i stanowią klauzulę niedozwoloną. W myśl art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Paragraf 3 powyższego przepisu stanowi z kolei, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Powyższy przepis reguluje materię niedozwolonych postanowień umownych (zwanych w literaturze także m.in. klauzulami abuzywnymi, postanowieniami nieuczciwymi, postanowieniami niegodziwymi) – w tym skutki wprowadzenia ich do umowy z udziałem konsumentów. Aby dane postanowienie umowne mogło zostać uznane za niedozwolone muszą zostać spełnione cztery warunki: umowa musi być zawarta z konsumentem, postanowienie umowy nie zostało uzgodnione indywidualnie, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy oraz sformułowane w sposób jednoznaczny nie dotyczy głównych świadczeń stron. Wskazać należy, że powodowie zawarli umowę przewozu lotniczego, jako konsumenci, w celu niezwiązanym bezpośrednio z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą lub zawodową (por. art. 221 k.c.). W świetle ustalonych okoliczności faktycznych sprawy nie budzi również wątpliwości, że postanowienia dotyczące bezpośredniego działania pasażerów zawarte w regulaminie pozwanej spółki nie były uzgadniane z powodami indywidualnie przed przystąpieniem przez nią do umowy. Sporne postanowienia wynikają z (...) Regulaminu P. R.. Z samej nazwy, jak również z art. 2 ust. 2.1. (...) wynika, że warunki te są stosowane przy zawieraniu nieoznaczonej ilości umów i nie zostały ustalone w trakcie zawierania przez powodów umowy. Postanowienia (...), które pozwana spółka stosuje do wszystkich klientów, stanowią wzorzec umowny i są częścią standardowej umowy. Postanowienie umowne dotyczące bezpośredniego działania pasażerów nie dotyczy także głównych świadczeń stron. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 08 czerwca 2004 r. (I CK 635/03) pojęcie „głównych świadczeń stron” (art.
2. k.c.) należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Za essentialia negotii umowy przewozu uznaje się oznaczenie trasy przewozu (zasadniczo punktu początkowego i końcowego takiej trasy), określenie wynagrodzenia przewoźnika oraz przedmiotu przewozu (przedmiotem tym są ludzie oraz rzeczy ruchome). Przewoźnik zobowiązuje się do świadczenia usług przewozowych w zamian za wynagrodzenie, co kwalifikuje przewóz jako umowę odpłatną i wzajemną. Zapis dotyczący sposobu zgłoszenia reklamacji (bezpośrednio przez pasażera) z całą pewnością nie należy do istoty umowy przewozu. Jest to postanowienie dodatkowe, dotyczące trybu reklamacyjnego, tj. zgłaszania roszczeń związanych z niewywiązaniem się przez przewoźnika ze swojego zobowiązania. Stosowana przez stronę pozwaną praktyka polegająca na umieszczeniu w treści regulaminu zastrzeżenia bezpośredniego działania pasażera jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i przez to rażąco narusza interesy konsumenta. Generalny zakaz działania przez pełnomocnika w stosunkach ze swej natury nie wymagających osobistego działania strony, zmierza jedynie do ograniczenia uprawnień pasażera. W odpowiedzi na pozew strona pozwana zakwestionowała jedynie sposób zgłoszenia roszczenia, natomiast w toku samego postępowania reklamacyjnego – pominęła w ogóle pełnomocnika, nie domagając się wykazania umocowania do działania w imieniu pasażera, ani nie podejmując próby weryfikacji prawdziwości zgłoszenia. Pozwana spółka zastrzegła w (...), że wypłata odszkodowania następuje na kartę płatniczą, która została użyta do dokonania rezerwacji lub na konto bankowe pasażera objętego rezerwacją, a także możliwość jego weryfikacji (art. 15.2.8), zabezpieczając się dostatecznie przed wypłatą odszkodowania osobom nieuprawnionym. Każdy kto decyduje się na działanie przez przedstawiciela przy dokonywaniu czynności prawnej ma świadomość, że przedstawiciel świadczy usługę w zamian za ekwiwalent (ekonomiczny odpowiednik) swojego świadczenia, jakim jest wynagrodzenie. Wysokość tego wynagrodzenia stanowi wewnętrzną sferę uzgodnień pomiędzy reprezentowanym, a przedstawicielem. Ewentualne pokrzywdzenie reprezentowanego stanowić będzie zatem podstawę roszczeń reprezentowanego wobec przedstawiciela, nie zaś podmiotu trzeciego (pozwanego) wobec przedstawiciela, czy reprezentowanego. Z tego też powodu strona pozwana nie powinna ograniczać swobody działania powódki i zakazywać jej działania poprzez przedstawiciela. W kontekście tym, mając na uwadze dotychczasowe europejskie orzecznictwo na gruncie powyższych zapisów (...), stwierdzić trzeba, że dla ich oceny przez pryzmat prawa polskiego bez znaczenia pozostaje argumentacja sprowadzająca się do znacznego uproszczenia procedury uzyskania odszkodowania oraz uniknięcia ponoszenia opłat za pośrednictwo. To bowiem do konsumenta, będącego słabszą stroną stosunku prawnego, należy wybór, czy będzie on dochodził swoich należności bezpośrednio, czy też za pośrednictwem wyspecjalizowanych pełnomocników. Twierdzenie dotyczące uproszczenia procedury pomija bowiem istotny czynnik nakładu pracy oraz energii w osobistym dochodzeniu należnych roszczeń, w szczególności, że proces reklamacyjny wymaga zgromadzenia szeregu dokumentów oraz prowadzenia korespondencji w języku obcym. Niejednokrotnie zatem złożenie reklamacji przez profesjonalnego pełnomocnika będzie równoznaczne z najprostszą formą uzyskania odszkodowania. W tym stanie rzeczy zastrzeżenie przez przewoźnika reklamacji bez pośrednictwa pełnomocnika było nieuprawnione, a reklamacja oraz wezwanie do zapłaty odszkodowania zgłoszone przez pełnomocnika powodów skuteczne. (...) S.A. zobowiązany był zatem do wypłaty na rzecz powodów odszkodowania za opóźniony lot. Brak wypłaty odszkodowania doprowadził do popadnięcia pozwanej w opóźnienie. W związku z powyższym, mając na uwadze treść art. 7 ust. 1 lit. B Rozporządzenia, należy wskazać, że powodom przysługuje wobec strony pozwanej roszczenie o odszkodowanie w kwocie 400 euro. W przedmiocie odsetek za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Opóźnienie się w spełnieniu świadczenia powstaje, jeżeli dłużnik nie spełnia go w czasie właściwym. Uznając, że roszczenie powodów było wymagalne w dniu wskazanym w pozwie tj. 14 lipca 2018 roku, Sąd zgodnie z żądaniem powodów zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu tj. od dnia 12 lipca 2019 r. do dnia zapłaty. Wobec powyższego Sąd orzekł jak sentencji. O kosztach procesu orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.) obciążając nimi w całości stronę przegrywającą spór – stronę pozwaną. Sąd miał na względzie, że powodowie byli współuczestnikami formalnymi, w związku z czym do niezbędnych kosztów procesu w odniesieniu do każdego współuczestnika należało zaliczyć również wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłatę skarbową wynikającą z każdego ustanowionego stosunku pełnomocnictwa. Na kwotę zasądzoną od strony pozwanej na rzecz powodów składała się: opłata od pozwu w kwocie po 30 zł oraz wynagrodzenie ustanowionego w sprawie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie po 900 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 j.t.), oraz kwota po 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Zarządzenie: (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.