Sygn. akt II AKa 71/20
(1)oferowanych przez niego maszyn. A jednocześnie czy oskarżony nie zataił przed oskarżycielem posiłkowym ten fakt i czy na tym nie polegało jego działanie oszukańcze wobec M. R.. Sąd pierwszej instancji, powtarzając postępowanie dowodowe i oceniając dowody nie powinien tracić z pola widzenia i takiej hipotezy, że obaj kontrahenci mieli świadomość, tak co zawyżenia cen na fakturach, jak i nienowości maszyn (w końcu oskarżyciel posiłkowy sam też miał je wyszukiwać i miał podpowiadać ich ceny, kupować kilka z nich u innego producenta, a oskarżony miał je jedynie refakturować, M. R. prowadził obrót gospodarczy innymi przedmiotami) oraz przy tym obaj zdawali sobie sprawę co do tego, kto był ich faktycznym producentem, jak również sprawdzić warunki dotacji pod kątem tego czy M. R. musiał kupować maszyny od producenta. Dalej Sąd pierwszej instancji powinien, przy przeprowadzaniu dowodów i ich weryfikacji, mieć na uwadze i taką wersję czy czasem obaj świadomie nie współdziałali w ustalaniu zawyżonych cen maszyn, fakturowaniu i ich rozliczaniu, dla uzyskania maksymalnego dofinansowania przez M. R. z (...) i wygospodarowania z niego jak najwięcej środków na inne cele, a więc i w konsekwencji nie podjęli razem działań na szkodę instytucji finansującej przedsięwzięcie gospodarcze M. R.. Kwestia statusu oskarżonego jako płatnika VAT-u i wpływ tej okoliczności na poczynania M. R. powinna być przez Sad pierwszej instancji weryfikowania także w innych aspektach, mając na uwadze i to, że w zeznaniach z dnia 23.12.2016 roku M. R. mówi o tym, iż był zdziwiony kontrolą Urzędu Skarbowego i nie wiedział, że jak się występuje do Urzędu Skarbowego o te kwestie (zwrot VAT), to Urząd to kontroluje. Podkreślenia wymaga, iż to przecież Urząd Skarbowy, jako pierwszy ujawnił nieprawidłowości związane z rozliczaniem dotacji i oceną stanu maszyn kupionych przez M. R. od T. S.. Dalej, odnośnie spodziewanej kontroli przez Urząd Skarbowy środków otrzymanych przez pokrzywdzonego, to M. R. wypowiada się niejednolicie, podobnie jak w wielu innych kwestiach, co powinno być rozważone, w świetle powyższych uwag, także pod kątem tego, czy pomiędzy oskarżonym, a oskarżycielem posiłkowym nie doszło do zawarcia swoistego „układu” w załatwianiu dofinansowania z (...) i rozliczaniu środków oraz czy za tym przemawia chociażby sposób rozliczania środków z udziałem J. D.? Rozważania należałoby poszerzyć o rzeczową, a nie bezkrytyczną ocenę interesu M. R. we wchodzeniu w taki układ z oskarżonym, oraz ocenę wcześniejszej działalności gospodarczej T. S., który, jak wynika z jego karalności, przekraczał już normy prawnokarne w działalności gospodarczej. Odnośnie jeszcze oceny wypowiedzi M. R. co do braku jego interesu w przewartościowaniu maszyn czy w poświadczaniu nieprawdy co do ich „nowości”, to przecież w aktach sprawy są symptomy wskazujące na to (maile jakie przywołuje obrońca, a i przecież podstawowym założeniem osób podejmujących takie działania jest liczenie na to, iż „się uda”. A w niniejszej sprawie rozważenia wymaga i taka teza czy nie było tak, iż to dociekliwość kontrolerów Urzędu Skarbowego zamysły i działania M. R. i T. S. zniweczyła, a którzy bez większych problemów stwierdzili, iż maszyny nie są nowe, oskarżony nie jest płatnikiem VAT-u, a zatem M. R. nie spełnia warunków dofinansowania i musi zwrócić VAT Urzędowi Skarbowego. Ta sytuacja natomiast mogła wywołać u oskarżyciela posiłkowego, przy akceptacji dotychczasowych działań M. R. przez banki i (...), zaskoczenie i kolejne działania wobec oskarżonego celem odzyskania od T. S. środków, które przez niego stracił. Przypomnieć jedynie wypada, w odniesieniu do uchybień podniesionych przez obrońcę, iż Sąd pierwszej instancji, zgodnie z regułą art. 4 kpk, tak przy przeprowadzaniu dowodów, jak i przy ich ocenie, powinien zachować zasadę obiektywizmu, czego, co do okoliczności wskazanych w uzasadnieniu apelacji, zabrakło. Zatem biorąc powyższe pod uwagę, w tym w szczególności zakres niezupełnego postępowania dowodowego (okoliczności wskazanych wyżej koniecznych do wyjaśnienia i dowodów potrzebnych do przeprowadzenia), jak i szeroki rozmiary wadliwej oceny dowodów dotyczącej zagadnień decydujących o odpowiedzialności karnej oskarżonego, zaszła konieczność uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji co do czynu I i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (art. 437§2 kpk). Wniosek Obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów. Alternatywnie wniósł o zmianę skarżonego wyroku poprzez obniżenie wymierzonej oskarżonemu za czyn pierwszy kary i orzeczenie kary łagodniejszej. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Żądania zgłoszone we wniosku apelacyjnym okazały się niezasadne. Straciły na aktualności w sytuacji wydania orzeczenia kasatoryjnego przez Sad Najwyższy i pojawienia się nowych okoliczności w ponownym postępowaniu odwoławczym wskazujących na potrzebę uchylenia wyroku co do punktu I i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
- OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.
- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.
- Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.
- Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 1.
- Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.
- Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 1.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.
- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.
- Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☒ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Jak podkreśla się w piśmiennictwie i judykaturze ponowne przeprowadzenie przewodu sądowego w całości z przyczyn dowodowych dotyczy sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przeprowadził dowody lub ocenił dowody, albo gdy sąd pierwszej instancji w ogóle nie ujawni żadnych dowodów, choć oprze na nich wyrok (zob. D. Świecki, Komentarz, WKP 2018, teza 45 do art. 539a k.p.k., J. Matras, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, WKP 2018, teza 9 do art. 437 k.p.k., A. Bojańczyk, T. Razowski, Krytycznie o próbie ograniczenia orzekania kasatoryjnego w procesie karnym - uwagi na tle art. 437 § 2 k.p.k., Państwo i Prawo 2017, nr 10, s. 83.) Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. wyroki: z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt II KS 4/18, z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt III KS 20/18 oraz z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt IV KS 29/19). Konieczność przeprowadzenia wszystkich dowodów na rozprawie przed sądem pierwszej instancji będzie również zachodziła, gdy nieprawidłowe przeprowadzenie większości dowodów w sądzie pierwszej instancji spowoduje niemożność poddania ocenie tych prawidłowo przeprowadzonych. Innymi słowy, postępowanie przed sądem pierwszej instancji powinno też zostać przeprowadzone ponownie, jeżeli w kontekście wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia w kwestii odpowiedzialności karnej, z obiektywnego punktu widzenia nie prowadziło ono do możliwości poczynienia trafnych ustaleń przez sąd pierwszej instancji. I tak w tej sprawie było zważywszy na wiele kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia niewyjaśnionych w postępowaniu dowodowym i w rozważaniach sądu. Tak więc konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, jako przesłanka uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, która wynika z art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., powinna zostać oceniona nie tylko w aspekcie ilościowym, tj. co do każdego dowodu, ale także w aspekcie jakościowym, tj. co do prawidłowej oceny materiału dowodowego, której w postępowaniu pierwszoinstancyjnym też zabrakło. Mając te uwagi na względzie Sąd Apelacyjny doszedł do wniosku, iż w tej sprawie wystąpiły warunki z art. 437§2 kpk dające możliwość wydania wyroku ksatoryjnego i przekazania sprawy, co do czynu z art. 286§1 kk i 294§1 kk w zw. z art. 12 kk, do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gorzowie Wlkp. Przy ponownym rozpoznaniu sąd pierwszej instancji powinien mieć na względzie spostrzeżenia Sądu odwoławczego poczynione wyżej przy odnoszeniu się do zarzutów apelacji obrońcy oskarżonego. Zalecenia Sądu Apelacyjnego dotyczące dalszego postępowania, pomimo konieczności przeprowadzenia przewodu sądowego w całości, nie eliminują możliwości skorzystania przez Sąd Okręgowy z art. 442§2 kpk, co do dowodów, które nie miały wpływu na uchylenie wyroku. 5.3.1.3.
- Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.
- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Szczegółowe wskazania co do dalszego postępowania Sąd Apelacyjny przedstawił przy omawianiu zarzutów apelacji obrońcy. Sprowadzają się one do ponownego bezpośredniego przeprowadzenia dowodów, za wyjątkiem tych, które nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia, z koniecznością zwrócenia szczególnej uwagi, przy ich przeprowadzaniu, na okoliczności, które - zdaniem Sądu Apelacyjnego i Sądu Najwyższego - nie zostały dostrzeżone czy należycie ocenione. Wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego ponownie mogą doprowadzić Sąd pierwszej instancji do odmiennych ustaleń faktycznych, jak również mogą wywołać konieczność innej oceny prawnej zachowania oskarżonego. Sąd Okręgowy powinien baczyć na to, iż wyrok został zaskarżony tylko na korzyść oskarżonego, co jednak nie oznacza, iż nie może dojść do zmiany opisu (znamion) czynu czy kwalifikacji prawnej, byleby tylko nowe ustalenia nie naruszały zasady tożsamości czynu, a kwalifikacja nie była mniej korzystna dla oskarżonego. 1.
- Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Nie ma
- Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Uchylenie wyroku sprawia, iż o kosztach procesowych będzie rozstrzygał Sąd pierwszej instancji w orzeczeniu kończącym postępowanie.
- PODPIS SSO del. Dorota Mazurek SSA Stanisław Kucharczyk SSA Andrzej Olszewski 1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Orzeczenie co do odpowiedzialności karnej za czyn z art. 286§1 kk w zw. z art. 294§1 kk i art. 12 kk 0.1.1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana