Sygn. akt II A Ka 35/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 czerwca 2020 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Apelacyjnego Ewa Gregajtys (spr.) Sędziowie Sądu Apelacyjnego Dorota Tyrała Sądu Okręgowego Izabela Szumniak (del.) Protokolant sekr. sąd. Aleksandra Duda przy udziale Prokuratora Gabrieli Marczyńskiej-Tomali po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2020r. sprawy T. W. urodzonego (...) w W., syna H. i K. z domu N. oskarżonego z art. 156 § 1 pkt 2 kk i in. na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 25 października 2019r, sygn. akt V K 130/19 1. uchyla rozstrzygnięcie zawarte w punkcie VII wyroku wydane na podstawie art. 618 § 1 pkt 11 kpk i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. wyrok w pozostałej zaskarżonej części utrzymuje w mocy, 3. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata A. Z. – Kancelaria Adwokacka w W. z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu apelacyjnym: opłatę w kwocie 738 (siedemset trzydzieści osiem) zł obejmującą 23% VAT oraz kwotę 55,90 (pięćdziesiąt pięć złotych dziewięćdziesiąt groszy) z tytułu zwrotu poniesionych wydatków, 4. zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania apelacyjnego przejmując wydatki na rachunek Skarbu Państwa. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Sygnatura akt II AKa 35/20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 25 października 2019r. sygn. akt V K 130/19 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☒ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ Zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Sąd Apelacyjny nie przeprowadzał dowodów i nie czynił nowych ustaleń. 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Jw. 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu Jw. 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu Jw. 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. 2. 3. 1. 2. Obraza prawa procesowego – art. 7 kpk w zw. z art. 4 kpk w zw. z art. 92 kpk w zw. z art. 366 § 1 kpk - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkująca błędem w ustaleniach faktycznych przez brak przyjęcia, że oskarżony działał w warunkach przekroczenia granic obrony koniecznej co skutkowało obrazą prawa materialnego – art. 60 § 1 kk w zw. z art. 25 § 2 kk w zw. z art. 25 § 2 a kk – poprzez jego niezastosowanie. Niezależnie od oczywistej ułomności konstrukcji przywołanego zarzutu, pozbawione racji jest stanowisko obrońcy, by Sąd Okręgowy dopuścił się uchybień w sferze prawa procesowego dokonując wadliwej oceny zebranych w sprawie dowodów a w konsekwencji błędnych ustaleń faktycznych. Analiza materiału dowodowego sprawy w kontekście ocen i ustaleń, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku uprawnia wniosek, że Sąd pierwszej instancji rozstrzygał w oparciu o taki materiał dowodowy, który dawał gwarancję prawidłowego wyrokowania, zebrane dowody ocenił w oparciu o kryteria wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego i w następstwie tak dokonanej oceny ustalił stan faktyczny nie zawierający błędów. Choć uzasadnienie wyroku może budzić zastrzeżenia w tej jego części, która obejmuje rekonstrukcję przebiegu zdarzenia z udziałem oskarżonego i pokrzywdzonego, to jednak uchybienia w tym zakresie pozostały bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy słusznie uznał, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest warunków do przyjęcia, by działanie oskarżonego podlegało ocenie w ramach kontratypu z art. 25 kk. Podzielając słuszną w tym zakresie argumentację Sądu I instancji wskazać dodatkowo należy, że dla oceny, czy działanie oskarżonego realizowało znamiona obrony koniecznej uwzględnić należy całokształt okoliczności sprawy, w tym charakter relacji pomiędzy mieszkańcami budynku socjalnego przy Alei (...) w M.. Poza sporem pozostaje okoliczność, że lokatorzy tego budynku a to oskarżony i świadkowie w sprawie, funkcjonują w niekorzystnych uwarunkowaniach środowiskowych związanych także z ich uzależnieniem od alkoholu. Ta okoliczność istotnie determinuje ich stosunki rodzinne, ale także sąsiedzkie, co odzwierciedlają ich relacje złożone w toku postępowania, zeznania kuratora E. L., czy w końcu wykazy rozlicznych interwencji policyjnych (k. 224-226, 419-420). Sąd Okręgowy prawidłowo zatem ustalił, że stosunki oskarżonego z sąsiadami nie były poprawne, w szczególności, że pomiędzy oskarżonym a lokatorami lokalu nr (...), tj. I. O. i jej konkubentem – pokrzywdzonym D. K., dochodziło do konfliktów. W dacie zdarzenia, jak przyjął Sąd, doszło do szarpaniny pokrzywdzonego i oskarżonego. Okoliczności poprzedzających tą sytuację Sąd szczegółowo nie zrekonstruował, poddał jednak analizie treść wyjaśnień oskarżonego stanowiących najkorzystniejszą dla niego wersję zdarzenia i słusznie na tej podstawie ustalił, że relacja T. W. wyklucza możliwość przyjęcia, by odpierał on zamach a tym samym działał w obronie i to obronie koniecznej. Zachowanie osoby działającej w warunkach art. 25 § 1 kk motywowane jest zamiarem odparcia zamachu na jej prawnie chronione dobro. W realiach