że zadośćuczynienie nie może prowadzić do wzbogacenia osób poszkodowanych. Łączna kwota zadośćuczynienia żądanego przez każdego z powodów, powiększona o kwotę dotychczas wypłaconą skutkowałaby znaczącym wzbogaceniem powodów. Wykraczałaby również poza funkcję kompensacyjną zadośćuczynienia. Pozwana dodała, że relacje jakie łączyły zmarłą z powodami były typowe, oparte na prawidłowych stosunkach rodzinnych. Powodowie nie załączyli jakiejkolwiek dokumentacji medycznej potwierdzającej zgłaszane negatywne konsekwencje tragicznej śmierci żony oraz matki w życiu psychicznym wywołanego u nich rozstroju zdrowia, który powodowałby konieczność korzystania z specjalistycznej pomocy medycznej — wizyty u psychologa czy też psychiatry ani też konieczność przyjmowania środków medycznych. W sprawie brak jest zatem obiektywnego dowodu potwierdzającego występowanie u powodów cech zachowań charakterystycznych dla problemów przystosowania się emocjonalnego do rzeczywistości w wyniku doświadczenia sytuacyjnego urazu psychicznego. Stąd też wszelkie twierdzenia pozwu w tym zakresie należy traktować jako nieudowodnione. Według pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie także roszczenie powodów o zapłatę tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej kwot po 50.000 zł na rzecz każdego z powodów. Ustawodawca w art. 446 § 3 k.c. wprost wskazał, że odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej przysługuje wyłącznie w przypadku gdy nosi one cechy pogorszenia o charakterze znacznym. Nie każde zatem pogorszenie sytuacji życiowej łączy się z koniecznością jego naprawienia poprzez zapłatę stosowanego odszkodowania. Każdorazowo podmiot dochodzący odszkodowania winien zatem wykazać nie tylko stan pogorszenia sytuacji życiowej ale także jego znaczny charakter. Ponadto roszczenia odszkodowawcze dotyczy szkody majątkowej, a nie szkody na osobie. Z ugruntowanych poglądów orzecznictwa i doktryny, wynika, że odszkodowanie to ma na celu pokrycie szkody rozumianej w sensie majątkowym, konkretnego uszczerbku majątkowego w dobrach osoby poszkodowanej, czyli po prostu utraty mienia. Według strony pozwanej powodowie nie wykazali, aby zasadna była zapłata na ich rzecz odszkodowań z art. 446 §3 k.c. Powodowie nie udowodnili pogorszenia sytuacji życiowej ani tego, że nosi ono cechy pogorszenia znacznego. Z przedłożonej do akt szkody dokumentacji wynika, że udział zmarłej K. C. w powstawaniu funduszy przeznaczonych na utrzymanie rodziny wynosił 0 zł. Zmarła nie uzyskiwała dochodu przed śmiercią, była osobą bezrobotną. W związku z tym brak jest w sprawie podstaw do twierdzenia, że powodowie w związku z tragiczną śmiercią K. C. doznali szkody majątkowej. Powodowie obok typowej szkody materialnej, w żaden sposób nie wykazali także aby śmierć K. C. spowodowała zmniejszenie ich aktywności życiowej. Powodowie nie udowodnili stałego osłabienia aktywności życiowej, a tym samym nie wykazali zmiany w sferze dóbr niematerialnych, która rzutuje na ich sytuację materialną. Z tego też powodu żądanie powodów zasądzenia na ich rzecz stosownego odszkodowania nie zasługuje na uwzględnienie. Pozwana zakwestionowała też roszczenie odsetkowe zgłoszone w pozwie, podnosząc, że świadczenia z tytułu zadośćuczynienia mogą być określone co najwyżej od daty wyrokowania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 30.09.2017 r. około godz. 18:30 w miejscowości Ł. na drodze krajowej (...) doszło do wypadku komunikacyjnego z udziałem kierującego samochodem osobowym marki V. (...) o nr rej. (...) D. T. oraz K. C. jako pieszej. Kierowca samochodu będąc pod wpływem alkoholu, nie zachował szczególnej ostrożności, zjechał z drogi i uderzył w przystanek