III Ca 324/19

(1)kwoty 10.135,41 Zł z ustawowymi odsetkami od dnia 25 września 2014 r. do dnia zapłaty i kosztów procesu na podstawie art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych za szkodę powstałą na skutek zdarzenia zaistniałego w dniu 3 stycznia 2014 roku. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie przekazał rozpoznanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Zgierzu. Po przekazaniu sprawy powód poparł żądanie pozwu, podnosząc, że pozwana w dacie zdarzenia nie posiadała ważnej umowy ubezpieczenia OC. W związku z powyższym, powodowi przysługuje roszczenie zwrotne z tytułu wypłaconego osobie poszkodowanej odszkodowania w oparciu o art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zw. z art. 415 k.c. i art. 518 § 1 pkt 1 i 4 k.c. W odpowiedzi na pozew B. B.

(1)podniosła, iż na skutek nieświadomego niedopatrzenia uważała, że samodzielne wpłaty na starą polisę są wystarczającą okolicznością dla zachowania umowy ubezpieczenia OC. Podniosła, iż uważa, że w dacie zdarzenia miała ważną polisę OC. Podniosła także, iż nie będzie refundować fikcyjnej super naprawy. Nadto powód domagał się do niej zapłaty kary w wysokości 3.000 złotych. Podniosła także, iż pani M. odjechała z miejsca zdarzenia spokojnie. Wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 6 kwietnia 2017 r. pozwana poniosła zarzut niewspółmierności wypłaconej przez powoda kwoty za naprawę pojazdu, nieuwzględnienia się przyczynienia kierującego pojazdem S. do zdarzenia oraz zarzut przedawnienia roszczenia powoda. Pismem z dnia 22 czerwca 2017 roku pozwana wniosła o wezwanie do udziału w sprawie (...) S.A. Pismo zostało doręczone (...) S.A z pouczeniem o możliwości zgłoszenia interwencji ubocznej w terminie 14 dni pod rygorem uznania, ze nie będzie z tego prawa korzystać. (...) S.A nie zgłosiło interwencji ubocznej w sprawie. Wyrokiem z dnia 16 października 2018r. Sąd Rejonowy w Zgierzu zasądził od B. B.

(1)na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. kwotę 10.135,41 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 września 2014r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4824 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd I instancji nakazał pobrać od B. B.

(2)rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zgierzu kwotę 796,91 zł tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniosła B. B.

(1). Skarżąca podniosła, że w jej ocenie w dacie zdarzenia miała zawarta umowę ubezpieczenia oc samochodu, co skutkować winno oddaleniem powództwa. Nadto, pozwana wskazała na zły stan swojego zdrowia i na te okoliczność dołączyła do apelacji dokumentację lekarską stwierdzającą występowanie u pozwanej przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa, gardła i krtani, łagodną astmę oskrzelową i zwyrodnienie kręgosłupa ( dokumentacja lekarska –k.260-279) W piśmie z dnia 11 marca 2019r., które stanowiło uzupełnienie apelacji skarżąca zarzuciła wyrokowi: 1.naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 232 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych z urzędu, w sytuacji, gdy dopuszczenie tego dowodu z urzędu było zasadne z uwagi na zasadę sprawiedliwego procesu, zaś twierdzenia pozwanej o przyczynieniu się kierującego pojazdem marki S. do powstania zdarzenia drogowego z dnia 3 stycznia 2014r. było uprawdopodobnione zeznaniami świadka K. K.

