(...) UZASADNIENIE Powód M. G., po ostatecznym sprecyzowaniu żądania, wniósł o ustalenie, że w okresie od dnia 15 marca 2013 r. do dnia 5 maja 2017 r. łączył go stosunek pracy z pozwaną (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.. Ponadto domagał się zasądzenia od pozwanej spółki, na swoją rzecz, kwoty 8.250 zł tytułem dodatku BHP za pranie umundurowania za okres od sierpnia 2014 r. do kwietnia 2017 r. w kwocie po 250 zł za każdy miesiąc, kwoty 9.154,40 zł tytułem dodatku do wynagrodzenia za pracę w godzinach nocnych w okresie od kwietnia 2014 r. do kwietnia 2017 r. oraz kwoty 6.549,52 zł tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w okresie od kwietnia 2014 r. do kwietnia 2017 r. Dodatkowo powód wniósł o wydanie świadectwa pracy za okres zatrudnienia objęty sporem. W uzasadnieniu swojego stanowiska powód - powołując się na charakter wykonywanej przez siebie pracy – wskazał, iż z pozwaną spółką łączył go, wbrew zawieranym umowom cywilnoprawnym, stosunek pracy. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda, na swoją rzecz, kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pozwana spółka wskazała na cywilnoprawny charakter umów zawieranych z powodem, podkreślając przy tym, że powód przystępując do wykonywania pracy posiadał wiedzę o rodzaju zawieranej umowy. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: O możliwości pracy w pozwanej spółce powód dowiedział się od znajomych. Rozmowę na temat warunków współpracy ze spółką przeprowadził w siedzibie spółki w S., przy ul. (...). Rozmawiał z kierownikiem do spraw ochrony R. M.. Podczas rozmowy ustalił, iż będzie zarabiał kwotę 6,50 zł netto za godzinę pracy, która miała polegać na ochronie U. M. mieszącego się w S. przy ul. (...). Powód ani podczas ustalania warunków współpracy, ani w czasie jej trwania nie wspominał, że chciałby mieć zawartą umowę o pracę. Powód rozpoczął pracę w charakterze ochroniarza w U. M. w S. w dniu 15 marca 2013 r. Praca ochroniarzy w U. M. wykonywana była w dni powszednie na 2, częściowo pokrywające się, zmiany. Jedna osoba pracowała od 15:30 do 7 rano, a druga od 7 rano do 7 rano. W soboty i niedziele służby trwały po 24 godziny. Grafik pracy ochroniarzy w U. M. (razem pracowało 6 ochroniarzy) układał jeden z nich – R. F., wyznaczony do tego zadania przez R. M.. Czas pracy układany był w taki sposób, by po każdej służbie przypadało co najmniej 48 godzin wolnego. Grafik był ustalany do 25 dnia miesiąca na następny miesiąc. Powód nie miał ustalonej określonej ilości służb, które musiał odbyć w miesiącu. Średnio odbywał po 10-11 służb w miesiącu. Przyjmował, że spółka nie robiłaby problemu, gdyby chciał odbywać 5 czy 6 służb w miesiącu, ale byłoby to dla niego nieopłacalne, bo za mało by zarobił. Powód zgłaszał R. F., że w określone dni potrzebuje wolnego i nie chce pełnić służby. R. F. zmieniał wówczas grafik zgodnie z wnioskiem powoda. Zmiany dokonywane były jeszcze przed oddaniem grafiku do biura i nie wymagały akceptacji żadnej osoby. Praca powoda w U. M. polegała na tym, że po przybyciu do urzędu przebierał się w mundur, który dostał od spółki (od spółki dostał również pałkę wielofunkcyjną i kajdanki), w godzinach pracy urzędu kontrolował ruch osobowy – wystawiał w dyżurce przepustki dla wszystkich osób wchodzących do urzędu, a poza godzinami pracy chodził co 3 godziny na obchód (taką częstotliwość dokonywania obchodów wskazał mu R. M.) – sprawdzał, czy są zamknięte pokoje, pozamykane okna. Informacje o obchodzie wpisywał do przeznaczonej do tego książki. Czas pomiędzy obchodami spędzał w dyżurce. Od 1 stycznia 2014 r. powód został przeniesiony przez R. M. do pełnienia służby do W. P. przy ul. (...) w S.. R. M. proponował mu również pracę w gazoporcie w Ś., ale powód wybrał pracę w S.. Powód zgłosił R. M., w jakich dniach będzie mógł pełnić służby. (...) nocne trwały w godzinach od 19 do 7 rano. W W. P. za układanie grafiku odpowiadała B. R. również pracująca w charakterze ochroniarza. Przy układaniu grafiku służb pytała powoda, czy odpowiadają mu terminy przydzielonych dla niego służb. Zmieniła terminy służb powoda, gdy wskazywał, że mu nie pasują. Od marca 2016 r. zaczęły obowiązywać służby po 24 godziny. B. R. odeszła wówczas z pracy, a powód przejął po niej ustalanie grafików. Przeważnie ustalał służby tak, by każdy z ochroniarzy miał służbę co 48 godzin. Gdy któremuś z ochroniarzy to nie pasowało grafik ulegał zmianie. Kierownikiem powoda w dalszym ciągu pozostawał R. M., który średnio raz, czy dwa razy w miesiącu odwiedzał ochraniane obiekty. Podczas każdej służby do powoda dzwonił również pracownik monitoringu i pytał, kto obecnie i w jakim przedziale czasowym pełni służbę. Od lipca 2014 r. powód miał drugą pracę. Pracował również w charakterze ochroniarza w W. U. przy ul. (...) w S.. Pracę wykonywał w oparciu o umowę zlecenia ze spółką (...). Pracował tam codziennie od godziny 7 rano do 16 i po wprowadzeniu w W. P. służb trwających po 24 godziny uwzględniono jego prośbę, by jego służba rozpoczynała się po godzinie 16, po zakończeniu służby w W. U.. Powód nie domaga się ustalenia istnienia stosunku pracy ze spółką (...), natomiast domaga się ustalenia istnienia stosunku pracy z pozwaną spółką, bo się na niej zawiódł (spółka nie wypłacała mu dodatków, których zapłatę deklarowała). Powód przestał świadczyć usługi ochrony na rzecz pozwanej spółki po wcześniejszym złożeniu przez niego, w kwietniu 2017 r., wypowiedzenia. Obecnie powód pracuje jako ochroniarz w oparciu o umowę o pracę (od 2018 r.). Zarabia netto 2.100 zł miesięcznie. To jest jego jedyny dochód. Dowód: zeznania powoda złożone na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. i w dniu 19 czerwca 2020 r., książka służby – k. 50, 63-64; W okresie od 15 marca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. powód miał zawartą z pozwaną spółką umowę kontraktową, na mocy której powód jako zleceniobiorca przyjął od pozwanej oznaczonej jako zleceniodawca do wykonania czynności w postaci ochrony i dozoru mienia zlokalizowanego na terenie Bazy Oznakowania Nawigacyjnego przy ul. (...) w S.. W umowie określono, iż powód będzie zajmował się kontrolą przepustowości osób, okresowymi obchodami, reagowaniem na występujące zagrożenia, niewpuszczaniem na teren obiektu osób nieupoważnionych, prowadzeniem dokumentacji. Ustalono, iż wartość usługi naliczana będzie po dostarczeniu i potwierdzeniu miesięcznego zestawienia (stawkę godzinową ustalono na 6,50 zł netto), a także, iż zleceniobiorca minimum 24 godziny wcześniej powiadomi o sytuacjach uniemożliwiających wykonanie usługi w ustalonym terminie, a brak takiego zawiadomienia skutkować będzie naliczaniem kary umownej. W umowie wskazano również, iż w sprawach