autobusowy, potrącając stojącą na nim K. C.. W wyniku doznanych obrażeń ciała K. C. poniosła śmierć na miejscu. W sprawie wypadku wszczęto postępowanie przygotowawcze przeciwko D. T. podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 177 par 2 kk i 178 kk. Samochód osobowy V. (...), o numerze rejestracyjnym (...) kierowany przez D. T., posiadał wykupioną u pozwanego ubezpieczyciela B. (...) w Ł. polisę. (dowód: okoliczności niesporne) P. C. i K. C. pozostawali małżeństwem od 28.06.1997 roku. Ze związku małżeńskiego posiadali 6-cioro dzieci: A. C. ur. (...), D. C. ur. (...), R. C. ur. (...), J. C. ur. (...), S. C. ur. (...), M. C. ur. (...), K. C. od początku trwania w związku małżeńskim nie pracowała zajmowała się wychowaniem dzieci. Miała wykształcenie podstawowe i żadnego doświadczenia zawodowego, ukończyła klasę specjalną. Pracował tylko P. C. jako pracownik gospodarczy w Zakładzie (...) w Ł. z zarobkiem około 2000-2500 zł netto miesięcznie. Również w latach 2013-2017 K. C. nie wykonywała pracy zarobkowej i nie rozliczała się w US. Utrzymywała siebie i dzieci z dochodów męża P. C. oraz uzyskiwanych w opiece społecznej świadczeń, w tym zasiłków okresowych i celowych np. na zakup opału, odzieży, wsparcia w dożywaniu w szkole, pobierała też 3000 zł ( w momencie śmierci) miesięcznie z programu 500+ na wszystkie dzieci oraz zasiłek rodzinny ze świadczeniami dodatkowymi w związku z wychowywaniem dzieci w rodzinie wielodzietnej w kwocie około 800 zł miesięcznie. Małżonkowie C. zamieszkiwali wspólnie w domu rodzinnym zmarłej w C., gdzie zamieszkiwali też jej rodzice oraz siostra ze swoją rodziną, łącznie trzy niezależne rodziny. Warunki mieszkaniowe były bardzo trudne. Powodowie wraz z K. C. zajmowali jeden pokój. Dochodziło do spięć z uwagi na trudne warunki mieszkaniowe między rodziną powodów a rodziną generacyjną K. C., w szczególności na linii P. C. –teść. Powód P. C. nie był zameldowany w domu teściów, dlatego nie chcieli oni aby przebywał w domu razem z rodziną. Także szwagier K. C. nadużywał alkoholu i również to generowało spory. P. C. i K. C. tworzyli jednak zgodne małżeństwo i zgodną rodzinę. Małżonkowie szanowali się i wspierali. Okresowo występowały między nimi kłótnie małżeńskie dotyczące szczególnie trudnej sytuacji bytowej i mieszkaniowej oraz nastawienia rodziny K. C. do powoda P. C.. Ich pożycie chociaż okresowo zakłócane kłótniami układało się w miarę poprawnie. P. C. starał się bywać w domu rodzinnym żony jak najrzadziej. Podejmował dodatkowe prace u zatrudniającego go pracodawcy, dlatego do domu wracał co trzy dni. Pozostałe noce spędzał w stróżówce u pracodawcy. Za dodatkowe nadgodziny pracodawca przekazywał mu mięso dla rodziny o wartości około 400 zł miesięcznie. Te produkty odbierała od męża K. C., która często go w pracy w Ł. odwiedzała. Małżonkowie bardzo pragnęli własnego domu dla swojej rodziny. Czynili starania w gminie o przydział mieszkania socjalnego, ale bezskutecznie. Również sytuacja materialna rodziny była trudna. Zarobkował tylko P. C.. K. C. wspierała dzieci w nauce, wykonywała wszystkie obowiązki domowe. Dzieci chętnie dzieliły się z nią swoimi odczuciami. Były z matką związane emocjonalnie, do niej zwracały się ze swoimi problemami. Nie zawsze były matce posłuszne, okresowo sprawiały trudności wychowawcze. (dowód: kserokopia skróconego aktu zgonu k. 40, kserokopie dowodów osobistych k. 41 i k. 43-44 i k. 74, kserokopia skróconego odpisu aktu małżeństwa k. 42, oświadczenia powoda k. 45, oświadczenie z dnia 20.01.2018 roku k. 46, ankiety ubezpieczeniowe k. 47-48 i k. 66-68, zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 18.01.2018 roku k. 57, zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 22.02.2018 roku k. 58, karta wynagrodzeń k. 59, zaświadczenie z (...) k. 70, PITy k.60- 65 i k. 230-275, zdjęcia k. 117-121, odpisy skrócone aktów małżeństwa k. 282-286, zeznania powoda P. C. k. 289, zeznania powoda A. C. k. 289/2-290 01:03:52) Postanowieniem z dnia 6.10.2009 roku ds. I. N. 394/09 Sąd Rejonowy w Nowym Sączu ograniczył władzę rodzicielską K. i P. C. nad sześciorgiem małoletnich dzieci poprzez poddanie tej władzy stałemu nadzorowi kuratora z uwagi na tragiczne warunki mieszkaniowe. Nadzorujący rodzinę kuratorzy podkreślali, że powodowie D., R., J., A., S. i M. C. regularnie uczęszczali do szkoły, nie sprawiali trudności wychowawczych, zawsze byli przygotowani do zajęć, odpowiednio i czysto ubrani. Problemy w nauce wynikały tylko z ich możliwości intelektualnych, a nie z powodu zaniedbań środowiskowych. K. i P. C. starali się o poprawę warunków mieszkaniowych dzieci. Remontowali i unowocześniali pomieszczenia udostępniane im przez rodziców K. C.. Na remonty uzyskiwali środki z opieki społecznej. Mimo to warunki mieszkaniowe dzieci były bardzo trudne, pracownicy opieki społecznej i policja zastanawiał się w związku z powyższym nad umieszczeniem powodów: A., J., R., S., D. i M. poza domem rodzinnym w rodzinie zastępczej. W rodzinie stron nie było prowadzonego żadnego postępowania o znęcanie się nad członkami rodziny, czy Niebieskiej Karty. Na początku 2016 roku w sytuację małoletniego wówczas A. C. ingerował sąd opiekuńczy, ponieważ nie realizował on obowiązku szkolnego w sposób systematyczny. Celem tego postępowania było również zmobilizowanie K. C. do uświadomienia małoletnim dzieciom konieczności systematycznego uczenia się i przygotowywania do zajęć szkolnych oraz zaprzestania przez nią przyzwalania na opuszczanie zajęć szkolnych. K. C. zobowiązano do podjęcia konsekwentnych odziaływań wychowawczych względem dzieci i współpracy z asystentem rodziny i (...) w Ł., ponieważ wykazywała ona okresowo pewną nieudolność w oddziaływaniach wychowawczych wobec dzieci, stosując niewłaściwe metody wychowawcze. K. C. wyręczała dzieci we wszystkich obowiązkach, nie rozwiązywała z nimi problemów wychowawczych na drodze rozmowy. Małoletnie dzieci pogorszyły się w nauce. W pomoc K. C. zaangażował się kurator sądowy i asystent rodziny. Dzięki pomocy tych osób A., J., R., S., D. i M. funkcjonowali lepiej w szkole oraz pod względem wychowawczym. Również K. C. lepiej wypełniała swoje obowiązki rodzicielskie. (dowód: zeznania powoda P. C. k. 289, zeznania powoda A. C. k. 289/2-290 01:03:52, dokumenty w aktach III Nsm 394/09, N. 133/09 i O. 128/09) Śmierć żony dla P. C. była ogromnym ciosem. Wszystkie obowiązki rodzinne spadły na niego. Powód nie mógł pogodzić się ze śmiercią, żony która wracała właśnie z odwiedzin u niego w pracy. Ponadto media nagłośniły cały wypadek. Powód nie korzystał z leczenia farmakologicznego po śmierci żony. Uzyskał dwukrotną pomoc psychologiczną w (...) w Ł.. Szybko musiał zmobilizować się do dalszego życia w związku z koniecznością opieki i wychowania dzieci. Uzyskał też pomoc i wsparcie życzliwych ludzi oraz od rodziny zmarłej K. C.. Szybko po śmierci żony powód zdecydował o zakupieniu domu dla siebie i dzieci tak aby mogli w końcu tworzyć normalnie funkcjonującą w odpowiednich warunkach mieszkaniowych rodzinę. Zamierzał przeznaczyć na zakup domu środki uzyskane od ubezpieczyciela, lecz wcześniej musiał uzyskać zgodę sądu opiekuńczego na rozdysponowanie kwotami przyznanymi małoletnim dzieciom. Zawarł zatem ze S. B. i T. B. umowę przedwstępną kupna- sprzedaży dz. ewid 208/6 poł w miejscowości C. o pow. 0,08 ha obj. KW (...) zabudowaną budynkiem