VII Ga 494/19

Sygn. akt VII Ga 494/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2019 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku VII Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Alicja Dubij (spr.) Sędziowie: Jacek Malinowski Paweł Dzienis ( del.) Protokolant: Marta Kapelko po rozpoznaniu w dniu

1. grudnia 2019 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w E. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością we W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku VIII Wydziału Gospodarczego z dnia 5 czerwca 2019 roku, sygn. akt VIII GC 2242/17 I. Zmienia zaskarżony wyrok w punkcie III w ten sposób, że odstępuje od obciążania pozwanego kosztami procesu poniesionymi przez powoda. II. Oddala apelację pozwanego w pozostałym zakresie. III. Zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 135 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą. Jacek Malinowski Alicja Dubij Paweł Dzienis Sygn. akt VII Ga 494/19 UZASADNIENIE Powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w E. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. kwoty 22.931,30 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 1 sierpnia 2017r. do dnia zapłaty. Ponadto domagał się zasądzenia od pozwanego kosztów procesu, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego oraz równowartości kwoty 40 euro stanowiącej rekompensatę z tytułu kosztów odzyskiwania należności. W związku z dokonaną przez pozwanego wpłatą, powód pismem z dnia 26 września 2017r. cofnął powództwo co do kwoty 21.008,30 zł, jednocześnie zrzekając się roszczenia w tym zakresie. Podtrzymał swe żądanie co do zasądzenia kwoty 1.923,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od kwoty 22.931,30 zł od dnia 1 sierpnia 2017r. do dnia 19 września 2017r.i od kwoty 1.923,00 zł od dnia 20 września 2017r. do dnia zapłaty oraz co do zasądzenia kwoty stanowiącej równowartość 40 euro z tytułu rekompensaty za koszty odzyskiwania należności i kosztów procesu (k. 25-26). Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 9 listopada 2017r. Sąd Rejonowy w Białymstoku błędnie – z uwagi na wyżej wskazane cofnięcie powództwa - uwzględnił roszczenie powoda w całości w jego pierwotnym kształcie (sygn. akt VIII GNc 5317/17 - k. 36). Pozwany skutecznie zaskarżył nakaz zapłaty. Wniósł o umorzenie postępowania co do kwoty 21.008,30 zł i oddalenie powództwa w pozostałym zakresie na koszt przeciwnika procesowego. Ostatecznie w dniu 26 stycznia 2018r. pozwany uregulował brakującą część należności głównej, tj. kwotę 1.923 zł. W związku z powyższym powód w odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty cofnął powództwo w zakresie należności głównej, zrzekając się roszczenia co do tej kwoty. Podtrzymał jednak powództwo w zakresie roszczenia odsetkowego, kosztów odzyskiwania należności oraz kosztów procesu. Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2019 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku zasądził od pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w E. odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwot: - 22.931,30 zł od dnia 01.08.2017 r. do dnia 19.09.2017 r., - 1.923 zł od dnia 20.09.2017 r. do dnia 26.01.2018 r. oraz kwotę 170,18 zł stanowiącą równowartość 40 euro tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.467 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę 4.517 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, iż strony zawarły umowę sprzedaży, na podstawie której pozwany zakupił u powoda znajdujący się w jego ofercie handlowej towar. Dowodem dokonanej transakcji jest wystawiona przez powoda w dniu 19 czerwca 2017 r. faktura VAT nr (...) opiewająca na kwotę 22.931,30 zł brutto z terminem płatności określonym na dzień 31 lipca 2017r., a nadana pozwanemu w dniu 20 czerwca 2017r. (faktura VAT, k. 15-16, potwierdzenie nadania 