← Polska

IV Ka 26/20

2 W Y R O K 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu IV Wydział Karny – Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Hanna Bartkowiak Sędziowie: Dariusz Ś

§ 1kk oraz omówioną wyżej karę 5 lat pozbawienia wolności za czyn z art.

177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk. Zasady łączenia tych i zastosowanie pełnej absorpcji przy kształtowaniu kary łącznej pozostawały bez zmian w stosunku do rozstrzygnięcia Sądu I instancji. W tym zakresie nie zostały zresztą sformułowane zarzuty prokuratorskiej apelacji na niekorzyść podsądnego. Drugi element zarzutu rażącej niewspółmierności z apelacji oskarżyciela publicznego dotyczył środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i zasługiwał w całości na uwzględnienie. Sąd Okręgowy w pełni podzielił argumentację skarżącego, że orzeczony środek karny powinien bez wyjątku obejmować wszelkiego rodzaju pojazdy mechaniczne dożywotnio na powołanej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej, tj. art. 42 § 3 kk. Należy podkreślić, że „Ratio legis środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych polega na tym, by osoby nieprzestrzegające zasad bezpieczeństwa ruchu z braku wyobraźni, czy też poczucia odpowiedzialności, były z ruchu tego wyłączone, przy czym zachodzi zależność tego rodzaju, że im większe jest zagrożenie, które mogłoby w przyszłości spowodować prowadzenie pojazdu mechanicznego przez taką osobę, tym dłuższy winien być okres obowiązywania środka karnego. Jest to bowiem najskuteczniejszy sposób wzmożenia bezpieczeństwa na drogach, zmuszenia naruszających zasady bezpieczeństwa do ich przestrzegania w przyszłości, tudzież przekonania wszystkich uczestników ruchu o potrzebie bezwzględnego podporzadkowania się ustanowionym w tej mierze regułom” ( wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 29 października 2015 r., II Ka 387/15, LEX nr 1917507). Ma zatem racje prokurator, że oskarżony jako kierowca pojazdu mechanicznego, w dniu 11 października 2018 r. dał wyraz swej skrajnej nieodpowiedzialności, skutkującej tragedią. Nieprzekonująco zatem wypadły twierdzenia Sądu Rejonowego, że jako kierujący pojazdami z kategorii T (ciągniki i maszyny rolnicze) oskarżony nie zagraża w przyszłości bezpieczeństwu na drodze. Przeciwnie, te wysokogabarytowe pojazdy wymagają dużych umiejętności od kierowcy, a przede wszystkim ostrożności i trzeźwości kierowcy. Oskarżony w żadnym razie nie daje gwarancji, że warunków tych dochowa mając prawo jazdy kat. T. Nie przekonuje przy tym argument Sądu Rejonowego, że oskarżonemu należało pozostawić uprawnienie do kierowania ciągnikami i maszynami rolniczymi gdyż ma on gospodarstwo rolne. Oczywiście brak prawa do kierowania pojazdami mechanicznymi skomplikuje zarobkowanie podsądnemu, ale go nie uniemożliwi. Oskarżony będzie musiał bowiem korzystać z usług osób z uprawnieniami do kierowania pojazdami mechanicznymi przy tych pracach rolnych jakie będą tego wymagały. Poza tym już z akt sprawy wynika, że oprócz oskarżonego gospodarstwem zajmowały się inne osoby (rodzice, brat – wyjaśnienia oskarżonego, k. 414). Wniosek Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu za czyn z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk kary 6 lat pozbawienia wolności oraz środka karnego w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych bez wyłączenia pojazdów kategorii T. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Mając na uwadze zasadność podniesionego zarzutu i przytoczoną wyżej argumentację konieczna była zmiana zaskarżonego wyroku w kierunku zgłoszonym w apelacji oskarżyciela publicznego, tj. wyraźne zaostrzenie wymiaru kary pozbawienia wolności za występek z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk i ukształtowanie surowszej kary łącznej pozbawienia wolności, ale o 1 rok niższej niż wnioskowana w apelacji prokuratora. W pełni zasadny był zaś wniosek o zaostrzenie oskarżonemu środka karnego za w/wym przestępstwo z art. 42 § 3 kk i objęcie dożywotnim zakazem prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, w tym też pojazdów kategorii T. Lp. Zarzut 3.2. Zarzut z apelacji obrońcy oskarżonego - rażąca niewspółmierność środka karnego z pkt V i VII zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dożywotnio. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut określony treścią art. 438 pkt 4 kpk jest zarzutem z kategorii ocen i zasługuje na uwzględnienie tylko wówczas, gdy wykaże się, że sąd orzekający pominął istotne okoliczności mające wpływ na wymiar kary, bądź tym okolicznościom nie nadał właściwego znaczenia i w konsekwencji wymierzył karę niewspółmierną w stopniu rażącym ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2018 r., II AKa 401/17, Legalis nr 1720194). Sąd odwoławczy biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności omówione powyżej pod pkt 3.1. nie miał najmniejszych wątpliwości, że K. L. powinien zostać dożywotnio wykluczony z możliwości uczestniczenia w ruchu drogowym jako kierowca pojazdów mechanicznych. Nie zachodziły w jego przypadku żadne wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od reguły określonej w art. 42 § 3 kk i wymierzenie wnioskowanego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na 8 lat, z wyłączeniem jeszcze pojazdów kategorii T. Takich kwalifikowanych, niezwyczajnych okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego jako kierowcy, apelujący obrońca nie przedstawił. Nie dziwi to Sądu Okręgowego gdyż w tym przypadku takie nie wystąpiły. Skarżący przypominał zalety oskarżonego jako społecznika, człowieka pracowitego i czułego na ludzką krzywdę. Pomijając w tym miejscu najważniejszą kwestie, iż te okoliczności nie miały istotnego znaczenia dla oceny oskarżonego jako kierowcy, co jest priorytetowe przy określaniu środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych art. 42 kk, zachowanie oskarżonego w dniu zdarzenia nie potwierdzało tak pozytywnych cech jego charakteru. Po wypadku oddalił się przecież chwilowo do lasu, nie interesując ofiarą, a nawet próbował zrzucić winę na tegoż pasażera, którego wskazywał jako chwilowego kierowcę busa. Te elementy działań K. L. nie stawiają go w korzystnym świetle, o czym apelujący idealizując sprawcę wypadku, zwyczajnie zapominał. Apelujący obrońca przywołał też we wniesionym środku odwoławczym judykat tutejszego Sądu w sprawie o sygn. IV Ka 443/19 dotyczący wymiaru środka karnego dla sprawcy występku z art.