mieszkalnym o pow. 219 mkw. zobowiązując się zakupić tą nieruchomość za 360.000 zł do dnia 29.06.2018 roku. Powód P. C. za zgodą sądu opiekuńczego sfinalizował zakup powyższej nieruchomości. Część środków pozyskał z kredytu. Nie związał się z inną kobietą po śmierci zony. Powodowie zamieszkali w tej nieruchomości już w dniu 20.12.2017 roku, płacąc właścicielom czynsz najmu w kwocie po 1000 zł miesięcznie. Dom powodów położony jest w odległości 150 m od domu rodzinnego zmarłej i składa się z 6 pokoi, kuchni, salonu i łazienki. Gdyby K. C. żyła nowy dom nie zostałby zakupiony. (dowód: oświadczenia powoda k. 45, oświadczenie z dnia 20.01.2018 roku k. 46, kserokopia przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 19.12.2017 roku k. 49-52 i k. 141-144, pokwitowanie k. 53, wydruk elektroniczny Kw nr (...) k. 54, zeznania powoda P. C. k. 289, zeznania powoda A. C. k. 289/2-290 01:03:52, zaświadczenie (...) z dnia 29.01.2019 roku k. 299, zaświadczenie (...) z dnia 29.01.2019 roku k. 300) Również powodowie D., R., J., A., S. i M. C. boleśnie odczuli śmierć matki. Powodowie niedowierzali, że doszło do wypadku. Szczególnie trudne były dla nich pierwsze święta B.N. bez matki, które spędzili na cmentarzu i u rodziców zmarłej. Małoletnie M., S. i J. uzyskały 5 krotną pomoc psychologiczną w (...) w Ł., polegającą na wsparciu w okresie żałoby. Wszyscy powodowie razem z ojcem regularnie odwiedzają grób matki. Na wspomnienie po niej reagują płaczem. Rozmawiają o matce i tęsknią za nią. Powodowie jeszcze nie pogodzili się z odejściem K. C.. Obecnie małoletnia M. ma 11 lat i uczęszcza do klasy 5 szkoły podstawowej w C., małoletni J. ma 15 lat i uczęszcza do klasy 8 szkoły podstawowej w C.. Małoletni D. uczęszcza do technikum budowlanego w N., nie pracuje. Małoletni R. i S. uczęszczają do technikum elektrycznego w N.. Pełnoletni A. kontynuuje naukę w technikum budowlanym. Pobiera odpłatność za praktyki budowle. Dzieci zmarłej dalej korzystają ze wsparcia asystenta rodziny szczególnie w nauce i pomocy socjalnej. Rodzinę również monitoruje kurator sądowy w ramach ograniczenia władzy rodzicielskiej P. C.. Po śmierci matki nie zaniedbały swoich obowiązków edukacyjnych. Nie pogorszyły się ich wyniki w nauce, wręcz przeciwnie wyniki w nauce powodów uległy poprawie. Dzieci zmarłej szczególnie te małoletnie są obecnie spokojne, zadbane i zadowolone. (dowód: oświadczenia powodów k. 45-46, zeznania powoda P. C. k. 289, zeznania powoda A. C. k. 289/2-290 01:03:52, zaświadczenie (...) z dnia 29.01.2019 roku k. 299, zaświadczenie (...) z dnia 29.01.2019 roku k. 300, oświadczenie powoda P. C. k. 310/2 00:07:59) Po śmierci K. C. to P. C. złożył wnioski w opiece społecznej o przyznanie świadczeń z programu 500+, zasiłek rodzinny, o wypłatę zasiłków celowych, o przyznanie bezpłatnego dożywiania dzieciom w szkole. W okresie od 1.01.2018 do 23.11.2018 roku pobrał świadczenia wychowawcze na dzieci w łącznej kwocie 28.107,20 zł. (dowód: oświadczenie z dnia 8.12.2017 roku k. 69, zaświadczenia (...) w Ł. z dnia 23.11.2018 r. k. 276-278, pismo (...) z dnia 9.10.2017 roku k. 71, decyzja (...) z dnia 9.10.2017 roku k. 72-73) Aktualnie P. C. w opiece nad młodszymi dziećmi pomaga pełnoletni syn A., który robi zakupy, czasami gotuje dla rodzeństwa. Obiady dla powodów przygotowuje matka zmarłej, mieszkająca po sąsiedzku. Wszystkie obowiązki domowe wykonuje powód P. C. przy wsparciu starszych dzieci. (dowód: zeznania powoda P. C. k. 289, zeznania powoda A. C. k. 289/2-290 01:03:52) Pismem z dnia 31 października 2017r. powodowie zgłosili szkodę pozwanemu ubezpieczycielowi i wnieśli o przyznanie kwot:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.