nią nieuregulowanych zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu spółek handlowych. W dniu 14 września 2013 r. pozwana spółka zawarła z powodem umowę zlecenia na prowadzenie dokumentacji ochronnej obiektu za wynagrodzeniem w kwocie 50 zł za miesiąc. Umowę zawarto na okres do 31 grudnia 2013 r. W okresie od 1 stycznia 2014 r. do 15 stycznia 2015 r. powoda łączyła z pozwaną spółką umowa zlecenia, na mocy której powód zobowiązał się do prowadzenia dokumentacji ochronnej obiektu za wynagrodzeniem w wysokości 35 zł. W okresie od 16 stycznia 2015 r. do 15 stycznia 2016 r. powoda łączyła z pozwaną spółką umowa zlecenia, na mocy której powód zobowiązał się do prowadzenia dokumentacji ochronnej obiektu za wynagrodzeniem w wysokości 35 zł brutto miesięcznie. W umowie tej powód zobowiązał się również świadczyć na rzecz pozwanej spółki inne usługi związane z ochroną osób i mienia realizowaną w ramach działalności gospodarczej spółki, a zakres tych czynności strony miały ustalać na bieżąco. W okresie od 1 grudnia 2015 r. do 29 lutego 2016 r. powoda łączyła z pozwaną spółką umowa o świadczenie usług, na mocy której powód zobowiązał się do ochrony obiektów w formie bezpośredniej ochrony fizycznej za wynagrodzeniem w wysokości 7 zł netto za godzinę pracy. W dniu 1 stycznia 2016 r. powód zawarł z pozwaną spółką umowę o świadczeniu usług, na mocy której zobowiązał się do ochrony obiektów w formie bezpośredniej ochrony fizycznej za wynagrodzeniem w kwocie 744 zł netto miesięcznie. W umowie wskazano, iż będzie ona obowiązywać przez miesiąc, tj. do 31 stycznia 2016 r. Analogiczną umowę powód zawarł w dniu 1 lutego 2016 r. na okres do 29 lutego 2016 r., przy czym jako wynagrodzenie za każdą dwunastogodzinną usługę ustalono 48 zł netto, a następnie na okres od 1 marca 2016 r. do czasu realizacji usługi ochrony przez zleceniodawcę na danym obiekcie. W dniu 1 marca 2016 r. powód zawarł z pozwaną spółką umowę o świadczenie usług, na mocy której zobowiązał się do ochrony obiektów w formie bezpośredniej ochrony fizycznej za wynagrodzeniem w kwocie 7 zł netto za godzinę pracy. W umowie wskazano, iż będzie ona obowiązywać do czasu realizacji usługi ochrony przez zleceniodawcę na danym obiekcie. W dniu 1 maja 2016 r. powód zawarł z pozwaną spółką umowę zlecenia, na mocy której zobowiązał się do prowadzenia dokumentacji ochronnej obiektów, a także do wykonywania innych zleconych czynności, w tym administracyjnych w zakresie określonym ustawą o ochronie osób i mienia. Umowę zawarto do czasu zakończenia usługi dla danego obiektu przez zleceniodawcę, a wynagrodzenie ustalono na 50 zł miesięcznie. Dowód: umowa kontraktowa z dnia 15 marca 2013 r. – k. 26-27, umowa zlecenia z dnia 1 stycznia 2014 r. – k. 30, umowa zlecenia z dnia 9 stycznia 2015 r. – k. 29, umowa zlecenia z dnia 1 maja 2016 r. – k. 28, umowa o świadczenie usług – k. 20, umowa o świadczenie usług z dnia 1 marca 2016 r. – k. 19, umowa o świadczenie usług z dnia 1 stycznia 2016 r. – k. 15-16, umowa o świadczenie usług z dnia 1 lutego 2016 r. – k. 12, umowa o świadczenie usług z dnia 1 marca 2016 r. – k. 9-10, umowa zlecenia z dnia 14 września 2013 r. – k. 31; Ponadto powód w dniu 16 września 2013 r. zawarł ze (...) sp. z o.o. z siedzibą w C. umowę zlecenia, na mocy której zobowiązał się do wykonywania ochrony i dozoru mienia na terenie powierzonego