§ 4

kk, który nawet wstępnie nie nadaje się do porównań z kontrolowanym przypadkiem, a dodatkowo konieczne jest przypomnienie o obowiązującej w polskim systemie prawa zasadzie indywidualizacji odpowiedzialności karnej (art. 21 § 1 kk) oraz samodzielności jurysdykcyjnej sądu (art. 8 kpk). Wszystko to prowadzi do wniosku, że oskarżony powinien otrzymać środek karny orzeczony za zasadach art. 42 § 3 kk czyli dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Należy jedynie zasygnalizować w tym miejscu, że pod warunkami określonymi w art. 84 § 2a kk oskarżony ma jeszcze szansę w przyszłości stać się uczestnikiem zmotoryzowanego ruchu drogowego. To jednak zależeć będzie od tego jak będzie on przez kolejne lata postępował i czy będzie dawał gwarancje zachowania bezpieczeństwa na drodze. Wniosek Zmiana zaskarżonego wyroku w zakresie pkt V poprzez orzeczenie na podstawie art. 42 § 2 kk w miejsce dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem tych z kategorii T, środka karnego w postaci tego zakazu (tożsamy zakres przedmiotowy) – na okres 8 lat ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Brak podstaw do uwzględnienia wniosku z uwagi na bezzasadność podniesionego zarzutu 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.11. Przedmiot utrzymania w mocy Zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy: w pkt I i II - uznanie sprawstwa i winy oskarżonego oraz wymiar kary za czyn z art.

§ 1

kk i środka karnego w postaci 3 lat zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kategorii T, w pkt III – orzeczenie o obligatoryjnym środku karnym za czyn z art.

§ 1

kk w postaci świadczenia pieniężnego na określony ustawą cel społeczny, w pkt IX – zasądzenie od oskarżonego nawiązki na rzecz matki pokrzywdzonego, w pkt X – zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej kosztów zastępstwa procesowego, w pkt XI – zasądzenie od oskarżonego kosztów postępowania na rzecz Skarbu Państwa, za wyjątkiem opłaty gdyż Sąd Okręgowy wymierzył oskarżonemu jedną opłatę od podwyższonej kary za obie instancje. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Powyższe punkty wyroku pozostały bez zmian i nie wymagały ingerencji ze strony Sądu odwoławczego. Na podkreślenie zasługuje brak zaskarżenia apelacjami wymiaru kary i środków karnych za występek z art.

