kpc, jeżeli sprawa o rozwód jest w toku, nie może być wszczęte odrębne postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron. W razie potrzeby orzeczenia o władzy rodzicielskiej stosuje się przepisy o postępowaniu zabezpieczającym. Treść władzy rodzicielskiej, w szczególności sprowadza się do wykonywania pieczy nad osobą małoletniego dziecka i wychowania go (art.95 § 1 kr i o). Zatem jej istota polega na podejmowaniu decyzji we wszystkich sprawach dotyczących dziecka (art. 95 § 4 kr i o), tak jak tego wymaga jego dobro (art. 95 § 3 kr i o). Wykonywanie tak pojmowanej władzy rodzicielskiej przysługuje obojgu rodzicom, a każde z nich jest uprawnione i obowiązane do jej wykonywania (art. 97 § 1 kr i o), przy czym w istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w przypadku braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy (art. 97 § 2 kr i o). Tym samym, z całokształtu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a zwłaszcza tych wyżej przywołanych, wynika, że władza rodzicielska stanowi ogół praw i obowiązków rodziców względem dziecka, mających na celu zapewnienie mu należytej pieczy i strzeżenie jego interesów (p. m.in. uchwała SN z dnia 14.06.1988r., III CZP 42/88), co manifestuje się także podejmowaniem codziennych decyzji dotyczących wszystkich spraw dziecka, w tym także i tych istotnych - w rozumieniu art. 97 § 2 kr i o. Wobec powyższego, rozstrzyganie o istotnych sprawach w życiu małoletniego dziecka, w braku stosownego w tym zakresie porozumienia rodziców, wpisuje się w regulowanie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej w rozumieniu już wyjaśnionym. Skoro zatem jedno z rodziców, w toku postępowania w sprawie o rozwód, zgłasza takie żądanie, to niewątpliwie dotyczy ono władzy rodzicielskiej – w rozumieniu art.
kpc i z uwagi na zakaz wynikający z treści tego przepisu (o niedopuszczalności wszczęcia odrębnego postepowania) winno być ono rozpoznane w sprawie o rozwód według przepisów o postępowaniu zabezpieczającym. Tym bardziej, że postanowienie sądu o udzieleniu takiego zabezpieczenia ma charakter regulacyjny, tworzy w tym zakresie czasowo nową sytuację prawną. Zabezpieczenie takie, określane w literaturze przedmiotu mianem zabezpieczenia nowacyjnego, właśnie przez to, że tymczasowo reguluje sferę praw i obowiązków stron postępowania, w tym i w zakresie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej. Raz jeszcze podkreślić należy, że tego rodzaju zabezpieczenie, nie kształtuje tej sytuacji w sposób definitywny – na przyszłość, bo taką funkcję spełnia dopiero prawomocne orzeczenie uwzględniające powództwo w sprawie o rozwód – w zakresie rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej, tj. o sposobie jej wykonywania. Zatem te dwie sfery regulacji, a więc ta wynikająca z istoty udzielenia zabezpieczenia, jak i rozstrzygnięcia zawartego już w prawomocnym wyroku, stanowią swego rodzaju „naczynia połączone”. Innymi słowy, przepis art.
58 § 1,1a kr i o. Chociaż, jak zostało już wyjaśnione, każdy z nich pełni inną funkcję i rolę, to oba kreują podstawy rozstrzygania o wykonywaniu władzy rodzicielskiej w sprawie o rozwód, przy czym przepis art.
kpc – w zakresie ukształtowania sposobu jej wykonywania - czasowo, w szczególności do prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o rozwód, a przepis art. 58 § 1,1a kr i o – na przyszłość, czyli po dacie prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie o rozwód. Różnica między obu rozwiązaniami jest i taka, że o ile w toku sprawy o rozwód udzielenie zabezpieczenia może rozstrzygać o pojedynczych, incydentalnych sprawach wpisujących się w wykonywanie władzy rodzicielskiej, jak np. dotyczących miejsca zamieszkania, czy kształcenia dziecka, to orzeczenie w wyroku rozwodowym o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej ma stanowić generalne rozstrzygnięcie, które winno sprawdzać się we wszelkich sytuacjach wyczerpujących istotę wykonywania władzy rodzicielskiej, uwzględniając często i to, co wynika ze sposobu realizacji już udzielonego zabezpieczenia. Ta swego rodzaju odmienność funkcji i celów obu instytucji (art. 58 kr i o oraz art.
kpc), w sposób oczywisty nie eliminuje wniosku, że rozstrzyganie o istotnych sprawach dziecka, jako wpisujące się w istotę wykonywania władzy rodzicielskiej, winno nastąpić tylko i wyłącznie na podstawie przepisów o postępowaniu zabezpieczającym w toku postępowania w sprawie o rozwód. Takie też stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (p. postanowienie SA w Poznaniu z dnia 30.09.2013r., I Acz 1586/13). Warto dodać, że przywołane orzeczenie zapadło w analogicznym stanie faktycznym, a Sąd ten uwzględnił zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego o przekazaniu Sądowi Rejonowemu wniosku o rozstrzygnięcie o istotnej sprawie dotyczącej dziecka, tj. wyboru szkoły. Przedstawiona przez Sąd Okręgowy (rozpoznający niniejszą sprawę w postepowaniu apelacyjnym) wykładnia analizowanych przepisów, respektując zasadę jednotorowości postępowania, czego wyraz stanowi art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.