Sygn. akt XII Ga 369/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 09 października 2013r. Sąd Okręgowy w Gdańsku Wydział XII Gospodarczy Odwoławczy w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Marek Gro
§ 1k.p.c.).
O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu stosownie do art. 98 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz.1349), uznając powoda za przegrywającego proces. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w części oddalającej powództwo ponad kwotę 2.200 EURO należności głównej, wnosząc o:
- zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1, poprzez zasądzenie od pozwanego M. G. na rzecz powoda P. O. kwoty 8.780 EURO wraz z odsetkami ustawowymi od następujących kwot: a. od kwoty 600 euro od dnia 31.10.2010 r. do dnia 6.12.2010 r. b. od kwoty 1.500 euro od dnia 30.11.2010 r. do dnia 6.12.2010 r. c. od kwoty 1.300 euro od dnia 4.12.2010 r. do dnia 27.01.2011 r. d. od kwoty 300 euro od dnia 28.01.2010 r. do dnia 17.03.2011 r. e. od kwoty 1.500 euro od dnia 4.12.2010 r. do dnia 17.03.2011 r. f. od kwoty 1.400 euro od dnia 17.03.2010 r. do dnia zapłaty g. od kwoty 850 euro od dnia 4.12.2010 r. do dnia zapłaty h. od kwoty 1.100 euro od dnia 4.12.2010 r. do dnia zapłaty i. od kwoty 1.300 euro od dnia 13.11.2010 r. do dnia zapłaty j. od kwoty 950 euro od dnia 19.03.2010 r. do dnia zapłaty k. od kwoty 1.100 euro od dnia 14.12.2010 r. do dnia zapłaty l. od kwoty 430 euro od dnia 16.12.2010 r. do dnia zapłaty m. od kwoty 750 euro od dnia 16.12.2010 r. do dnia zapłaty n. od kwoty 1.500 euro od dnia 16.12.2010 r. do dnia zapłaty
- zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 2 poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w postępowaniu przed Sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
- zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu w postępowaniu przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
- rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.c. postanowienia Sądu i instancji w przedmiocie oddalenia wniosku powoda zgłoszonego na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013r. o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka Z. S.
(1)na dodatkowe okoliczności w postaci zasad współpracy pomiędzy świadkiem a pozwanym oraz przeprowadzenie tego dowodu przez Sąd II instancji w ramach dyspozycji art. 382 k.p.c. Zaskarżonemu orzeczeniu powód zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, mianowicie: 1. brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów ustalonych w art. 233 k.p.c. przez wyprowadzenie z materiału dowodowego, tj. zeznań świadka Z. S.
(1), wniosków nie wynikających z tego materiału, a ponadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczeniem życiowym, że wyżej wymieniony zawierał umowy na we własnym imieniu i na własny rachunek, nie zaś w imieniu pozwanego, 2. naruszenie art. 217 § 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez oddalenie prawidłowo zgłoszonego wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Z. S.
(1)na dodatkowe okoliczności w postaci zasad współpracy pomiędzy świadkiem, a pozwanym, podczas gdy dowód ten dotyczy okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, zaś wniosek dowodowy nie był spóźniony. W uzasadnieniu powód w szczególności podniósł, że firma (...) została zarejestrowana przez pozwanego, na jego rzecz i imię, a także funkcjonowała za pełną wiedzą i przyzwoleniem pozwanego, który jedynie udzielił Z. S.