obiektu, tj. Bazy Oznakowania Nawigacyjnego przy ul. (...) w S.. Umowa została zawarta na okres od 16 września 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. Z (...) sp. z o.o. powód miał również zawartą umowę zlecenia na okres od 1 stycznia 2014 r. do 15 stycznia 2015 r., na mocy której zobowiązał się do wykonywania ochrony i dozoru mienia na terenie powierzonego obiektu, tj. W. P. w S.. Analogiczna umowa została zawarta na okres od 16 stycznia 2015 r. do 15 stycznia 2016 r. Dowód: umowa zlecenia z dnia 16 września 2013 r. – k. 24-25, umowa zlecenia z dnia 1 stycznia 2014 r. – k. 22-23, umowa zlecenia z dnia 16 stycznia 2016 r. – k. 21, Dodatkowo na okres od 1 maja 2015 r. do 31 kwietnia 2017 r. powód miał zawartą umowę o dzieło z (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., a dzieło miało polegać na przedstawieniu analizy najczęściej występujących zagrożeń dla danego obiektu. W dniu 1 stycznia 2017 r. powód podpisał z (...) sp. z o.o. kolejną umowę o dzieło, na mocy której zobowiązał się do pisemnego opisu oraz analizy zdarzeń dotyczących ruchu osobowego, kołowego i materiałowego na obszarach wskazanych przez zamawiającego. Dowód: umowa o dzieło z dnia 1 maja 2016 r. – k. 7, umowa o dzieło z dnia 1 stycznia 2017 r.; Pismem z dnia 30 stycznia 2017 r., skierowanym do pozwanej spółki, powód wniósł o zmianę umowy o dzieło zawartej z (...) sp. z o.o. na umowę zlecenia z pozwaną spółką. Wskazał, że osoby zajmujące się ochroną mienia nie powinny wykonywać swojej pracy w ramach stosunku cywilnoprawnego, a właściwa w takim przypadku jest umowa zlecenia. Dowód: pismo z dnia 30 stycznia 2017 r. – k. 67; Pismem z dnia 3 kwietnia 2017 r. powód wypowiedział pozwanej spółce umowę zlecenia zawartą w dniu 1 marca 2016 r. ze skutkiem na dzień 5 maja 2017 r. W piśmie wypowiadającym umowę wskazał, iż jej rozwiązanie jest zgodne z kodeksem cywilnym. Dowód: wypowiedzenie umowy zlecenia – k. 62; Po wypowiedzeniu umowy zlecenia pismem z dnia 21 kwietnia 2017 r. skierowanym do zarządu oraz kierowników pozwanej spółki powód wskazał, że jako zleceniobiorca decyduje o czasie wykonania zlecenia. W piśmie tym zawarł dokładne informacje na temat tego, czym się różni umowa zlecenia od umowy o pracę, podkreślając, iż zleceniobiorcy nie dotyczą normy czasu pracy, zleceniobiorca sam organizuje sobie czas pracy, a zleceniodawca nie ma wpływu na to, ile godzin dziennie czy w miesiącu będzie pracował zleceniobiorca. Dowód: pismo powoda z dnia 21 kwietnia 2017 r. – k. 60; Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo okazało się nieuzasadnione. Podstawę prawną żądania ustalenia istnienia stosunku pracy stanowi art. 189 k.p.c., zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zdaniem Sądu powód, który jednocześnie żąda zapłaty świadczeń związanych z tym stosunkiem, interes taki posiada. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. I tak: w wyroku z dnia 19 kwietnia 2001 r. (publ. OSNAPiUS rok 2003, nr 3, poz. 67) Sąd Najwyższy wskazał, że możliwość dochodzenia bieżących świadczeń należnych pracownikowi z tytułu zatrudnienia nie wyłącza istnienia interesu prawnego w ustaleniu nawiązania stosunku pracy (art. 189 KPC), podając w uzasadnieniu, iż interes prawny w ustaleniu nawiązania stosunku pracy wykracza poza możliwość dochodzenia bieżących świadczeń należnych pracownikowi z tytułu zatrudnienia. Może