(1); 2.wedle oceny pozwanej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust.1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w brzmieniu obwiązującym w dniu 3 stycznia 2014r., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pojazd pozwanej nie posiadał ubezpieczenia obowiązkowego od odpowiedzialności cywilnej, podczas gdy pozwana miała zawartą umowę OC pojazdu potwierdzona polisą nr (...)/08060684i przez kolejne lata przedłużała umowę ubezpieczenia opłacając składki w kwotach uzależnionych od możliwości pozwanej. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ewentualnie zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości. Nadto, skarżąca wniosła o zasądzenie na rzecz pełnomocnika pozwanej kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Na rozprawie w dniu 21 listopada 2019r. pełnomocnik pozwanej wniósł o nie obciążanie pozwanej kosztami zastępstwa procesowego strony powodowie. W odpowiedzi ani apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Sąd I instancji w oparciu o zebrany materiał dowodowy dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego i trafnie określił konsekwencje prawne z niego wynikające. Ustalenia stanu faktycznego poczynione przez Sąd I instancji, Sąd Okręgowy przyjmuje za własne bez konieczności ponownego ich przytaczania. W szczególności, nie znajduje żadnego uzasadnienia błędnych ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie, że w dacie zdarzenia wywołującego szkodę pozwana miał zawartą ważną umowę ubezpieczenia komunikacyjnego oc. Jak wynika z materiału dowodowego, w dniu 15 grudnia 2008 roku doszło do zawarcia umowy oc dotyczącej pojazdu pozwanej z okresem ubezpieczenia 15 grudnia 2008 roku- 14 grudnia 2009 roku, potwierdzoną polisą nr (...). W dniu zawarcia umowy zaksięgowano wpłatę w wysokości 181 złotych uiszczoną tytułem pierwszej składki. Termin płatności drugiej składki, która wynosiła 180 złotych, upłynął w dniu 14 czerwca 2009 roku. Do tej daty nie wpłynęła wpłata na poczet drugiej składki, w związku, z czym na podstawie art. 28 ust. 2 pkt 1 umowy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie doszło do zwarcia nowej umowy ubezpieczenia. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym w 2009r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zawarcie następnej umowy ubezpieczeniowej nie następuje, jeżeli nie została opłacona w całości określona w umowie składka za mijający okres 12 miesięcy. Z uwagi na to, że pozwana nie opłaciła składki z tytułu ubezpieczeni oc za drugie półrocze 2009r., nie została umowa ubezpieczenia na następny okres tj. na rok 2010 i następne. Odnotowano na powyższej umowie wpłaty w następujących datach i kwotach: 100 złotych w dniu 29 listopada 2010 roku, 100 złotych w dniu 29 listopada 2011 roku, 100 złotych w dniu 30 listopada 2012 roku, 50 złotych w dniu 11 grudnia 2013 roku nie mogły sytuacji tej zmienić. Rację ma Sąd I instancji, że powszechnie wiadomo jest, iż zawarcie nowej umowy ubezpieczenia poprzedzone jest ponowną kalkulacją składki, nadto wystawiana jest nowa polisa o nowym numerze. Nie jest możliwe w takiej sytuacji uznanie zawarcia umowy ubezpieczenia przez fakty dokonane. Kwestia ewentualnego wzbogacenia się (...) S.A kosztem powódki na skutek wspomnianych wpłat jest przy tym nieistotna z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji 232 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez niedopuszczenie z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych. Jak wynika z materiału dowodowego, w dniu 3 stycznia 2014 r. w S. przy ul. (...), kierująca pojazdem marki P. (...) B. B.

(3)nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu nadjeżdżającemu z kierunku ul. (...) samochodowi osobowemu marki S. O. E. 86KK kierowanemu przez D. K., a stanowiącemu własność A. P., w wyniku, czego lewym przednim bokiem uderzyła w prawy przedni bok tegoż samochodu. Następnie samochód F. (...) przemieścił się na prawą stronę drogi i uderzył przodem w prawidłowo zaparkowany samochód marki V. (...), stanowiący własność B. M.. W toku postępowania przed Sądem I instancji powódka kwestionowała wysokość szkody. Wysokość szkody została ustalona w oparciu o opinie biegłego sądowego z zakresu wyceny pojazdu i kosztów napraw powypadkowych G. P. na kwotę 11.800 zł ( opinia biegłego –k.182). W toku postępowania powódka zgłosiła także zarzut przyczynienia się poszkodowanej do powstania szkody. Pozwana jednak nie udowodniła zasadności tego zarzutu. Przesłuchiwany na rozprawie w dniu 2 października 2018r. K. K.

(1)przyznał, że wydawało mu się, że samochód S. (...) jechało z prędkością większą niż dozwolona, nie wskazał, jaka była prędkość dozwolona na tym odcinku drogi oraz z jaką prędkością poruszał się pojazd marki S. (...) ( zeznania świadka K. K.-k. 228). Po przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka K. K.

