Sygn. akt III APa 10/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Ursz

§ 1kp).

Art.

§ 1

kodeksu pracy stanowi, że w zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność. W doktrynie przyjmuje się , że w czasie obowiązywania umowy o pracę z przepisu art.

§ 1

kp wynikają dwa zobowiązania dla pracownika: - zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy, - świadczenia przez pracownika pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność konkurencyjną wobec pracodawcy. W niniejszej sprawie w związku z postanowieniami zawartej pomiędzy stronami umowy z 1.05.2008 r. będziemy mieli do czynienia z tym pierwszym uregulowaniem, a w związku z powyższym w pierwszej kolejności należałoby zdefiniować „działalność konkurencyjną”. Przepisy kodeksu pracy nie precyzują, co oznacza sformułowanie „działalność konkurencyjna”, dlatego należy odwołać się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, gdzie utrwalił się pogląd, że za działalność konkurencyjną uznaje się aktywność pracownika, która przejawia się w tym samym lub takim samym zakresie przedmiotowym i skierowana jest do tego samego grona odbiorców, oraz pokrywa się z obszarem działalności pracodawcy (por. wyrok SN z 8.05.2002 r. I PKN 221/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 98). W piśmiennictwie wobec braku określenia granic działalności konkurencyjnej, przyjmuje się, że zakazana może być taka działalność, która narusza interes pracodawcy lub mu zagraża (patrz: Justyna Stencel „Zakaz konkurencji w prawie pracy”, Wydawnictwo Prawnicze, W-wa 2001). Jednakże należy również pamiętać, że umowa o zakazie konkurencji nie może zawierać postanowień, które zobowiązywałyby pracownika do nie podejmowania działalności nie pokrywającej się z przedmiotem działalności pracodawcy. Tym bardziej zakazane jest zawieranie w takiej umowie postanowień zabraniających pracownikowi podejmowania jakiekolwiek pracy na własny rachunek w ramach działalności gospodarczej, czy stosunków cywilnoprawnych, gdyż stanowiłoby to ograniczenie zasady wolności pracy czy zasady wolności gospodarczej. Umowa o zakazie konkurencji, której celem jest przede wszystkim ochrona interesów pracodawcy, musi bowiem uwzględniać także interesy pracownika. W wyroku z 12.09.2008 r. (I PK 27/08, OSNP 2010/3-4/34) Sąd Najwyższy stwierdził, że obowiązkom wynikającym z umowy o zakazie konkurencji uchybia jedynie taka działalność pracownika, która jest przez niego rzeczywiście prowadzona, adresowana do tego samego kręgu odbiorców, choćby częściowo pokrywała się z działalnością pracodawcy i realnie zagrażała jego interesom. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy, Sąd Apelacyjny nie podzielił zapatrywań Sądu I instancji, że pozwany naruszył zakaz konkurencji. Zakres prowadzonej przez pozwanego działalności gospodarczej był bowiem całkowicie odmienny od działalności prowadzonej przez powoda, a zakupione w firmie powoda elementy wykorzystane następnie przy świadczeniu usług przez pozwanego nie świadczą o prowadzeniu działalności konkurencyjnej, nie godziły w interesy powoda, a wręcz jak to wskazywał pozwany świadczyły o działaniu w interesie powoda aby utrzymać klientów firmy powoda. Omówienia wymaga również szeroko eksponowany w apelacji zarzut nie wykazania przez powoda szkody w związku z domniemanym naruszeniem zakazu konkurencji. Paragraf 2 art.

kp stanowi, że pracodawca, który poniósł szkodę wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji przewidzianego w umowie, może dochodzić od pracownika wyrównania tej szkody na zasadach określonych w art. 114 – 122. W zależności wiec od tego, czy pracownik umyślnie, czy nieumyślnie przyczynił się do powstania szkody będzie miał zastosowanie, albo art. 122 kp mówiący o obowiązku naprawienia szkody w pełnej wysokości, albo art. 119 kp mówiący o odszkodowaniu w wysokości wyrządzonej szkody, ale nie wyższej od kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody. Jednakże należy pamiętać, że konstytutywnym warunkiem odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy jest to, że wskutek nie wykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych z winy pracownika została wyrządzona szkoda pracodawcy i chodzi tu o normalne następstwa nie wykonania obowiązków pracowniczych. Z art. 361 § 1 kc, który będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie poprzez art. 300 kp, wynika, że związek przyczynowy jest konieczną przesłanką powstania odpowiedzialności odszkodowawczej. W wyroku z 26.01.2005 r. II PK 191/04 (OSNP 2005/20/313) Sąd Najwyższy stwierdził wprost, że warunkiem odpowiedzialności odszkodowawczej pracownika z tytułu naruszenia zakazu konkurencji w czasie trwania stosunku pracy (art.

§2

kp) jest zawinione wyrządzenie pracodawcy szkody stanowiącej normalne następstwo naruszenia zakazu konkurencji. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w przypadku zatajenia przez pracodawcę warunków porozumienia z firmą trzecią, dotyczących odszkodowań za działania naruszające zakaz konkurencji przez własnych pracowników, ci pracownicy będą zwolnieni z tej odpowiedzialności odszkodowawczej. Tak więc i z tego powodu: zatajenia przed pozwanym porozumienia wiążącego powoda z firmą trzecią dotyczącego zakazu konkurencji, postanowienia tej umowy nie mogą stanowić podstawy odszkodowawczej uzasadniającej wniesione powództwa o naprawienie szkody w kwocie 100 000 zł. Mając na uwadze powyższe Sąd II instancji nie podzielił zapatrywań Sądu Okręgowego i zmienił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 § 1 kpc oddalając powództwo jako nieuzasadnione. O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc. (...) 1. (...) 2. (...)