Regulaminem Zarządu pozwanej (§ 2 pkt II ppkt 4 i 5) umowy o pracę z członkami zarządu na zasadach określonych w uchwałach Rady Nadzorczej zawierają w imieniu pozwanej przedstawiciele Rady Nadzorczej delegowanej spośród jej członków. Rada Nadzorcza nawiązuje z członkiem zarządu stosunek pracy w zależności od powierzonego stanowiska – na podstawie umowy o pracę w oparciu o kodeks pracy lub umowę o zarządzanie spółdzielnią.
pkt 1 ppkt 2 i pkt 3 Regulaminu członek Rady Nadzorczej może być czasowo oddelegowany do pełnienia obowiązków członka zarządu i może być w każdej chwili odwołany przez Radę Nadzorczą uchwałą podjętą zwykłą większością głosów. Odwołanie wymaga pisemnego uzasadnienia (regulamin Zarządu pozwanej – k. 35-36)
pkt 1 i 2 Statutu pozwanej Spółdzielni członka zarządu wybiera zwykłą większością głosów w głosowaniu tajnym Rada Nadzorcza, która może poprzedzić wybór przeprowadzeniem postępowania konkursowego. Rada Nadzorcza może odwołać członka zarządu w każdym czasie w drodze podjęcia uchwały w głosowaniu tajnym. Odwołanie członka zarządu nie może naruszać jego uprawnień wynikających z zawartego z nim stosunku pracy.
pkt 1 i 2 Rada Nadzorcza podejmuje decyzję, z którymi członkami zarządu będzie nawiązany stosunek pracy. Z członkami zarządu zatrudnionymi w spółdzielni Rada Nadzorcza nawiązuje i rozwiązuje stosunek pracy stosownie do wymogów kodeksu pracy.
pkt 1 i 2 Statutu nie można być jednocześnie członkiem Rady Nadzorczej i Zarządu. W razie konieczności Rada Nadzorcza może wyznaczyć jednego ze swoich członków do czasowego pełnienia funkcji członka zarządu. W tym przypadku członkostwo w radzie ulega zawieszeniu. Po zakończeniu okresu oddelegowania członkostwo w radzie zostaje automatycznie przywrócone. (statut pozwanej Spółdzielni – k. 41-54)
6 statutu członkowie Rady Nadzorczej za wykonywanie czynności związanych z pełnioną funkcją otrzymują miesięczne wynagrodzenie w kwocie odpowiadającej 10% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wynagrodzenie miesięczne sekretarza Rady Nadzorczej wynosi 25% minimalnego wynagrodzenia. (statut pozwanej Spółdzielni – k. 90) Powódka pełniąc obowiązki członka Zarządu w okresie od 1 sierpnia 2018 roku do 30 września 2018 roku podpisywała dokumenty, jako członek zarządu w ramach reprezentacji pozwanej, obok drugiego członka zarządu. W okresie od 1 sierpnia 2018 roku do 30 września 2018 roku powódka nie miała wyznaczonych stałych godzin pracy w biurze pozwanej spółdzielni. Godziny pracy powódki uzależnione były od zaistniałej sytuacji w spółdzielni. Ustalano telefonicznie lub na spotkaniach, w jakie dni i w jakich godzinach powódka miała wykonywać pracę. Część zadań zleconych przez pozwaną w zakresie analizy dokumentacji powódka realizowała z domu. Powódka nie została wyposażona przez pozwaną w narzędzia pracy takie jak telefon, komputer. (dokumentacja – k. 127-143; zeznania świadka G. W. na rozprawie w dniu 12.12.2019r. – protokół rozprawy k.205; zeznania powódki D. J. na rozprawie w dniu 23.06.2020 r. – protokół rozprawy k. 267) Oddelegowanie powódki do pełnienia funkcji członka zarządu po ustępującym W. G. wynikało z konieczności zapewnienia dwuosobowej reprezentacji pozwanej. (zeznania świadka Z. A. na rozprawie w dniu 12.12.2019 r. – protokół rozprawy – k. 204; zeznania świadka K. B.
