kp, ustanawiającą prawo pracownika do dodatkowego świadczenia jest wyjazd na polecenie pracodawcy poza miejscowością w której znajduje się jego siedziba lub wyjazd poza stałe miejsce pracy w celu wykonania zadania służbowego. Wykonywanie podróży służbowej wyróżnione jest więc wśród czynności pracowniczych ze względu na jej miejsce, czas i przedmiot. W judykaturze dokonuje się wyraźnej dystynkcji między pracownikami odbywającymi nietypowe podróże służbowe, a pracownikami wykonującymi prace w ramach delegacji (podróży służbowej) ze względu na sporadyczność i przemijający czas trwania wysłania oraz wykonywanie określonych zadań (por. wyrok S.N. z 3.12.2009 II.PK 138/09 z 9.02.2010 II.PK 57/09). O wysłaniu w podróż służbową decyduje polecenie służbowe udania się poza określone w umowie o pracę miejsce wykonywania pracy (art. 29 § 1 pkt 2 kpc). Sąd Najwyższy stwierdził, że pracownik przedsiębiorstwa budowlanego realizującego inwestycje w różnych miejscowościach, może mieć w umowie o pracę określone miejsce wykonywania pracy, jako miejsce, gdzie pracodawca prowadzi budowy lub innego rodzaju stałe prace. Wówczas to miejsce w którym przez dłuższy czas pracownik świadczy pracę jest jego stałym miejscem pracy w rozumieniu art.
Gdy pracodawca nie prowadzi budowy lub podobnego rodzaju działalności, to stałym miejscem pracy w rozumieniu art.
kp są poszczególne konkretne miejsca, do których w granicach umowy o pracę pracownik zostaje skierowany w celu stałego świadczenia umówionego rodzaju pracy. Pracownik, którego miejsce pracy jest określone w taki sposób jest w podróży służbowej tylko wówczas, gdy otrzymał krótkotrwałe zadanie wykonywania pracy poza takim stałym miejsce pracy. Pracownik, który zaś z mocy umowy o pracę wykonuje stale w określonym miejscu (miejscowości) za granicą, nie odbywa podróży służbowej wielokrotnie (por. wyrok SN z 3.04.2001 I.PKN.765/00). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, iż w ustalonym przez Sąd Okręgowy stanie faktycznym, zasadnie nie przyjęto, że wykonywanie pracy przez zainteresowanych było świadczone w ramach podróży służbowej w rozumieniu art.
Przeprowadzenie bowiem postępowanie dowodowe wykazało, że zamiarem stron już w momencie zawarcia umowy o pracę, było wykonywanie robót poza granicami kraju na terenie Europy i Zjednoczonych Emiratów Arabskich i to zagranica była miejscem stałego wykonywania pracy przez zainteresowanych. Wykonywanie więc pracy nie odbywało się w ramach podróży służbowych. Pracownicy zainteresowani w sprawie wykonywali pracę na konkretnym miejscu usług, jakkolwiek ich praca polegała na przemieszczaniu się z miejsca na którym ukończyli pracę na nowe miejsce, a więc przemieszczali się na pewnym obszarze geograficznym. W miejscu wykonywania usług, nie świadczyli jednak pracy incydentalnie, lecz wykonywali swe zwykłe czynności pracownicze, do których wykonywania zobowiązywali się wobec pracodawcy. Należy więc przyjąć, że w okresach wskazanych przez organ ubezpieczeń społecznych w zaskarżonych decyzjach nie byli w podróżach służbowych. Czym innym bowiem jest podróż służbowa za granice w celu wykonywania konkretnych zadań poza miejscem dotychczas wskazanym, jako miejsce pracy, a czym innym jest, jak w niniejszej sprawie - wyjazd w celu stałego wykonywania pracy nawet poza granicami kraju, a więc miejscu faktycznego świadczenia pracy. Z istoty podróży służbowej wynika bowiem, iż musi być związana z opuszczeniem przez pracownika stałego miejsca pracy. Wskazuje nawet ustawowy zwrot „wykonywania zadania służbowego” co świadczy, że pracownik ma wykonać na polecenie pracodawcy określone czynności w innym miejscu, niż jego stałe miejsce pracy. Taka sytuacja nie miała miejsca w ustalonym stanie faktycznym, gdyż w ramach zawartych umów zainteresowani wykonywali stale swe obowiązki pracownicze poza granicami kraju w którym siedzibę miała odwołująca. Nie może być więc utożsamiany z odbywaniem podróży służbowej wyjazd pracowników do poszczególnych krajów w celu realizacji usług w sytuacji, gdy stałe miejsce ich wykonywania, a w związku z tym faktycznego pobytu zainteresowanych znajdowało się właśnie na terenie tych krajów. W tym zakresie dla sądów obu instancji, nie jest wiążące stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy na które powołuje się skarżąca. Chybiony jest także zarzut, że podstawa wymiaru składek ustalona została w sposób szacunkowy. Apelująca nie przedstawiła żadnych konkretnych zarzutów, wobec wyliczenia pozwanego, nie wskazując przy tym, gdzie został popełniony błąd i w jakiej wysokości podstawa wymiaru miała być prawidłowo ustalona. Takie gołosłowne zarzuty wobec wyjaśnień pozwanego, złożonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie poddaje się odwoławczej kontroli Sądu. W tym kontekście niezrozumiałe i nieuprawnione jest powoływanie się przez odwołującą na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 4.10.2012r. w sprawie - 115/11 dotyczącej interpretacji art. 14 ust. 2 lit. b rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14.06.1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego pracowników i dotyczy zagadnienia podlegania systemowi zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego pracowników przemieszczających się w UE i uniknięcia zbiegu właściwego ustawodawstwa różnych krajów i wynikających stąd komplikacji. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zakres postępowania odwoławczego przed sądem ubezpieczeń społecznych wyznacza treść zaskarżonej decyzji, stąd podniesione w tym wyroku Trybunału Sprawiedliwości kwestie nie są objęte tymi decyzjami, a tym samym nie mogą stanowić podstawy rozpoznania w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc orzekł, jak w sentencji wyroku. SSA Marek Borkiewicz SSA Iwona Niewiadowska-Patzer SSA Marta Sawińska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.