21-22). Bezsprzecznie towar został też pozwanemu dostarczony, co miało miejsce w dniu 19 czerwca 2017r., a co potwierdza podpisany przez upoważnionych pracowników zarówno powoda, jak i pozwanego dokument dostawy WZ nr WZ - (...) (dokument WZ k. 19-20). Dalej Sąd I instancji wskazał, że wobec braku zapłaty objętej fakturą należności powód w dniu 8 września 2017r. wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty kwoty 22.931,30 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych w terminie 3 dni od dnia wysłania wezwania pod rygorem skierowania sprawy na drogę sądową. Wezwanie zostało nadane przez powoda w dniu 8 września 2017r. (wezwanie do zapłaty k. 17-18, potwierdzenie nadania k. 23). Sąd Rejonowy podkreślił, że pozwany przyznał fakt zawarcia umowy sprzedaży i odbioru towaru. Mimo że podnosił szereg zarzutów tak formalnych, jak i merytorycznych, ostatecznie w toku procesu uregulował całą należność główną wynikającą z faktury VAT nr (...). Pierwszą transzę w wysokości 21.008,30 zł wpłacił w dniu 19 września 2017r., zaś drugą w kwocie 1.923,00 zł w dniu 26 stycznia 2018r. (potwierdzenia przelewów k. 27, k. 94, k. 95). W związku zatem z dokonaną wpłatą, jak wskazano w poprzedniej części uzasadnienia, powód cofnął powództwo co do należności głównej, zrzekając się roszczenia w tym zakresie. Stąd też Sąd na mocy art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie w powyższym zakresie (punkt II sentencji wyroku). Sąd nie dopatrzył się bowiem żadnych przyczyn wymienionych w art. 203 § 4 k.p.c., dla których czynność cofnięcia mogłaby być uznana za nieskuteczną, bądź niedopuszczalną. Sąd I instancji wskazał, iż przedmiotem procesu stało się zatem roszczenie odsetkowe, jako że powód domagał się zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty 22.931,30 zł od dnia 1 sierpnia 2017r. do dnia 19 września 2017r. i od kwoty 1.923,00 zł od dnia 20 września 2017r. do dnia 26 stycznia 2018r. Dodatkowo powód dochodził zapłaty równowartości kwoty 40 euro z tytułu kosztów odzyskiwania należności. W ocenie Sądu Rejonowego analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozostawiała wątpliwości, że zarówno roszczenie odsetkowe, jak i roszczenie dotyczące rekompensaty za koszty odzyskiwania należności są w pełni uzasadnione. Co prawda, pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty, powołując się na zapisy dokumentu zatytułowanego jako Generalne Warunki Zakupów podnosił szereg zarzutów, w tym dotyczące rodzaju i daty początkowej biegu odsetek, jednak jego twierdzenia nie zostały poparte wiarygodnymi dowodami, zwłaszcza, że ostatecznie w toku procesu spełnił całość roszczenia głównego. (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. do sprzeciwu od nakazu zapłaty załączył liczne dokumenty w szczególności w postaci zamówienia nr (...) (k. 49-50), Ogólnych Warunków Zakupów (k. 51-53v), czy korespondencji elektronicznej wymienionej między stronami (k. 59-64, k. 67-70), jednakże w ocenie Sądu nie dowodzą one prawdziwości podnoszonych przez pozwanego twierdzeń co do okoliczności spornych w sprawie, które jak już wyżej wskazano sprowadziły się wyłącznie do roszczenia odsetkowego i o zapłatę rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Po pierwsze wszystkie złożone dokumenty stanowią bądź kserokopie bądź nawet tylko wydruki dokumentów elektronicznych, które nie zostały potwierdzone za zgodność z oryginałem przez profesjonalnego pełnomocnika, mimo że pozwany był reprezentowany przez adwokata. Po drugie zaś na dokumencie zamówienia znajdują się nieczytelne podpisy, stąd Sąd nie mógł ich zidentyfikować i na tej podstawie uznać, że powód przyjął zamówienie o treści w nim wskazanej, a więc, by w sprawie zastosowanie znajdowały Generalne Warunki Zakupów. Na marginesie w tym miejscu Sąd Rejonowy zaznaczył, iż w istocie pozwany nie przedłożył dokumentu Generalne Warunki Zakupów, a