(1)pozwana została pouczona o treści art. 6 k.c., Sąd wskazał przykładowy katalog dowodów, jakimi można wykazać zasadność swoich twierdzeń i poinformował pozwaną, że do ustalenia ewentualnego przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody konieczne są wiadomości specjalne (protokół rozprawy – pouczenie pozwanej –k. 228). Mimo takiego pouczenia pozwana przed Sądem I instancji nie zgłosiła innych wniosków dowodach na wykazanie zasadności zarzutu przyczynienia się poszkodowanej do powstania szkody, wniosła jedynie o oddalenie powództwa. W tym stanie rzeczy, w istocie zarzut przyczynienia się poszkodowanej do powstania szkody nie został udowodniony. Nie sposób przyjąć, że zarzut ten został udowodniony jedynie w oparciu o zeznania świadka K. K.

(1),. Rację ma Sąd I instancji, że zeznania tego świadka były ogólnikowe i ocenne, jak również nieprecyzyjne- świadkowi „wydawało się” bowiem, iż kierujący jechał z prędkością większą niż dozwolona. Zeznania te nie pozwalają na określenie dokładnej prędkości, z jaką poruszał się kierujący tymże pojazdem, a w konsekwencji- przyjęcia przyczynienia się tej osoby do powstania szkody. Wbrew wywodom skarżącej zawartym w piśmie stanowiącym uzupełnienie do apelacji, nie sposób podzielić poglądu skarżącej, że Sąd I instancji winien z urzędu dopuścić dowód z opinii biegłego do spraw rekonstrukcji wypadków komunikacyjnych. Zgodnie z art. 232 k.p.c., strony są zobowiązane wskazać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Wobec wiodącej zasady kontradyktoryjności w polskim postępowaniu cywilnym opierającej się na aktywności dowodowej stron, przyjąć należy, że wyjątek od tej zasady w postaci inwazyjności ( sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę), powinien mieć miejsce jedynie wyjątkowo. Sąd podejmuje inicjatywę z urzędu postępowanie dowodowe jedynie w sytuacja szczególnych – np., gdy strony zmierzają do obejścia prawa, w wypadku procesów fikcyjnych oraz razie rażącej nieporadności strony( vide postanowienie Sądu najwyższego z dnia 29 maja 2019 (...) – LEGALIS nr 1973293). Zdaniem Sądu Okręgowego, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała nadzwyczajna sytuacja, która uzasadniałaby dopuszczenie przez sąd dowodu z urzędu. Pozwana nie była osoba nieporadną, w toku postępowania sporządzała szereg pism procesowych, zgłaszała wnioski dowodowe, formułowała zarzuty. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego, brak było podstaw do twierdzenia, że Sąd I instancji naruszył art. 232 k.p.c. w zw. z art.278 k.p.c. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 5 i § 10 ust.1 pkt1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokacie ( Dz.U. poz. 1800 zez) i obciążył pozwaną kosztami zastępstwa procesowego strony powodowej. W ocenie Sądu Okręgowego, w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do zastosowania regulacji zawartej w art. 102 k.p.c., bowiem w sprawie nie nachodzą szczególne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania zasady słuszności przy rozstrzygnięciu o kosztach postepowania apelacyjnego. W szczególności, nie przemawia za tym charakter dochodzonego roszczenia. Pozwana spowodowała wypadek komunikacyjny poprzez nieustąpienie pierwszeństwa innemu pojazdowi, w sytuacji, gdy od bilski pięciu lat nie posiadała zawartej umowy ubezpieczenia komunikacyjnego oc, a mimo to poruszał się samochodem. Pozwana dysponował środkami wystarczającymi na ponoszenie kosztów eksploatacji pojazdu, jednak przez kilka lat nie dopełniała obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia oc i nie uiszczała należnych składek z tego tytułu. Sytuacja zdrowotna pozwanej także nie uzasadnia nie obciążanie pozwanej kosztami postepowania. Jak wynika z dokumentacji medycznej załączone do akt na k.267-279, pozwana cierpi na przewlekłe zapalenie kratnik, przewlekłe zapalenie gardłom i nosa, łagodną astmę oskrzelową oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Zdaniem Sądu Okręgowego, tego rodzaju schorzenia nie stanowią podstawy do twierdzenia, że sytuacja zdrowotna pozwanej jest „szczególna” w rozumieniu art. 102 k.p.c. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie § 8 ust.5 w zw. § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz.U. Z 2019r. poz.18).