W toku postępowaniu przed Sądem I instancji powódka zgłosiła w odpowiedzi na sprzeciw pozwanej wnioski o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do pisma procesowego powódki z dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd I instancji dopuścił wskazane dowody i stanowiły one podstawę czynionych przez ten Sąd ustaleń faktycznych, prowadzących do uwzględnienia powództwa w całości. W ocenie Sadu Odwoławczego, Sąd Rejonowy zasadnie uwzględnił argumentację powódki przedstawioną w piśmie procesowym z dnia 20 kwietnia 2012 r., iż konieczność powołania dowodów w postaci „oświadczenia klienta” i „potwierdzenia odbioru samochodu” oraz „decyzja o przyznaniu odszkodowania” powstała później wobec stanowiska zaprezentowanego przez stronę pozwaną w sprzeciwie od nakazu zapłaty. Trafnie Sąd I instancji przyjął bowiem, że zawnioskowane przez powódkę dowody z dokumentów odnoszą się do okoliczności związanych z faktem zlecenia przez pozwaną naprawy powypadkowej pojazdu, a zatem do okoliczności przedstawionych już w pozwie. Sąd Odwoławczy podziela przy tym pogląd, że konieczność powołania w toku postępowania dalszych dowodów zaistniała w związku z argumentacją przedstawioną przez stronę pozwaną w sprzeciwie od nakazu zapłaty. Pozwana, koncentrując się w sprzeciwie na rozważaniach w przedmiocie obowiązujących w postępowaniu odrębnym procedur oraz ocenie faktury jako dokumentu księgowego zarzuciła brak udowodnienia roszczenia, podnosząc jedynie ogólnikowo, że cała uzasadniona naprawą konieczną kwota została już wypłacona przez ubezpieczyciela, nie przedkładając na powyższą okoliczność żadnych dowodów. Stwierdzić należy, że skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do twierdzeń faktycznych pozwu co do zlecenia powódce naprawy pojazdu oraz ustaleń stron w przedmiocie treści tej umowy, podnosząc zarzuty jedynie w aspekcie mocy dowodowej dokumentów załączonych do pozwu. Podnieść należy w tym miejscu - co pomija skarżąca w apelacji - iż nie można odpowiadając na żądanie pozwu – podnosić jedynie, że powódka nie udowodniła istnienia roszczenia. Fakty i dowody związane z konkretnymi okolicznościami, z którymi pozwany się nie zgadza - powinien on wskazać, jeśli ma to służyć obronie jego racji, powinien się też on ustosunkować do twierdzeń strony powodowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt III CSK 341/08, LEX nr 584753). W rozpoznawanej sprawie pozwana jedynie w ostatnim akapicie swojego pisma odniosła się do twierdzeń pozwu, wskazując, że nie wszystkie części samochodu wymienione w załączonej do pozwu fakturze wymagały naprawy (nie podając przy tym konkretnie jakie części i z jakich przyczyn w jej ocenie nie wymagały naprawy), podniosła także, że nie otrzymała od powódki zestawienia ani kalkulacji dokonanej naprawy oraz - nie powołując na tę okoliczność żadnych dowodów wskazała, że cała uzasadniona konieczną naprawą kwota należna powódce została uiszczona przez zakład ubezpieczeń, w postępowaniu, w którym pozwana nie brała udziału. Taka formuła obrony pozwanej jest – w ocenie Sądu odwoławczego - tylko pozornym zaprzeczeniem przytoczeń faktycznych powoda i należy ją odczytywać w kontekście całego sprzeciwu wraz z jego uzasadnieniem. Pozwana nie zaprzeczyła zaś w sprzeciwie takim faktom, jak zawarcie z powódką umowy o naprawę powypadkową jej samochodu, otrzymaniu od powódki faktury, w której wskazano zakres naprawy i jej wartość. Mając na uwadze sposób obrony pozwanej w sprzeciwie od nakazu zapłaty oraz przedprocesowe zachowanie pozwanej – podzielić należy stanowisko Sądu Rejonowego, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy powódka nie mogła antycypować sposobu obrony pozwanej polegającej na zarzucie nie wykazania istnienia i wysokości roszczenia o zapłatę pozostałej części wynagrodzenia - ponad wypłacone przez ubezpieczyciela. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w orzeczeniach przywołanych przez Sąd I instancji wyrażono pogląd, że powód nie ma obowiązku antycypowania sposobu obrony pozwanego. Podnieść należy, że w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego zauważalna jest tendencja do liberalizacji rygorów przewidzianych przepisem art.