§ 1

kk, co też praktycznie wyłączało te orzeczenia spod kontroli odwoławczej (brak przesłanek do ingerencji z urzędu na podstawie art. 439 bądź 440 kpk). 0.15.

  1. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.
  2. Przedmiot i zakres zmiany Zmiana pkt IV poprzez podwyższenie kary pozbawienia wolności za przypisany oskarżonemu występek z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk do 5 lat Zmianie uległa wysokość kary zasadniczej za w/wym przestępstwo. Zmiana pkt V poprzez orzeczenie wobec oskarżonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio. Zmiana pkt VI poprzez orzeczenie oskarżonemu nowej kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat w miejsce kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności wymierzonej przez Sąd Rejonowy. Zmiana pkt X polegała na zaliczeniu na podstawie art. 63 § 4 kk na poczet orzeczonego w pkt V (zmienionym) zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych okresu zatrzymania prawa jazdy do dnia 11.10.2018 r. Zwięźle o powodach zmiany Pkt IV - Sąd Okręgowy dokonał zaostrzenia kary pozbawienia wolności mając na uwadze okoliczności opisane w pkt 3.1 niniejszego opracowania. Pkt V – Sąd odwoławczy rozszerzył zakres orzeczonego w zaskarżonym wyroku zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na wszelkie pojazdy mechaniczny dożywotnio, co szczegółowo uzasadniono w pkt 3.
  3. Pkt VI – Sąd Okręgowy orzekł nową karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat pozbawienia wolności, co było w dużej mierze konsekwencją podwyższenia kary za występek z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk, przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji , przyjętej już przez Sąd Rejonowy w zaskarżonym orzeczeniu. Pkt X – Sąd II instancji uznał za konieczne wskazanie zaliczenia oskarżonemu okresu zatrzymania dokumentu prawa jazdy na poczet środka karnego orzeczonego za występek z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk, gdyż nie ostał się łączny środek karny z pkt VII zaskarżonego wyroku. 0.0.
  4. Przedmiot i zakres zmiany Uchylenie pkt VII – tj. połączenia na podstawie art. 90 § 2 kk zakazów prowadzenia pojazdów mechanicznych za oba przestępstwa oskarżonego. Zwięźle o powodach zmiany Usunięcie pkt VII było wynikiem zmiany pkt V, gdzie orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, tj. w innym zakresie niż obejmuje środek karny z pkt II (zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kategorii T). Skoro te dwa środki karne nie są tożsame, ich łączenie było niemożliwe. Stąd uchylenie pkt II było konieczne. W konsekwencji w obiegu prawnym pozostają oba środki karne zakazu prowadzenia pojazdów orzeczone wobec oskarżonego (z pkt II zaskarżonego wyroku oraz z pkt V w zmienionym zakresie). Przy czym dalej idący jest oczywiście zakaz dożywotniego prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, który w praktyce pochłania środek karny z pkt
  5. 0.15.
  6. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.
  7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
  8. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.
  9. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.
  10. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.
  11. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 0.15.3.
  12. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 0.15.
  13. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności
  14. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 3 i 4 W pkt 3, na podstawie art. 627 kpk w zw. z § 11 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 11 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) Sąd Okręgowy, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika – adw. M. D. zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego S. W. kwotę 840 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu odwoławczym. W pkt 4, na podstawie art. 636 § 1 kpk kosztami postępowania odwoławczego obciążono oskarżonego ponieważ apelacja wniesiona przez jego obrońcę nie została uwzględniona, a ponadto jeszcze skuteczna była apelacja prokuratora na jego niekorzyść. Na koszty te składa się 20 złotych, jako zryczałtowana opłata za doręczenie wezwań i innych pism. Kwota ta wynika z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (Dz. U. z 2013, poz. 663 ze zm.). Drugim składnikiem tych kosztów jest opłata. Została ustalona jedna opłata za obie instancje na podstawie art. 10 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 1983 r., nr 49, poz. 223 ze zm.) i wymierzona oskarżonemu w wysokości 400 złotych.
  15. PODPIS Dariusz Śliwiński Hanna Bartkowiak Piotr Gerke

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.