on polegać również na uzyskaniu pewności co do prawa do uzależnionych od okresu pracy świadczeń przyszłych u tego samego lub u kolejnych pracodawców albo ich wymiaru. Istnienie bądź nieistnienie stosunku pracy może wpływać na sytuację pracownika w zakresie innych stosunków prawnych, np. z ubezpieczeń społecznych. Również w wyroku z dnia 29 marca 2001 r. (publ. OSNAPiUS rok 2003, nr 1, poz. 12) Sąd Najwyższy stwierdził, że interes prawny pracownika w ustaleniu istnienia stosunku pracy (art. 189 KPC) z reguły nie wyczerpuje się w możliwości dochodzenia świadczeń należnych z tego stosunku prawnego. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał, iż jakkolwiek przyjmuje się niemal powszechnie, że możliwość dochodzenia przez powoda świadczeń z określonego stosunku prawnego wyklucza istnienie interesu prawnego w ustaleniu tego stosunku, to poglądowi temu należy przypisać znaczenie zasady, od której istnieją wyjątki. W szczególności decydujące w tym zakresie powinny być właściwości stosunku prawnego. Swoistość stosunku pracy polega na tym, że jego byt stanowi przesłankę powstania innych stosunków prawnych (i to ex lege, jak np. stosunku ubezpieczenia społecznego). Świadczenia wynikające ze stosunku pracy nie obejmują ogółu świadczeń przysługujących pracownikowi z tytułu zatrudnienia (np. należnych ze stosunków prawnych związanych ze stosunkiem pracy). Interes prawny pracownika w ustaleniu istnienia stosunku pracy nie wyczerpuje się przeto w żądaniu świadczeń należnych z tego stosunku prawnego. Ustalenie istnienia stosunku pracy warunkuje prawo do niektórych bieżących i przyszłych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także rzutuje, poprzez konstrukcję stażu ubezpieczenia, na ich wysokość. Może mieć znaczenie dla uzależnionych od okresu zatrudnienia przyszłych świadczeń - prawa do nich lub ich wymiaru - z kolejnych stosunków pracy (np. dodatku stażowego czy nagrody jubileuszowej). Także w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 28 września 2005 r. (publ. OSNAiUS rok 2006, nr 6, poz. 71) Sąd Najwyższy wskazał, że w zobowiązaniowym stosunku prawa pracy w roli procesowej powoda z reguły występuje pracownik żądający ustalenia pracowniczej podstawy prawnej swojego zatrudnienia. Tego rodzaju pracownicze powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy jest na ogół postrzegane jako zmierzające do zapewnienia wykonawcy pracy korzystniejszej ochrony wynikającej z przepisów prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych aniżeli ta, jaką dają cywilnoprawne podstawy zatrudnienia na gruncie norm prawa cywilnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje powyżej zaprezentowane poglądy. Fakt ustalenie istnienia interesu prawnego, w okresie obowiązywania umowy cywilnej, nie przesądza jednak, co oczywiste, o zasadności powództwa, stąd też w dalszej kolejności Sąd badał charakter prawny łączącej strony umowy. Zgodnie z treścią art. 22 § 1 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. W myśl zaś §1 1 ww. art. 22 k.p. zatrudnienie w warunkach określonych w §1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez stronę umowy. Jak stanowi natomiast §1 2 art. 22 k.p. nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o prace umowa cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w §
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.