wydruk ze strony internetowej zatytułowany, jako Ogólne Warunki Zakupu, co dodatkowo poddaje w wątpliwość wiarygodność jego stanowiska. Brak jest bowiem pewności, że oba w/w dokumenty są ze sobą tożsame pod względem treści. Ponadto powód w toku całego procesu konsekwentnie zaprzeczał, by zaakceptował warunki zamówienia proponowane przez pozwanego. Przy tym należy mu przyznać słuszność w kwestii interpretacji art. 68 1 k.c., który niewątpliwie znajduje zastosowanie w sprawie, a zgodnie z którym w stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za jej przyjęcie. W takim wypadku strony wiąże umowa o treści określonej w ofercie, z uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w odpowiedzi na nią. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się jednak, jeżeli w treści oferty wskazano, że może ona być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń, albo gdy oferent niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy, albo gdy druga strona w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do umowy, a zgody tej niezwłocznie nie otrzymała. W zamówieniu, na które powołuje się pozwany sformułowano natomiast wyraźną prośbę o potwierdzenie przyjęcia zamówienia. Takiego potwierdzenia (...) sp. z o.o. ze strony (...) sp. z o.o. nie otrzymało. Wobec powyższego nie sposób, zdaniem Sądu Rejonowego, wywieść, by strony łączył stosunek zobowiązaniowy w kształcie wskazywanym przez pozwanego. Z drugiej zaś strony powód przedłożył zarówno fakturę VAT, z której wprost wynika termin płatności należności – 31 lipca 2017r. (k. 15-16), jak i potwierdzenie jej nadania stronie pozwanej (k. 21-22). Do pozwu dołączył również dokument WZ potwierdzający odbiór towaru przez pozwanego, czego ten zresztą nie kwestionował (k. 19-20). Kwestionował co prawda terminowość dostawy i jakość towaru, w związku z czym podnosił zarzut potrącenia wierzytelności, niemniej ostatecznie zapłacił należność wynikającą z w/w faktury VAT w całości, co czyniło rozważania w tym zakresie bezprzedmiotowymi. Co do zarzutu potrącenia należy tylko zaznaczyć, iż aktualnie brak jest wierzytelności po stronie powoda, z którą pozwany mógłby potrącić jakąkolwiek swoją ewentualną wierzytelność. Z uwagi na powyższe, wnioski dowodowe pozwanego Sad oddalił, jako zmierzające do przedłużenia postępowania. Pozwany nie wniósł powództwa wzajemnego, gdzie zasadnym byłoby przeprowadzenie wnioskowanych dowodów. W ocenie Sądu, zważając, iż pozwany ostatecznie uregulował należność główną w całości, zarzuty te należy potraktować jako formułowane wyłącznie na użytek przedmiotowego postępowania. Bezsprzecznie też pozwany nie spełnił świadczenia w terminie, dokonując dwóch częściowych wpłat dopiero na etapie postępowania sądowego, tj. w dniach 19 września 2017r. oraz 26 stycznia 2018r. (k. 27, k. 94, k. 95). W konsekwencji należało uznać, iż powód prawidłowo określił daty początkowe biegu odsetek, określając je od kwoty 22.931,30 zł od dnia 1 sierpnia 2017r., jako dnia wymagalności z faktury do dnia 19 września 2017r. jako dnia wpłaty pierwszej części należności i od kwoty 1.923,00 zł od dnia 20 września 2017r. dnia następującego po dniu dokonania pierwszej wpłaty do dnia 26 stycznia 2018r., jako dnia wpłaty drugiej części należności. Jednocześnie wątpliwości Sądu Rejonowego nie budziła zasadność żądania odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. W dniu 1 stycznia 2016 roku weszła w życie ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 4a ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych w treści obowiązującej od dnia 1 stycznia 2016r., do transakcji handlowych nie stosuje się przepisu art. 481 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny. W związku z powyższym należało uznać, że powód uprawniony jest również do żądania od pozwanego odsetek jak dla zaległości podatkowych. Jak zaś stanowi art. 7 ust.