tym przepisem powód musi wykazać dodatkowo istnienie interesu prawnego uzasadniającego jego roszczenie. Interes ten stanowi, więc podstawową przesłankę materialnoprawną powództwa o ustalenie, a jednocześnie jest on kryterium zasadności wyboru tej formy ochrony praw podmiotowych. Przez „interes” należy rozumieć potrzebę wynikającą z sytuacji, w jakiej powód się znalazł, natomiast „prawny” dotyczy szeroko rozumianych praw i stosunków prawnych podmiotu. Powództwo o ustalenie zmierza do usunięcia stanu niepewności w łączącym strony stosunku prawnym. W orzecznictwie podkreśla się, że na podstawie art. 189 KPC pracownik ma interes prawny w ustaleniu rzeczywistej treści realizowanego stosunku pracy, jeżeli dochodzone ustalenie ma charakter niemajątkowy lub sprawia, iż oparte na nim potencjalne roszczenia majątkowe mogą się zaktualizować dopiero w przyszłości (wyrok SN z dnia 5 grudnia 2002 roku, sygn. akt I PKN 629/01). Ustalenie istnienia stosunku pracy warunkuje prawo do niektórych bieżących i przyszłych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także rzutuje, przez konstrukcję stażu ubezpieczenia, na ich wysokość. Ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy jest w takim przypadku sposobem ochrony praw i uprawnień pracowniczych, gdy jeszcze nie jest możliwe dochodzenie świadczeń od pracodawcy albo z ubezpieczeń społecznych (wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2017 roku, sygn. akt I PK 132/16). Jak słusznie wskazał SN w wyroku z dnia 15 grudnia 2009 roku, sygn. akt II PK 156/09, skoro sam ustawodawca wyodrębnia, jako samodzielną sprawę o ustalenie stosunku pracy (art. 23 1 KPC, art. 461 § 1 1 KPC, art. 63 1 KPC), to oznacza to, że są to regulacje szczególne do art. 189 KPC i potwierdzają jedynie, że w powództwie o ustalenie zawsze zawiera się interes prawny, o który chodzi w tym przepisie. W sporze o istnienie stosunku pracy, żądanie jego ustalenia zawsze stanowi o żywotnym prawie (interesie) powoda pracownika nie tylko aktualnym, lecz i przyszłym, nie tylko w sferze zatrudnienia, lecz i ubezpieczenia społecznego. W niniejszej sprawie należy, więc uznać, że powódka ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia między nią, a pozwaną spółką stosunku pracy. Powódka wnosiła między innymi o zasądzenie wynagrodzenia za pracę na podstawie stosunku pracy, do czego niezbędne było w pierwszej kolejności ustalenie czy stosunek pracy miedzy stronami istniał. Z tego też względu Sąd w pierwszej kolejności rozpoznał to roszczenie. W ocenie Sądu roszczenie powódki o ustalenie istnienia stosunku pracy od 1.08.2018 r. do 30.09.2018 r. na stanowisku członka zarządu w wymiarze pełnego etatu za wynagrodzeniem brutto 2.774,96 zł nie zasługiwało na uwzględnienie w całości z następujących przyczyn. Na wstępie Sąd wskazuje, że przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu jest kwestia ustalenia, czy czynności wykonywane przez powódkę przez dwa miesiące (sierpień i wrzesień 2018 roku), w wyniku oddelegowania jej, jako członka Rady Nadzorczej do czasowego pełnienia funkcji członka zarządu pozwanej - były wykonywane w warunkach określonych w dyspozycji art. 22 § 1 k.p., tj. czy relacja wiążąca powódkę z pozwaną w okresie od sierpnia do września 2018 r miała cechy stosunku pracy. Niesporne pomiędzy stronami było to, że powódka w 2018 roku tj. również przed 31 lipca 2018 roku była członkiem Rady Nadzorczej pozwanej. W dniu 31 lipca 2018 roku Rada Nadzorcza podjęła uchwałę nr 01/07/2018 r. na podstawie, której powódka została oddelegowana do czasowego pełnienia funkcji członka zarządu na okres 2 miesięcy. Sąd na podstawie zeznań świadków ustalił, że powódka uczestniczyła w posiedzeniu Rady Nadzorczej, na którym podjęto przedmiotową uchwałę w przedmiocie oddelegowania i wyraziła zgodę