Sygn. akt III AUa 663/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 sierpnia 2020 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia Elżbieta Czaja sędzia Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska sędzia Krzysztof Szewczak (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Joanna Malena po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2020 r. w Lublinie sprawy W. K. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do renty rolniczej w zbiegu z emeryturą pracowniczą na skutek apelacji W. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 25 czerwca 2019 r. sygn. akt VI U 357/19 oddala apelację. Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska Elżbieta Czaja Krzysztof Szewczak III AUa 663/19 UZASADNIENIE Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzjami z dnia z dnia 27 marca 2019 roku nr (...)oraz z dnia z dnia 1 kwietnia 2019 roku nr (...)wstrzymał W. K. prawo do renty rolniczej od dnia 1 kwietnia 2019 roku w związku uzyskaniem prawa do emerytury pracowniczej. Odwołanie od tej decyzji wniosła W. K. kwestionując jej poprawność. W uzasadnieniu wskazała, że nadal do listopada 2019 roku ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, wydaną przez lekarza KRUS i jest uprawniona do renty rodzinnej z KRUS po zmarłym w dniu 27 września 2014 roku mężu. W dniu 14 kwietnia 2019 roku złożyła wniosek do placówki terenowej w R. o wznowienie i wypłacenie jej zaległego świadczenia rodzinnego od dnia od którego została na jej wniosek zawieszona renta chorobowa z jej ubezpieczenia rolniczego, w związku z ubieganiem się o emeryturę z ZUS. Z uwagi na wiek emerytalny 61 lat i 7 miesięcy do którego posiada orzeczenie rzeczoznawcy KRUS o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wniosła o wypłacenie jej renty po zmarłym mężu, ewentualnie wznowienie wypłaty renty chorobowej. W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie w całości i wezwanie do udziału w sprawie ZUS. W uzasadnieniu swojego stanowiska podał, że zaskarżone decyzje znajdują uzasadnienie prawne w przepisie art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2019r., poz. 299 ze zm.). Stosownie do powołanej podstawy prawnej w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, ubezpieczonemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie. W. K. zostało przyznane prawo do renty rolniczej od dnia 31 sierpnia 2003 roku na podstawie art. 21 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2019 roku Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił odwołania W. K.. Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na poniższych ustaleniach faktycznych oraz ich ocenie prawnej: Decyzją z dnia 26 września 2003 roku W. K. została przyznana renta inwalidzka rolnicza okresowa od dnia 31 sierpnia 2003 roku tj. od daty nabycia uprawnień do dnia 30 września 2005 roku. W decyzji tej znajdowało się pouczenie, że w celu ustalenia czy nie zachodzą okoliczności powodujące zawieszenie lub zmniejszenie wysokości świadczenia w ciągu 14 dni jest zobowiązana zawiadomić organ wypłacający świadczenie o pobieraniu emerytury lub renty z innego tytułu – przyznanej przez inny organ oraz znajdowało się pouczenie o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Kolejnymi decyzjami wnioskodawczyni miała przyznane prawo do okresowej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy: do 30 września 2007 roku, do 30 września 2008 roku, do 30 września 2009 roku, do 30 września 2011 roku, do 30 września 2013 roku, do 30 września 2015 roku, do 30 września 2017 roku i do 30 listopada 2019 roku. W dniu 7 marca 2019 roku wpłynęło do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w R. pismo W. K., w którym wniosła o wstrzymanie jej wypłaty renty chorobowej, ponieważ będzie pobierała emeryturę z ZUS z doliczeniem KRUS. W związku z tym decyzją z dnia 15 marca 2019 roku Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wstrzymał od dnia 1 kwietnia 2019 roku W. K. wypłatę renty rolniczej z powodu nabycia uprawnień do emerytury pracowniczej z ZUS. W dniu 18 marca 2019 roku wpłynęło pismo z ZUS Odział R., w którym wskazano, że W. K. dokonała wyboru świadczenia przyznanego z ZUS. Do tego pisma dołączono kopię pisma podpisanego przez W. K. noszącego datę 1 marca 2019 roku, w którym wskazała, że w odpowiedzi na decyzję z dnia 12 lutego 2019 roku o przyznaniu emerytury informuje, iż dokonuje wyboru przyznanej jej decyzją emerytury z FUS. Decyzją z dnia 27 marca 2019 roku nr (...)Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, załatwiając wniosek z dnia 18 marca 2019 roku, odmówił W. K. prawa do renty rolniczej w zbiegu z emeryturą pracowniczą od dnia 1 marca 2019 roku. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019r., poz. 299 z późn. zm.) w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane świadczenie. Ponieważ W. K. wybrała emeryturę pracowniczą z ZUS, świadczenie rolne zostało zawieszone. Decyzją z dnia 27 marca 2019 roku Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wstrzymał od dnia 1 kwietnia 2019 roku W. K. wypłatę renty rolniczej z powodu nabycia uprawnień do emerytury pracowniczej z ZUS oraz zobowiązał ją do zwrotu kwoty 695, 12 zł z tytułu pobranego świadczenia rentowego za okres od 01 marca 2019 roku do 31 marca 2019 roku. Następnie KRUS Placówka Terenowa w R. pismem z dnia 27 marca 2019 roku poinformowała ZUS Oddział w R., że W. K. nie ma prawa do pobierania zbiegu świadczeń, a kwota przedpłaty renty rolniczej za okres od 1 marca 2019 roku do 31 marca 2019 roku wynosi 695, 12 zł brutto i jest to kwota do zwrotu. W dniu 29 marca 2019 roku wpłynęło pismo z ZUS Oddział w R., jako korekta poprzedniego pisma z 14 marca 2019 roku, o wstrzymanie wypłaty świadczenia wypłacanego przez KRUS i podanie kwoty brutto wypłaconego świadczenia od dnia 1 stycznia 2019 roku do dnia wstrzymania wypłaty. Decyzją z dnia 1 kwietnia 2019 roku nr (...)Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, załatwiając wniosek z dnia 18 marca 2019 roku, odmówił W. K. prawa do renty rolniczej w zbiegu z emeryturą pracowniczą od dnia 1 stycznia 2019 roku. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019r., poz. 299 z zm.) w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane świadczenie. Ponieważ W. K. wybrała emeryturę pracowniczą z ZUS, świadczenie rolne zostało zawieszone. Decyzją z dnia 1 kwietnia 2019 roku Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wstrzymał od dnia 1 kwietnia 2019 roku W. K. wypłatę renty rolniczej z powodu nabycia uprawnień do emerytury pracowniczej z ZUS oraz zobowiązał ją do zwrotu kwoty 2.000,52 zł. z tytułu pobranego świadczenia rentowego za okres od 1 stycznia 2019 roku do 31 marca 2019 roku na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników i art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ była pouczona o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń, a mimo zajścia tych okoliczności pobierała przesyłane świadczenia. W decyzji wskazano też, że na podstawie art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych kwota powyższa będzie potrącana z pobieranej przez nią emerytury w ratach miesięcznych. Następnie KRUS Placówka Terenowa w R. pismem z dnia 1 kwietnia 2019 roku poinformował ZUS Oddział w R., że W. K. nie ma prawa do pobierania zbiegu świadczeń, a kwota przedpłaty renty rolniczej za okres od 1 stycznia 2019 roku do 31 marca 2019 roku wynosi 2. 000, 52 zł brutto i jest to kwota do zwrotu. W dniu 8 kwietnia 2019 roku wpłynęło pismo z ZUS Odział w R. informujące, że dnia 11 kwietnia 2019 roku zostanie przekazana na konto KRUS kwota przedpłaty za okres od 1 stycznia 2019 roku do 31 marca 2019 roku w wysokości 2. 000,52 zł. W dniu 22 stycznia 2019 roku W. K. złożyła wniosek o emeryturę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.. Decyzją z dnia 12 lutego 2019 roku znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. przyznał W. K. emeryturę od 1 stycznia 2019 roku. W treści tej decyzji wskazano, że w terminie 14 dni należy złożyć informacje o dokonaniu wyboru świadczenia – emerytury z FUS lub renty rolniczej w KRUS. W dniu 6 marca 2019 roku wpłynęło do ZUS pismo W. K., w którym podała że dokonuje wyboru przyznanej jej emerytury z FUS. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2019 roku znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. podjął wypłatę emerytury od 1 stycznia 2019 roku z uwzględnieniem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zgromadzonych w toku postępowania dokumentów, które stanowiły wiarygodne dowody i nie były kwestionowane przez strony. Sąd Okręgowy uznał, że odwołania wnioskodawczyni były bezzasadne. Zaznaczył przy tym, że rozstrzygnięciu podlegała kwestia, czy organ rentowy prawidłowo odmówił w zaskarżonych decyzjach prawa do renty rolniczej pobieranej przez ubezpieczoną w zbiegu z emeryturą z powszechnego systemu emerytalnego. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji analiza art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2019.299 j.t.) jednoznacznie wskazuje, że ubezpieczona nie ma prawa do renty rolniczej, albowiem wypłaca się jedno wybrane przez ubezpieczonego świadczenie. Zgodnie z powołanym przepisem, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4. Według zaś art. 33 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, odrębne przepisy określają prawo do pobierania świadczeń w razie zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia z prawem do: 1) renty inwalidy wojennego i wojskowego, którego niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą wojskową; 2) renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej pobytem w miejscach, o których mowa w art. 3 i 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2018 r. poz. 276); 3) renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy, wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy albo wskutek choroby zawodowej; 4) świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznej. Powyższe wyjątki wymienione w art. 33 ust. 4 nie miały miejsca w niniejszej sprawie. W szczególności renta wypłacana odwołującej nie przysługiwała z tytułu wypadku przy pracy, wypadku w drodze do pracy lub z pracy czy też wskutek choroby zawodowej. W ocenie Sądu Okręgowego, skoro zatem ubezpieczona W. K. wybrała świadczenie w postaci emerytury wypłacanej przez ZUS, to nie przysługiwało jej jednocześnie prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy. Nie miała znaczenia okoliczność, że prawo do renty było jej przyznane do 30 listopada 2019 roku. Nadto Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że nawet gdyby nie podzielić wyżej zaprezentowanego stanowiska, to i tak odwołania podlegałyby oddaleniu. Sąd ten zwrócił bowiem uwagę na art. 33 ust. 2b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Według tego przepisu uprawniony do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy albo renty rodzinnej z ubezpieczenia i do emerytury na podstawie art. 24 lub art. 24a przepisów emerytalnych traci prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy albo renty rodzinnej z ubezpieczenia, chyba że zanim wystąpi z wnioskiem o prawo do emerytury na podstawie art. 24 lub art. 24a przepisów emerytalnych złoży oświadczenie, że wybiera rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy albo rentę rodzinną z ubezpieczenia. W przypadku złożenia tego oświadczenia środki zgromadzone na jego rachunku w otwartym funduszu emerytalnym są przekazywane przez ten fundusz, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa. Oświadczenie o wyborze świadczenia jest ostateczne i nie przysługuje od niego prawo odstąpienia. Powołany przepis reguluje sytuację zbiegu prawa do renty z ubezpieczenia rolniczego, która nie została zamieniona na emeryturę rolniczą i do emerytury na podstawie art. 24
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.