(1)upoważnienia do prowadzenia działalności w jego imieniu, również w oparciu o zaufanie, którym darzył świadka. Świadczy o tym m.in. umocowanie do: dysponowania rachunkiem bankowym pozwanego, opłacania danin publicznych, a także rozliczania się z niemieckim biurem rachunkowym, do którego, zgodnie z zeznaniami świadka, pozwany miał jednak swobodny dostęp i mógł zasięgać niezbędnych informacji. Wszystkie te działania lub czynności podejmowane więc były wyłącznie i bez wyjątku na rzecz oraz w imieniu pozwanego M. G.. Nadto pozwany i świadek wspólnie podjęli decyzję o wyrejestrowaniu firmy pozwanego, gdy okazało się, że z jej działalnością związane jest postępujące zadłużenie. Zdaniem skarżącego firma (...) była wynikiem daleko idącej współpracy opartej na uzgodnionej koncepcji działania, nie zaś oszustwa, którego miał się dopuścić Z. S.
(1). Skarżący wskazał również, że ograniczył zakres zaskarżenia wyroku o kwotę 2.200 euro uwzględniając sposób zapłaty pozwanego we wniosku o zasądzenie odsetek ustawowych. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego w drugiej instancji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Rejonowy poczynił szczegółowe ustalenia okoliczności faktycznych sprawy stosownie do potrzeb zakreślonych granicami żądania powoda, przeprowadził wnikliwą analizę dowodów zebranych w sprawie, rozważył wyczerpująco racje obu stron, konfrontując je z dowodami i oceniając według zasad logiki w granicach zakreślonych przepisem art. 233 § 1 k.p.c., dając wyraz swojemu stanowisku w uzasadnieniu wyroku. Sąd Okręgowy podziela oceny i rozważania Sądu I instancji zarówno co do ustalonych faktów, jak i co do wartości dowodów powołanych dla ich stwierdzenia. Nie można temu Sądowi zarzucić błędu w ustaleniach faktycznych czy też sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, gdyż wnioski tego Sądu co do faktów w sposób logiczny wynikają z treści zaoferowanych dowodów i z pewnością nie są dowolne. Nie sposób również zgodzić się z powodem, jakoby Sąd orzekający nie dokonał wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego. Rozważając sprawę Sąd Rejonowy uwzględnił wszystkie dowody zgłoszone w sprawie (za wyjątkiem sprekludowanego dowodu z zeznań świadka Z. S.
(1)na dodatkowe okoliczności dotyczące zasad współpracy pomiędzy świadkiem i pozwanym), zaś jego rozważania są spójne i logiczne. Sąd pierwszej instancji dokonał właściwej oceny dowodów przedstawionych w niniejszej sprawie i wydał orzeczenie w oparciu o prawidłowe ustalenia faktyczne i prawne. Zarzuty pozwanego w przeważającej części sprowadzają się do argumentu przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów, innymi słowy skarżący w istocie kwestionuje ocenę dowodów przeprowadzoną przez Sąd Rejonowy. Ponadto, powód w treści apelacji podnosi, że Sąd I instancji uchybił procedurze cywilnej niesłusznie oddalając wniosek strony powodowej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Z. S.
(1)na dodatkowe okoliczności dotyczące zasad współpracy pomiędzy świadkiem i pozwanym, podczas gdy dowód ten dotyczył okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy. Jak wynika z treści uzasadnienia apelacji, skarżący twierdzi, że działalność firmy (...) była wynikiem daleko idącej współpracy pozwanego i świadka Z. S.
(1), opartej na uzgodnionej koncepcji działania, natomiast Sąd pierwszej instancji wywiódł błędny wniosek co do faktu, iż Z. S.
(1)zawierając umowy z powodem czynił to we własnym imieniu i na własny rachunek. Wskazać należy, że zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu cywilnym statuuje art. 233 § 1 k.p.c. Ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi się do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r. II UKN 685/98, OSNP 2000, Nr 17, poz. 655, LEX nr 41437). Sąd przeprowadzając dowody musi ocenić wszelkie towarzyszące im okoliczności, przykładowo zachowanie świadka, źródło informacji, które mogą mieć znaczenie dla oceny mocy i wiarygodności dowodów. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenie przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (por. wyrok Sąd Najwyższy z dnia 6 listopada 1998 r. III CKN 4/98 LEX nr 50231). W ocenie Sądu Okręgowego zarzuty powoda w tym zakresie stanowią polemikę ze stanowiskiem przyjętym przez Sąd pierwszej instancji. Treść zarzutów i ich rozwinięcie w uzasadnieniu apelacji świadczą jedynie o przekonaniu strony o innej niż przyjął Sąd doniosłości dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu. Sąd Okręgowy podziela ocenę Sądu pierwszej instancji co do wiarygodności świadka Z. S.