na przedmiotową czynność. Jak wynika ze statutu pozwanej Spółdzielni Rada Nadzorcza podejmuje decyzje, z którymi członkami Zarządu ma być nawiązany stosunek pracy (§ 42 pkt 1 Statutu pozwanej). Z całości brzmienia regulacji statutowej wynika, że Rada Nadzorcza wyposażona jest w kompetencje do decydowania czy wszyscy, czy też tylko niektórzy członkowie zarządu będą związani ze spółdzielnią stosunkiem pracy, a w relacji z członkiem zarządu, co, do którego Rada Nadzorcza zdecydowała o nawiązaniu stosunku pracy - to ona jest organem dokonującym czynności nawiązania i rozwiązania umowy. Z regulacji tej wynika, że Rada Nadzorcza ma możliwość wyboru, z kim zawiera umowę o pracę, jako członkiem zarządu. Należy również wskazać, że powódka, jako oddelegowany członek Rady Nadzorczej do zarządu na okres 2 miesięcy nie straciła statusu członka Rady Nadzorczej na ten okres. W wyniku delegacji nie następuje zmiana statusu osoby delegowanej, tj. nie traci ona członkostwa w radzie nadzorczej i nie uzyskuje członkostwa w zarządzie spółdzielni. Nadal pozostaje członkiem Rady Nadzorczej, delegowanym do czasowego pełnienia funkcji członka zarządu. Utrata statusu członka Rady Nadzorczej może nastąpić jedynie w przypadkach wygaśnięcia jego mandatu, co następuje wyłącznie w wyniku odwołania, śmierci, rezygnacji lub upływu kadencji. Delegowany członek rady nadzorczej nie staje się członkiem zarządu, gdyż byłoby to sprzeczne z art. 56 § 1, zdanie drugie ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze tj. zakazem łączenia funkcji członka rady nadzorczej z funkcją członka zarządu. Ponadto z osobą zasiadającą w zarządzie na podstawie oddelegowania nie można zawrzeć stosunku pracy, ponieważ w skład rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej nie mogą wchodzić osoby, będące pracownikami spółdzielni (art. 8 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych). Osoba delegowana nie uzyskuje statusu członka zarządu, a jedynie zyskuje prawną podstawę dla czasowego wykonywania czynności członka zarządu, jednocześnie nie tracąc statusu członka rady nadzorczej. W takiej sytuacji była powódka tj; została oddelegowana czasowo do pełnienia funkcji członka zarządu i tym samym mimo, że status członka Rady Nadzorczej uległ zawieszeniu to w tym okresie nie utraciła tego statusu. Z powyższych względów pozwana z powódką nie mogła zawrzeć umowy o pracę, ponieważ pozostawałoby to sprzeczne z przepisami prawa oraz regulacjami statutu pozwanej spółdzielni. Niezależnie od powyższego regulacje ustawowe znajdujące zastosowanie do pozwanej spółdzielni mieszkaniowej tj. ustawa z dnia 16 września 1982r. Prawo Spółdzielcze oraz ustawa z dnia 15 grudnia 2000r o spółdzielniach mieszkaniowych nie zawierają przepisów ani regulacji, które nakazują zawarcie stosunku pracy z osobą wybraną do zarządu spółdzielni mieszkaniowej, w szczególności z członkiem Rady Nadzorczej oddelegowanym do czasowego pełnienia funkcji członka zarządu. Fakt pełnienia funkcji członka zarządu również rozumianej, jako czasowe oddelegowanie do spółdzielni mieszkaniowej nie skutkuje wprost obowiązkiem zawarcia z nim umowy o pracę. Z art. 52 § 1 ustawy Prawo spółdzielcę wynika, iż z członkami zarządu rada nadzorcza może nawiązać stosunek pracy na podstawie umowy o pracę (por. art. 25 k.p.) albo powołania (art. 68 k.p.), a w spółdzielniach pracy – na podstawie spółdzielczej umowy o pracę (art. 131 i n. pr. spółdz.). Przepis ten nie ustanawia obowiązku pozostawania przez członka zarządu spółdzielni mieszkaniowej w stosunku pracy ze spółdzielnią, ani fikcji prawnej, zgodnie, z którą każde zatrudnienie członka zarządu spółdzielni mieszkaniowej w tej spółdzielni jest – bez względu na jego cechy in concreto – zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę (wyrok SA w Gdańsku