k.p.c. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2009 roku (sygn. akt V CSK 439/08) i w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2009 roku (sygn. akt I CSK 158/09) stwierdzono, że twierdzenia stanowiące rozwinięcie i sprecyzowanie przedstawionych w pozwie i będące adekwatną reakcją na sposób obrony w zasadzie nie są spóźnione, podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2008 roku (III CSK 292/07) wyrażono pogląd, że twierdzenia i dowody, chociaż zgłoszone już w toku postępowania w sprawie gospodarczej, stanowiące rozwinięcie i sprecyzowanie twierdzeń oraz wzbogacenie dowodów przedstawionych w pozwie, ale będące adekwatną reakcją na sposób obrony przyjęty przez stronę pozwaną, w zasadzie nie mogą być uznane za spóźnione w rozumieniu art.
Na wyjątkowy charakter unormowania prekluzji i konieczność ścisłej interpretacji
k.p.c. zwrócono uwagę w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2006 roku (sygn. akt I CSK 322/06), zaś w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2008 roku (sygn. akt III CSK 65/08) stwierdzono, że o tym, czy zaistniała potrzeba późniejszego zgłoszenia wniosków dowodowych, decydują okoliczności i uwarunkowania związane z tokiem konkretnej sprawy, a przepisy o prekluzji dowodowej nie mogą być stosowane w sposób formalistyczny kosztem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy dopuścił zatem wyjątkowo możliwość dalszego dowodzenia przez powoda na skutek podniesienia przez pozwanego zarzutów, które nie stanowią jednocześnie czynności materialnoprawnych, więc na skutek zarzutów o charakterze jedynie procesowym, w tym przybierających postać jedynie twierdzenia faktycznego, sprzecznego z twierdzeniami strony powodowej. W okolicznościach rozpoznanej sprawy, Sąd odwoławczy podziela stanowisko Sądu I instancji, iż potrzeba powołania dodatkowych dowodów, świadczących o zawarciu umowy i istnieniu zobowiązania pozwanej, pojawiła się więc dopiero po zapoznaniu się ze stanowiskiem pozwanej wyrażonym w sprzeciwie. Wobec nie kwestionowania istnienia zobowiązania na etapie przedsądowym powódka miała podstawy uważać, że zgłoszony w pozwie materiał dowodowy w postaci faktury VAT wystawionej z tytułu naprawy pojazdu jest wystarczający. Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność zmiany w międzyczasie adresu zamieszkania pozwanej, niedoręczenie zestawienia i ewentualne zaniedbania przed wniesieniem pozwu - co do ustalenia nowego, aktualnego adresu pozwanej na podstawie ewidencji działalności gospodarczej. Powódka doręczając pozwanej fakturę VAT z dnia 6 lutego 2010 r. miała prawo oczekiwać stosownej reakcji. Mogła więc zasadnie utrzymywać przed procesem, że roszczenie jest oczywiste i bezsporne, a przyczyny odmowy zapłaty nie mają charakteru merytorycznego. W ocenie Sądu Okręgowego okoliczności tej sprawy uzasadniają zatem, wbrew stanowisku apelującej przyjęcie, że powód był uprawniony do wzbogacenia dowodów przedstawionych w pozwie, będącego adekwatną reakcją na sposób obrony przyjęty przez stronę pozwaną. O dopuszczalności przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez powoda w toku procesu zdecydowały okoliczności i uwarunkowania związane z tokiem tej konkretnej sprawy, przy uwzględnieniu, że przepisy o prekluzji dowodowej nie mogą być stosowane kosztem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy, nie uchybiając prekluzji dowodowej wynikającej z art.
Tak zebrany materiał dowodowy Sad Rejonowy poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów przewidzianej przez art. 233 § 1 k.p.c. Wbrew wywodom pozwanej - powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego w zakresie prekluzji dowodowej Sąd Rejonowy wskazał wyraźnie na dopuszczalność składania w toku postępowania dalszych dowodów co do roszczenia objętego żądaniem pozwu i w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia zgodnie z art. 328 § 2 k.p.c. obszernie wyjaśnił - jak zaznaczono powyżej - jakie przesłanki legły u podstaw dopuszczenia tych później przedstawionych dowodów. Mając na uwadze powyższe Sąd odwoławczy uznając zarzuty apelującej za bezzasadne - na podstawie przepisu art. 385 k.p.c. oddalił apelację - o czym orzeczono w sentencji.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.