(1)i stron w procesie. Sąd Okręgowy - odnosząc się do twierdzeń skarżącego o istnieniu daleko idącej współpracy pozwanego i świadka Z. S.
(1), opartej na uzgodnionej koncepcji działania w firmie (...), skutkiem czego Z. S.
(1)zawierając umowy z powodem czynił to we własnym imieniu i na własny rachunek - uznał, iż zarzutu tego nie można potraktować inaczej, jak tylko podjęcia próby przez stronę, w rezultacie jej własnej, subiektywnej oceny dowodów, dokonania ustaleń faktycznych, co oczywiście nie może stanowić o naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2001 r., I PKN 580/01, LEX Nr 558269). Istotnym jest bowiem, że ocena zeznań świadków powinna opierać się na zestawieniu treści zeznań z pozostałymi dowodami naświetlającymi okoliczności sprawy w sposób odmienny i na dokonaniu prawidłowego wyboru, po rozważeniu wynikłych sprzeczności w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, co też uczynił Sąd I instancji, z jednej strony - wychwytując istotę zeznań świadka Z. S.
(1), które w zestawieniu z dokumentami w postaci oświadczenia Z. S. z dnia 07 marca 2012r. i zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, prowadziły do jednoznacznego wniosku, że to świadek Z. S.
(1)nawiązał współpracę z powodem i zlecał mu wykonanie konkretnych usług transportowych, z drugiej zaś - przeprowadzając wywód w przedmiocie ustalenia, że Z. S.
(1)działał we własnym imieniu i na własny rachunek, mimo że posługiwał się nazwą, środkami a nawet rachunkiem firmy oficjalnie zarejestrowanej na nazwisko pozwanego M. G., zaś powód miał świadomość tego kto jest jego faktycznym zleceniodawcą, w rezultacie czego Sąd Rejonowy wykluczył istnienie stosunku zobowiązaniowego pomiędzy powodem a pozwanym. W ocenie Sądu Okręgowego, opierając się na materiale dowodowym, w szczególności na oświadczeniu Z. S. z dnia 07 marca 2012r. i zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa, nie można mieć wątpliwości, że Z. S.
(1)nie działał jako pełnomocnik pozwanego M. G.. Zauważyć należy, że istotą działania pełnomocnika, także rzekomego, jest działanie w imieniu innej osoby, co wynika w sposób jednoznaczny z treści art. 103 § 1 k.c., który stanowi „…zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania…”. Jeżeli pełnomocnik nie powiadomi osoby, z którą zawiera umowę, że działa jako pełnomocnik, umowa nie dochodzi do skutku, brak bowiem wtedy zgody co do osoby drugiego kontrahenta. W rozpoznawanej zaś sprawie ustalone zostało, że Z. S.
(1)poinformował powoda o tym, że pozwany jest osobą, na którą jedynie firma jest zarejestrowana i będzie figurował wyłącznie literalnie w transakcjach, zaś faktyczną stroną realizującą postanowienia umów we własnym imieniu i na własny rachunek będzie świadek Z. S.
(1). Przedstawiona linię rozumowania wzmacnia fakt złożenia przez świadka Z. S.
(1)oświadczenia z dnia 07 marca 2012r. i zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Logicznym jest, że gdyby Z. S.