z 5.03.2009 r., III AUa 1512/08, LEX nr 524900). Inaczej mówiąc, art. 52 Prawa spółdzielczego w zw. z art. 22 k.p., nie uzasadniają wniosku, że czynności członka zarządu spółdzielni powinny być traktowane jako wykonywane w ramach stosunku pracy (wyrok SN z 4.01.2012 r., III CSK 174/11, LEX nr 1168544). Członek zarządu spółdzielni mieszkaniowej może zatem pozostawać w stosunku członkostwa w organie spółdzielni bez jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z tym podmiotem. Należy wskazać, że treścią stosunku członkostwa w zarządzie spółdzielni jest uprawnienie i obowiązek współdziałania z pozostałymi członkami zarządu w wykonywaniu wszystkich czynności, które w myśl ustawy - Prawo spółdzielcze i statutu należą do kompetencji tego organu (v. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2017 r. III AUa 1608/15). Również wypłata wynagrodzenia członkom zarządu z tytułu wykonywania zadań w zarządzie (art. 48 pr. spółdz.), przyznanego przez radę nadzorczą (art. 46 § 1 pkt 8 pr. spółdz.), nie świadczy o nawiązaniu z tymi członkami zarządu stosunku pracy na podstawie art. 52 § 1 pr. spółdz. W razie nie nawiązania stosunku pracy z członkami zarządu, za podstawę prawną wypłaty wynagrodzenia należy przyjmować odpowiednie przepisy o zleceniu, a zwłaszcza art. 735 i art. 744 w zw. z art. 750 k.c. Ponadto członek zarządu spółdzielni może wykonywać swoją funkcję w ramach stosunku pracy lub stosunku organizacyjnego. Według orzecznictwa przepis art. 52 § 1 Prawa spółdzielczego nie nakłada na spółdzielnię obowiązku zawarcia umowy o pracę na stanowisku członka zarządu (V. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2003 r. III PZP 19/2002 OSNP 2003/14 poz. 329; wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2000 r. I PKN 101/2000 OSNAPiUS 2002/8 poz. 180; z dnia 7 czerwca 2011 r. II PK 313/2010 LexPolonica nr 3870362; z dnia 4 stycznia 2012 r. III CSK 174/2011 LexPolonica nr 4126588 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 marca 2009 r. III AUa 1512/2008 Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku 2009/1 poz. 3 str. 79). Należy również wskazać, że gdyby pozwana chciała zawrzeć z powódką, jako członkiem Rady Nadzorczej umowę o pracę w okresie sprawowania przez nią obowiązków członka zarządu to zrobiła by to niezgodnie z przepisem art. 8 2 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Zatem Rada Nadzorcza pozwanej delegując powódkę do wykonywania obowiązków w zarządzie nie mogła zawrzeć z nią umowy o pracę, tak by było to zgodne z przepisami prawa obowiązującymi pozwaną. Niezależnie jednak od tego nawet gdyby przyjąć, że na okres, kiedy powódka była członkiem zarządu (od 1 sierpnia do 30 września 2018 roku) i utraciła status członka Rady Nadzorczej to do pozwanej reprezentowanej w tym przypadku przez Radę Nadzorczą należało czy zawrze z powódką umowę o pracę. Z ustaleń Sądu nie wynika, aby na posiedzeniu Rady Nadzorczej przedstawiciele pozwanej w jakikolwiek sposób wyrazili chęć zawarcia z powódką umowy o pracę. Ponadto powódka nie uzależniała możliwości oddelegowania jej do pełnienia funkcji członka zarządu od zawarcia z nią umowy o pracę. Strony na posiedzeniu Rady Nadzorczej w dniu 31 lipca 2018 roku nie ustaliły, jakie wynagrodzenie za wykonywanie swoich obowiązków ma otrzymywać powódka. Ustalenie wynagrodzenia jest jednym z essentialia negotii stosunku pracy