rozpoznawanej sprawy, jak wynika z wyjaśnień oskarżonego, pokrzywdzony miał dobijać się do jego mieszkania. Oskarżony, wobec takiego zachowania D. K., otworzył drzwi i powiedział do niego, że jeżeli nie przestanie to dostanie (ode mnie) łomot (k. 169). Po chwili, gdy oskarżony wychodził z mieszkania, pokrzywdzony nadal stał pod jego drzwiami, chwycił go za kurtkę i zaczął ciągnąć. Oskarżony relacjonując swoje zachowanie z tej fazy zdarzenia wprost wskazał … byłem już tak zdenerwowany, że nie zapanowałem nad emocjami i sięgnąłem po nóż. Ugodziłem go tym nożem i odepchnąłem. Po tym zamknąłem drzwi i poszedłem do mojej mamy na drugą stronę (k. 169). Takie wyjaśnienia oskarżony złożył spontanicznie, w czasie pierwszego przesłuchania, przy czym czynność ta miała miejsce kilkanaście dni po zdarzeniu, w dniu 5 kwietnia 2019r, a zatem w czasie, gdy emocje z nim związane nie były już tak intensywne, jak w jego trakcie. Skoro zatem oskarżony przyznał, że chwilę przed dźgnięciem nożem, zapowiedział pokrzywdzonemu, że sprawi mu łomot, gdy ten nie przestanie walić w drzwi jego mieszkania, to tym samym zapowiedział pokrzywdzonemu zastosowanie wobec niego siły fizycznej. Zrealizowanie tej zapowiedzi po krótkim, czy nawet bardzo krótkim czasie, nie może być uznane za działanie w warunkach obrony koniecznej, bowiem nie stanowiło działań obronnych, a realizację zapowiedzi zastosowania siły, wyartykułowanej przez oskarżonego jako łomot. T. W., jak trafnie ustalił Sąd Okręgowy, zachowanie pokrzywdzonego odbierał jako uciążliwe, denerwujące czy nawet prowokacyjne, a na taką ocenę rzutowały niewątpliwie nieprawidłowo (ujmując rzecz delikatnie) ukształtowane jego relacje z sąsiadami, w tym właśnie D. K.. Taki stosunek do pokrzywdzonego, przy jednoczesnej przewadze fizycznej oskarżonego, uzasadnia ocenę, że jego reakcja na zachowanie pokrzywdzonego, w tym zapowiedź łomotu, świadczy o dążeniu do konfrontacji, tego wyrazem było użycie noża. Niezależnie od wyjaśnień oskarżonego w tym przedmiocie, tożsame okoliczności przedstawił on policjantom, którzy dokonali zatrzymania. Wskazał wówczas, że dźgnął nożem sąsiada, bowiem … od dłuższego czasu jest między nimi konflikt. W dniu zdarzenia dobijał się do jego drzwi i ubliżał mu przez co on nie wytrzymał i po którejś z prób o uspokojenie się wyszedł do niego i zadał mu cios w brzuch (k. 130v, 438-439 zeznania M. G.). Tożsame okoliczności wynikają także z zeznań kuratora sądowego E. L., którą oskarżony poinformował o dźgnięciu nożem sąsiada wskazując, że po prostu nie wytrzymał (k. 439). Powyższe oznacza, że zachowanie oskarżonego nie było motywowane wolą, potrzebą obrony, ale miało inne uzasadnienie – wynikało z negatywnego stosunku do pokrzywdzonego uwarunkowanego trudnymi relacjami sąsiedzkimi. W omówionych okolicznościach, przy uwzględnieniu argumentów zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, słuszne jest stanowisko Sądu Okręgowego, że sama treść wyjaśnień oskarżonego wyklucza możliwość przyjęcia jego działania w warunkach obrony koniecznej. Skoro bowiem zachowanie oskarżonego nie było motywowane wolą obrony, zatem odpierania zamachu, to nie podlega ocenie w ramach art. 25 § 1 i 2 kk. Trafność tego stanowiska wynika także z zachowania oskarżonego po pchnięciu nożem D. K., gdy pozostawił go na klatce schodowej i nie wykazując żadnego zainteresowania jego losem udał się do miejsca zamieszkania matki. Przyznał przy tym, że miał świadomość skutków swojego działania – ja widziałem, jak jedzie policja i karetka (k. 169v). Co więcej wskazał, że po tym, gdy dowiedział się, że mocno zranił K. nóż, którym go dźgnął, spalił w piecu (k. 169v). Odmienne stanowisko autora apelacji w zakresie prawnej oceny zachowania oskarżonego nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Trudno przy tym nie dostrzec, że zasadnicza część argumentów, które skarżący przywołuje, to ogólne –teoretyczne rozważania na temat istoty obrony koniecznej, które obrońca szeroko wspiera orzecznictwem. Choć te uwagi, co do zasady są słuszne, to jednak nie mają przełożenia na stan faktyczny rozpoznawanej sprawy a tym samym indywidualną sytuację oskarżonego. Okoliczności, w jakich oskarżony spowodował obrażenia ciała pokrzywdzonego, wskazują, że nie działał on w celu odparcia zamachu, bo jego działania nie takim zamiarem było motywowane. Wobec wskazanych okoliczności, jak też podzielając argumentację Sądu Okręgowego, stanowisko obrońcy, by u podstaw wyroku legła wadliwa ocena dowodów i błędne ustalenia faktyczne skutkujące wadliwą ocena prawną zachowania oskarżonego - nie zasługuje na uwzględnienie. Rażąca niewspółmierność kar jednostkowych pozbawienia wolności, jak i kary łącznej, orzeczonych za przestępstwa z art. 156 § 1 pkt 2 kk i art. 190 § 1 kk. Zarzut bezpodstawny, wadliwie skonstruowany. Skarżący wywodzi rażącą surowość orzeczonych wobec oskarżonego kar pozbawienia wolności z błędnych ustaleń faktycznych i takiej też oceny prawnej zachowania oskarżonego. Tym samym, istotę zarzutu opiera na własnej ocenie zasadności zarzutu ujętego w punkcie
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.