(1)nie uważał się za stronę umów z powodem, to nie składałby wobec powoda pisemnego oświadczenia, w którym zobowiązał się osobiście do zapłaty na jego rzecz należności określonych treścią nakazu zapłaty, a także wszelkich innych należności związanych z prowadzoną przez niego faktycznie działalnością pod firmą (...), zarejestrowaną na nazwisko pozwanego M. G.. Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego, również okoliczności wskazane przez pozwanego w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa na jego szkodę korespondują z zebranym materiałem dowodowym, w tym zeznaniami świadka Z. S. i potwierdzają stanowisko pozwanego, iż to nie pozwany był stroną umów o świadczenie usług transportowych zawartych z powodem. W przekonaniu Sądu Okręgowego, ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji nie pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki rozumowania czy doświadczenia życiowego, nie wykazuje błędów natury faktycznej. Dokonana ocena dowodów nie nasuwa zastrzeżeń i mieści się w zakresie swobody zakreślonej treścią art. 233 § 1 k.p.c. Za chybiony Sąd Okręgowy uznał zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 217 § 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez oddalenie jego wniosku dowodowego o rozszerzenie tezy dowodowej świadka Z. S.
(1). Zauważyć bowiem należy, że pozwany już w sprzeciwie od nakazu zapłaty wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Z. S.
(1). Natomiast powód wniósł o rozszerzenie tezy dowodowej dopiero na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r., na której zeznania złożył świadek Z. S.
(1). Przy czym pełnomocnik powoda wprost wskazał, iż przyczyną rozszerzenia tezy dowodowej dotyczącej przesłuchania świadka był fakt oddalenia dowodu o przesłuchanie stron na poprzedniej rozprawie, a okoliczności te miały być tym dowodem z zeznań pozwanego wykazywane. Jednakże poprzednia rozprawa odbyła się w dniu 27 grudnia 2012 r. Tym samym nie został zachowany dwutygodniowy termin na uzupełnienie wniosków dowodowych. Przypomnieć zaś trzeba, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w oparciu o przepisy regulujące postępowanie w sprawach gospodarczych. W tym postępowaniu obowiązuje zaś zasada prekluzji dowodowej. W myśl przepisu art.
§ 1k.p.c.
w pozwie powód jest obowiązany podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, że ich powołanie w pozwie nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później. W tym przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie powinny być powołane w terminie dwutygodniowym od dnia, w którym powołanie ich stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania. Skoro pełnomocnik powoda podał jako przyczynę rozszerzenia tezy dowodowej o nowe okoliczności fakt oddalenia wniosku o przesłuchanie stron, to nie było przeszkód, by po oddaleniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, zgłosić dowód z zeznań świadka Z. S. w dodatkowym zakresie. Stanowisko powoda prezentowane w apelacji dotyczące możliwości sprecyzowania rozszerzonej tezy dowodowej dopiero po wstępnym wysłuchaniu świadka nie koreluje z treścią wniosku złożonego podczas rozprawy. Przy czym Sąd Okręgowy zważył, że fakt, iż świadek uchylał się od stawiennictwa przed sądem, nie zwalnia strony od składania wniosków dowodowych w przewidzianym do tego terminie. Jeżeli chodzi o zgłoszony przez powoda w apelacji wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka Z. S.
(1)na dodatkowe okoliczności w postaci zasad współpracy pomiędzy świadkiem a pozwanym, to stwierdzić należy, że wniosek ten podlegał oddaleniu – z przyczyn wyżej podanych jako spóźniony w świetle art.
§ 1k.p.c.
Ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji, jako znajdujące uzasadnienie w materiale zgromadzonym w aktach sprawy, Sąd Okręgowy przyjmuje za własne, a wnioski z nich płynące aprobuje. Biorąc powyższe pod rozwagę apelację powoda, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalono (punkt 1 sentencji wyroku). Ponadto, stosownie do wyniku sporu rozstrzygnięto o kosztach postępowania przed sądem drugiej instancji w oparciu o przepisy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 5 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349, ze zm.).