art. 22 KP. Sąd ma ponadto na względzie, że umowa o pracę jest to zgodne oświadczenia stron, co do jej warunków, czyli samej treści, ale także faktu zamiaru jej zawarcia. Strony nie wyraziły zgodnego zamiaru (oświadczeń woli) zawarcia umowy o pracę. Powódka wyrażając zgodę na czasowe objęcie funkcji członka zarządu, jako członek Rady Nadzorczej nie zgłaszałaby, iż umowa o pracę została potwierdzona na piśmie. Powódka nie świadczyła pracy podporządkowanej, nie miała określonego czasu pracy wykonywania czynności, nie podpisywała listy obecności. Dla stwierdzenia, że w treści stosunku prawnego występuje pracownicze podporządkowanie pracownika pracodawcy, z reguły wskazuje się na takie elementy jak: określony czas pracy i miejsce wykonywania czynności, podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy oraz poleceniom kierownictwa, co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy oraz obowiązek przestrzegania norm pracy, obowiązek wykonywania poleceń przełożonych, wykonywanie pracy zmianowej i stała dyspozycyjność, dokładne określenie miejsca i czasu realizacji powierzonego zadania oraz ich wykonywanie pod nadzorem kierownika (Sąd Najwyższy w Postanowieniu z dnia 29 maja 2019 r. II UK 202/18). Nie każde zobowiązanie, jakie realizują strony przybiera postać stosunku pracy, zwłaszcza, gdy w tle pozostają aktywne więzy korporacyjne (v. Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 listopada 2018 r. l UK 12/18). Powódka wykonywała czasowo czynności polegające na pełnieniu funkcji członka zarządu pozwanej. Czynność te ograniczały się do podpisywania dokumentów, w związku z wymogiem 2 osobowej reprezentacji. Czynności te powódka mogła wykonywać w dowolnym czasie i miejscu,
ustaleniami pomiędzy zainteresowanymi stronami tych czynności. Z ustaleń Sądu wynika, że powódka miała godziny pracy, które były możliwe do ustalenia z pozwaną, jednak nie były to stałe godziny. Powódka część pracy wykonywała z domu. Godziny pracy powódka ustalała dowolnie, tak, aby wykonywać swoje obowiązki. Sama sobie organizowała pracę i tylko częściowo była podporządkowana pozwanej spółdzielni. Powódka mogła decydować, kiedy pracuje poza siedzibą pozwanej poza okresami, kiedy musiała mieć dyżur w pozwanej spółdzielni. Powódka nie miała wyznaczonego miejsca ani czasu na wykonywanie zadań, nie działała też w warunkach podporządkowania służbowego, nie była zobligowana do stałej dyspozycyjności. Powyższe rozważania przemawiają za tym, że stosunek zawarty miedzy powódką a pozwaną był stosunkiem cywilnoprawnym – organizacyjnym. Reasumując w ocenie sądu w okresie od 1 sierpnia 2018 roku do 30 września 2018 roku strony łączył stosunek organizacyjno-prawny wynikający z czasowego oddelegowania powódki jako członka Rady Nadzorczej do pełnienia funkcji członka zarządu który nie był stosunkiem pracy w rozumieniu kodeksu pracy. Wobec powyższego powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy w okresie od 1 sierpnia 2018 roku do 30 sierpnia 2018 roku jest bezzasadne w całości podlegało oddaleniu o czym orzeczono jak w punkcie pierwszej sentencji wyroku. Mając na względzie, że stosunek który istniał miedzy stronami w okresie co do którego powódka dochodziła wynagrodzenia tj. w okresie od 1 sierpnia 2018 roku oraz od 30 września 2018 roku nie był stosunkiem pracy, tylko stosunkiem cywilnoprawnym Sąd uznał się niewłaściwym rzeczowo w zakresie roszczenia o wynagrodzenie i na podstawie art. 200 § 1 4 KPC przekazał sprawę sądowi rzeczowo właściwemu. Wynagrodzenie z tytułu przedmiotowego oddelegowania w okresie od 1 sierpnia 2018 roku do 30 września 2018 roku ustalała
kompetencjami Rada Nadzorcza pozwanej. Kwestia wysokości wynagrodzenia pozostaje sporna między stronami. O przekazaniu sprawy w części sądowi właściwemu Sąd rozpoznający sprawę orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 i 99 KPC w zw. z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych uznając, że pozwana wygrała w zakresie roszczenia o ustalenie istnienia stosunku pracy i wobec czego powódka jest zobowiązana zwrócić jej koszty procesu – zastępstwa procesowego według norm przepisanych. ZARZĄDZENIE 1. (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.