kpc przez nierozpoznanie odwołania od decyzji z 6 czerwca 2017 r., - naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 184 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 32 ust. la ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1383 ze zm.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie przez przyjęcie że W. P. udowodnił co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i nabył prawo do emerytury i w oparciu o powyższe zarzuty wnosi o zmianę wyroku w całości i oddalenie odwołania. Na uzasadnienie podniósł, że Sąd Okręgowy zmienił jedynie decyzję organu rentowego z 21 kwietnia 2017 r. - nie odnosząc się równocześnie do decyzji z dnia 6 czerwca 2017 r. (również zaskarżonej) - co powoduje, że Sąd Okręgowy zmienił decyzję wcześniejszą, pozostawiając w obiegu prawnym decyzję późniejszą również odmawiającą odwołującemu prawa do emerytury. Należy przy tym podnieść, że obie strony wnosiły o połączenie obu odwołań do wspólnego rozpoznania, a organ rentowy udzielił jednej łącznej odpowiedzi na odwołania. Sąd Okręgowy pominął zupełnie okresy nieskładkowe przebyte przez ubezpieczonego od dnia 15 listopada 1991 r., a odjęcie okresów nieskładkowych spowoduje, że odwołujący nie udowodni 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 14 lat, 7 miesięcy i 11 dni. Zdaniem organu rentowego Sąd Okręgowy naruszył dyspozycję art. 32 ust. la ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym okresów nieskładkowych nie uwzględnia się przy ustalaniu okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach. Zdaniem organu rentowego ustalanie stażu pracy w szczególnych warunkach na dzień 31 grudnia 1998 r. nie może odbywać się w oderwaniu od przepisów ustawy z dnia 7 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. poz. 450, z późn. zm.), która wprowadziła podział okresów na składkowe i nieskładkowe, bowiem przeciwna sytuacja doprowadziłaby do niezrozumiałej i sprzecznej z prawem wyższości aktu niższego rzędu, czyli rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) nad aktem wyższego rzędu, czyli ustawą z dnia 7 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. poz. 450, z późn. zm.). Tym bardziej, że z rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynikała wprost konieczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy - nie wskazując przy tym, że do pracy takiej należy zaliczyć również okresy niewykonywania pracy spowodowane np. chorobą. Ponadto przyjęcie okresów nieskładkowych do stażu pracy w szczególnych warunkach skutkowałoby nieuprawnionym, zdaniem organu rentowego, uprzywilejowaniem osób posiadających okresy nieskładkowe nad osobami nieposiadającymi takich okresów, bowiem osoby posiadające okresy nieskładkowe otrzymywałyby prawo do emerytury w obniżonym wieku po faktycznym przepracowaniu mniejszej ilości lat - od wymaganych 15 lat - niż osoby, które okresów nieskładkowych w tych samych okresach nie posiadały, a pracowały na tożsamych stanowiskach pracy i były przez to przez dłuższy okres narażone na niekorzystne dla zdrowia warunki pracy. Organ rentowy zwrócił przy tym uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II UK 127/13, zgodnie z którym okres urlopu wychowawczego udzielonego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych (jedn. tekst Dz.U. z 1990 r. Nr 76, poz. 454 ze zm.) nie jest okresem zatrudnienia na kolei w rozumieniu § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zw. z art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jedn. tekst Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). W przepisach ubezpieczeniowych zarówno okres urlopu wychowawczego jak i czasowej niezdolności do pracy są okresami nieskładkowymi - żaden przepis nie pozwala na gradację tych okresów, czyli określanie, że jeden jest bardziej a drugi mniej nieskładkowy - wszystkie powinny być zatem przy ustalaniu prawa do emerytury traktowane tak samo. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II UK 2/11, przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że instytucja tzw. wcześniejszej emerytury podlega ścisłej wykładni. Zdaniem organu rentowego potwierdza to stanowisko reprezentowane przez organ rentowy, że jedynie okresy faktycznej pracy w szczególnych warunkach, czyli okresy składkowe mogą być do takiej pracy zaliczane. W odpowiedzi na apelację ubezpieczony wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego za II instancję wg norm przepisanych. Na uzasadnienie podniósł, że zarzuty zawarte w apelacji są całkowicie bezpodstawne, dlatego powinna ona zostać oddalona w całości, a wyrok sądu I instancji winien zostać utrzymany w mocy w obecnym kształcie. W ocenie ubezpieczonego Sąd I instancji w zaskarżonym przez organ rentowy orzeczeniu rozpoznał odwołanie ubezpieczonego W. P. od decyzji ZUS Oddział w Z. z dnia 21 kwietnia 2017 r., w której po rozpatrzeniu jego wniosku z dnia 1 marca 2017 r. odmówiono mu prawa do emerytury z przyczyn wskazanych w jej uzasadnieniu. Wbrew twierdzeniom organu rentowego nie doszło do naruszenia art.