2. w transakcjach handlowych - z wyłączeniem transakcji, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny - wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, chyba że strony uzgodniły wyższe odsetki, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki: wierzyciel spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie. W związku z powyższym, w ocenie Sądu Rejonowego, powództwo w zakresie roszczenia odsetkowego okazało się zasadne i dlatego Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych w żądanym zakresie. Sąd Rejonowy wskazał, że z kolei podstawą żądania powoda w zakresie kwoty 170,18 zł jest art. 10 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2016r. poz. 684). Zgodnie z w/w artykułem wierzycielowi od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1 przysługuje od dłużnika bez wezwania równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne, stanowiącej rekompensatę za koszty odzyskiwania należności. Sąd I instancji podniósł, że przepisy ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych przyznają zatem wierzycielowi dodatkowe roszczenie mające na celu wyrównanie strat związanych z odzyskiwaniem wierzytelności. W przypadku opóźnienia w płatności wierzyciel nabywa prawo do rekompensaty od dłużnika kosztów odzyskiwania należności stanowiącej równowartość kwoty 40 euro. Z brzmienia ustawy wynika, że warunkiem powstania roszczenia jest upływ terminu zapłaty, od którego należne są odsetki. Kwota 40 euro ma charakter ryczałtu - jest to stała rekompensata za koszty odzyskania należności. Jej celem jest rekompensata pewnych czynności oraz zaangażowania sił i środków zmierzających do odzyskania należności od dłużnika. Jako przykład można wskazać wykonanie telefonu wzywającego do zapłaty, z powodu którego wierzyciel ponosi koszt połączenia telefonicznego oraz czas pracownika, który go wykonuje. W przypadku, gdy koszty te przekroczą równowartość kwoty 40 euro, wówczas wierzyciel powinien udokumentować te koszty, aby móc ubiegać się o ich odzyskanie (art. 10 § 2 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych). Uwzględniając powyższe na gruncie rozstrzyganej sprawy Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że stwierdzić należy, iż warunki od których uzależniona jest możliwość naliczenia rekompensaty określonej w art. 10 w/w ustawy zostały spełnione. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pozwany nie spełnił swojego zobowiązania w terminie. Zwrotu ceny nabytych towarów dokonał dopiero po wniesieniu pozwu przez powoda. Stąd też należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 170,18 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności stanowiącej równowartość kwoty 40 euro, co też Sąd uczynił w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. (punkt III sentencji wyroku). Wyjaśnił przy tym należy, iż w zakresie kosztów procesu Sąd uznał, że powód wygrał proces w całości, albowiem pozwany dokonał wpłat na poczet zaległej faktury dopiero po wniesieniu pozwu. Wniesienie powództwa w pierwotnym zakresie było zatem zasadne i wywołane zaniedbaniem strony pozwanej. Wobec więc zgłoszonego przez powoda żądania, należy się mu zwrot poniesionych kosztów procesu w całości. Z wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku nie zgodził się pozwany. Zaskarżył go w części , a mianowicie w punkcie I i III. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) nierozpoznanie istoty sprawy poprzez zaniechanie zbadania merytorycznych zarzu­tów strony pozwanej i uchylenie się od ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnię­cia. II) uchybienia procesowe, które wpłynęły na wynik sprawy, a to naruszenie: 1) art. 227 i art. 217 § 1 oraz art. 233 § 1 i art. 230 w zw. z art. 328 § 2 KPC - poprzez: a) pominięcie wszystkich wniosków dowodowych złożonych przez stronę pozwaną w sprzeciwie od nakazu zapłaty, a podtrzymanych na pierwszej rozprawie, w tym dowodów z dokumentów (zamówienia, wydruku (...), wydruków korespondencji prowadzonej przez e-mail, faktury (...), notatki z 05.09.2017 r. i oświadczenia z 27.06.2017 r.), zeznań świadków (P. K., M. K., Ł. Przychodnego, J. P. i J. K.), a także oględzin strony internetowej (...) - zgłoszonych w celu potwierdzenia zarzutów pozwanego, tj. okoliczności nawiązania relacji handlowych i zawarcia umowy, związania zamówieniem oraz Generalnymi Warunkami Zakupów, dostępności tych ogólnych warunków na stronach internetowych i ich doręczenia, treści tego aktu, a także - wad dostarczonej blachy, jej reklamowania, przyczyn wstrzymania płatności i powiadomienia o tym drugiej strony, sposobu za­łatwienia reklamacji, kosztów naprawy, daty otrzymania wezwania do za­płaty (uchybienie art. 227 i art. 217 § 1 oraz art. 233 § 1 w zw. z art. 328 § 2 ) b) oddalenie (na rozprawie 5.06.2019 r.) wniosków o przesłuchanie świad­ków bez rozważenia przydatności przeprowadzenia tych dowodów i bez wskazania w uzasadnieniu przyczyn, dla których sąd odmówił tym dowo­dom wiarygodności i mocy dowodowej (uchybienie art. 233 § 1 w zw. z art. 328 § 2), c) nieuwzględnienie dowodów z odpisów dokumentów, w tym zamówienia, reklamacji i wydruków korespondencji prowadzonej elektronicznie po­mimo tego że strona przeciwna nie kwestionowała ich autentyczności (uchybienie art. 230, art. 129 § 1 oraz art. 308 w zw. z art. 233 § 1 KPC), d) zaniechanie wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowo­dowego, a to faktury nr (...) z 19.06.2017 r. i dowodu WZ, w których podano nr zamówienia (...) oraz nieuwzględnienie do­wodu z notatki sporządzonej 05.09.2017 r., w której również podano ten nr zamówienia, w wyniku których to błędów Sąd ustalił, że powodowa spółka nie realizowała tego zamówienia, chociaż powoływała się na jego numer w wystawianych przez siebie dokumentach (uchybienie art. 233 § 1 w zw. z art. 328 § 2); 2) art. 98 § 1 w zw. art. 101 KPC przez ich błędna interpretację, zakładającą że koszty procesowe były poniesione celowo, chociaż pozwana zapłaciła po otrzy­maniu przedprocesowego wezwania do zapłaty, w terminie w nim zakreślonym, a zanim dowiedziała się o wniesieniu pozwu oraz - art. 103 § 2 KPC przez jego błędne niezastosowanie, chociaż strona powodowa zataiła w pozwie fakt otrzy­mania zamówienia, reklamowania towaru po dostawie oraz prowadzonych roz­mów ugodowych, III) naruszenia prawa materialnego, a to przepisów: 1) niewłaściwe zastosowanie art. 68 1 KC, na podstawie którego można kwalifiko­wać wypadki, gdy przedsiębiorca odpowie na ofertę, a nie wypadki, gdy bez jej wyraźnego potwierdzenia przystąpi do wykonywania zamówienia; w takich wypadkach stosuje się przepis art. 69 oraz przepisy art. 60 i art. 65 KC, 2) błędne niezastosowanie art. 353 1 i art. 354 § 1 oraz postanowień ogólnych wa­runków zakupów, w szczególności klauzuli 5.
3. i 8.4., które uprawniają od­biorcę do wstrzymania płatności do czasu rozwiązania reklamacji, 3) błędną wykładnię art. 7 ustawy o termiach zapłaty w transakcjach handlowych ( (...)), sprzeczną treścią tego przepisu, według której Sąd orzekający uznał, że dostawcy przysługują odsetki, pomimo tego, że zobowiązanie pieniężne nie było wymagalne, 4) błędną wykładnię art. 10 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy o (...), sprzeczną z treścią tego przepisu, która zakłada, że dłużnikowi przysługuje rekompensata, pomimo tego. że zobowiązanie nie było wymagalne. Ponadto, na podstawie art. 380 KPC, wnosił o rozpoznanie postanowień Sądu I inst. wydanych na rozprawie w dniu 05.06.2019 r. o oddaleniu wniosków o przeprowadzenie dowodów z: • dokumentów; zamówienia (...), Generalnych (Ogólnych) Warunków Za­kupów, , wydruków korespondencji elektronicznej, zgłoszenia wady, reklamacji faktury (...), notatki z 05.09.2017 r., pisma z 27.906.2017 r., zatwierdze­nia materiałowego z 27.06.2017 r.; • oględzin stron internetowej pod adresem (...) / o firmie ; • zeznań świadków P. K.