kpc, gdyż Sąd w wyroku w myśl dyspozycji tego przepisu uwzględnił odwołanie i zmienił zaskarżoną przez ubezpieczonego decyzję ZUS przyznając mu prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach od dnia 13 marca 2017 r. Ubezpieczony wniósł odwołanie od pierwszej odmownej decyzji z dnia 21 kwietnia 2017 r., w której jako podstawę odmowy przyznania mu emerytury wskazano nieosiągnięcie wieku emerytalnego, nieosiągnięcie 25- letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz niezłożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE na dochody budżetu państwa. Kolejna odmowna decyzja z 6 czerwca 2017 r. wydana została przez organ rentowy w trakcie trwania postępowania sądowego dotyczącego tego samego wniosku W. P. z dnia 1 marca 2017 r., stąd zasadne wydaje się zobligowanie organu rentowego do wskazania podstawy prawnej uzasadniającej wydanie kolejnej, tożsamej decyzji, w której również odmówiono mu prawa do emerytury. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wyraźnie wskazał, iż organ rentowy w kolejnej decyzji z dnia 6 czerwca 2017 r. ponownie odmówił odwołującemu przyznania prawa do emerytury w niższym wieku jedynie z taką zmianą, że spełnił wymóg złożenia oświadczenia w przedmiocie OFE. Tak więc mieliśmy do czynienia ciągle z jedną i tą samą decyzją odmowną ZUS, która stanowiła odpowiedź na wniosek odwołującego z 1 marca 2017 r. i w której to decyzji będącej utrzymaną w mocy, uległo w toku zainicjowanego przez odwołującego postępowania sądowego tylko nieznacznej modyfikacji jej uzasadnienie. W żaden sposób nie można również zaakceptować poglądu organu rentowego, iż doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 184 ust 1 pkt 1 w związku z art. 32 ust la ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i w konsekwencji przyjęcie, że W. P. udowodnił przepracowanie co najmniej 15-tu lat w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i stąd nabył prawo do emerytury. Tymczasem Sąd I instancji przyjmując iż odwołujący przepracował w warunkach szczególnych okres 15 lat 2 miesięcy i 3 dni, oparł się z jednej strony na zeznaniach odwołującego oraz świadków J. W., a z drugiej dokumentację pracowniczą uzyskaną z Archiwum (...) z siedzibą w L. i z Przedsiębiorstwa (...). Z szeregu dokumentów załączonych do akt (tj. umów o pracę, skierowania do Średniego Studium Zawodowego oraz licznych zaświadczeń wystawionych przez pracodawcę i podpisanych przez dyrektora, głównego księgowego lub kierownika działu kadr) wynika w sposób bezsporny zarówno okres zatrudnienia W. P. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w R. od 1 września 1972 r. do 29 lutego 1984 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd I instancji w sposób szczegółowy opisał charakter pracy odwołującego w trakcie zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie (...), tj. jako absolwenta przyzakładowej szkoły zawodowej w okresie od 21.06.1975 r. na stanowisku mechanika maszyn i urządzeń przemysłowych ślusarza remontowego, a następnie po zakończeniu służby wojskowej w okresie od 10 kwietnia 1980 r. do 29 lutego 1984 r. na stanowisku montera rurociągów energetycznych i technologicznych, tj. przez okres 3 lat, 9 miesięcy i 22 dni. W równie wnikliwy sposób Sąd w zaskarżonym wyroku przywołując odpowiednie przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych opisał charakter i rodzaj pracy wykonywanej przez odwołującego w szczególnych warunkach w Przedsiębiorstwie (...) w okresie od 21 lipca 1987 r. do 31 stycznia 1994 r., tj. przez okres 6 lat, 6 miesięcy i 11 dni, pozwalającej na zaliczenie jej do jednego z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy i zgodny z zebranym materiałem dowodowym wykazał, iż odwołujący mimo bycia zatrudnionym na stanowisku pracownika budowlanego - brygadzisty wykonywał prace w szczególnych warunkach bez względu na nazwę zajmowanego stanowiska, na co wskazywał rodzaj wykonywanej pracy, warunki w jakich była świadczona oraz pełny wymiar czasu w jakich była wykonywana. Z wyżej opisanych względów wskazać należy iż rzekome naruszenie przepisów prawa procesowego jak również materialnego polegające na błędnej wykładni i ich niewłaściwym zastosowaniu podniesione w apelacji organu rentowego, opierają się na jednostronnej i subiektywnej interpretacji powołanych przepisów przez przedstawiciela ZUS Oddziału w Z.. Tymczasem dogłębna ocena całokształtu materiału dowodowego wskazuje, iż ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy w Katowicach znajdują odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym w postaci zeznań odwołującego, świadków, akt osobowych, dokumentacji pracowniczej świadków, które potwierdzają w sposób niebudzący wątpliwości fakt osiągnięcia przez odwołującego odpowiedniego wieku, od którego przysługuje emerytura, wymaganego stażu pracy oraz okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych i przekazania środków z otwartego funduszu emerytalnego na dochody budżetu państwa, które to w konsekwencji stanowiły o przyznaniu mu prawa do emerytury w obniżonym wieku. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: apelacja jest bezzasadna. Sąd Okręgowy w zakresie decyzji organu rentowego z 21 kwietnia 2017 r. przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe, nie przekraczając granicy wyznaczonej dyspozycją art. 233 § 1 kpc, dokonał właściwych ustaleń faktycznych oraz wywiódł z nich logiczne i znajdujące oparcie we właściwie wskazanych przepisach prawa materialnego wnioski. Nie budzą też wątpliwości Sądu Apelacyjnego: trafność rozstrzygnięcia i rozważania przedstawione na jego uzasadnienie, które w całości przyjmuje za swoje, bowiem Sąd I instancji w sposób odpowiadający wymogom art. 328 § 2 kpc ustalił fakty oraz wyjaśnił podstawę prawną wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W powyższym zakresie w istocie jedynym zarzutem apelacji jest uwzględnienie okresów nieskładkowych przebytych przez ubezpieczonego od dnia 15 listopada 1991 r., bez których nie udowodni 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 14 lat, 7 miesięcy i 11 dni. Zarzut ten nie mógł być uwzględniony. Organ rentowy nie przyjmuje do wiadomości ustalonego poglądu Sądu Najwyższego i sądów powszechnych (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z 27 listopada 2003 r. sygn. akt III UZP 10/03, OSNP Nr 5 z 2004 r. poz. 87), iż do okresu pracy w szczególnych warunkach, o jakich mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), wlicza się okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania tego stosunku pracy, przypadające po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Jak nadto wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 18 maja 2012 r., sygn. akt III UK 99/11, LEX nr 1227193), sytuacja osób wymienionych w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach, opisywana w doktrynie jako ekspektatywa prawa podmiotowego, polega na spełnieniu się tylko części stanu faktycznego koniecznego do nabycia prawa, które poprzedza i zabezpiecza przyszłe prawo podmiotowe. Uwzględnienie ochrony praw w trakcie nabywania jest zaś aprobowane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem Sądu Najwyższego, ochrona ekspektatywy może wynikać z jej istoty, lecz może także zyskiwać wzmocnienie w prawie. Funkcję takiego wzmocnienia spełnił art.184 stawy emerytalno-rentowej wobec pozostających w toku stosunków nabywania prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach przed dniem 1 stycznia 1999 r. W przepisie tym ustawodawca utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym. Przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, tj. zobowiązania się przez Państwo do powstrzymywania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe. Wobec tego przewidziana w ustawy ekspektatywa nie mogła wygasnąć wskutek nowej regulacji ustalania stażu pracy w szczególnych warunkach. W ocenie Sądu Apelacyjnego w pełni podzielającego ten pogląd, bezzasadne jest pomijanie przez organ rentowy spornych okresów pobierania zasiłków chorobowych, zaś ich uwzględnienie skutkuje wykazaniem przez ubezpieczonego przesłanki co najmniej 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu, po myśli art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ust. 1 oraz § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), a zatem przyznaniem prawa do spornej emerytury. Skarżący zarzucił nadto naruszenie art.
Pozostaje faktem, że zaskarżony wyrok nie wskazał w sentencji i nie objął rozstrzygnięciem owej decyzji. Nie mamy jednak do czynienia z nierozpoznaniem istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 kpc. W ocenie Sądu Apelacyjnego, mimo nierozpoznania przez Sąd I instancji odwołania od decyzji z 6 czerwca 2017 r., prawomocne wyroki wydane w niniejszej sprawie, stanowią dostateczną podstawę do przyznania ubezpieczonemu spornego świadczenia, zatem ponowne rozpoznawanie sprawy przez Sąd Okręgowy w opisanym zakresie nie byłoby celowe. Z tych przyczyn, po myśli art. 385 kpc orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji. O zwrocie kosztów zastępstwa adwokackiego za drugą instancję orzeczono (w punkcie 2) z mocy art. 98 § 1 i 2 kpc oraz art. 108 § 1 kpc, a także § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz.1800 z późn. zm.). /-/ SSA A.Kolonko /-/ SSA W.Nowakowski /-/ SSA W.Bzibziak Sędzia Przewodniczący Sędzia ek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.