Sygn. akt VI U 1405/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia Janusz Madej Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2019 r. w Bydgoszczy na rozprawie odwołania: T. S. od decyzji : Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 12 kwietnia 2019 r., znak: (...) w sprawie: T. S. przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o ponowne ustalenie wysokości emerytury zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. do ponownego ustalenia wysokości emerytury ubezpieczonej T. S., z pominięciem art. 25 ust. 1 b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r. ). Na oryginale właściwy podpis. VI U 1405/19 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 12 kwietnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w związku ze skargą o wznowienie postępowania złożoną przez T. S. z dnia 28 marca 2019 r. na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. Dziennik Ustaw 2018 r., pozycja 2096 z późniejszymi zmianami odmówił uchylenia decyzji z dnia 5 grudnia 2013 r. znak (...) i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu tej decyzji organ rentowy wskazał, że zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z konstytucją na podstawie którego została wydana decyzja nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W takim przypadku zgodnie art. 151 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności z powodu, których nie uchylił tej decyzji. Organ rentowy wyjaśnił w dalszej części uzasadnienia tej decyzji, że od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji z dnia 5 grudnia 2013 r. upłynęło 5 lat, nie jest więc możliwe jej uchylenie. Wobec powyższego zakład odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. Odwołanie od tej decyzji wniosła ubezpieczona domagając się wznowienia postępowania. Odwołała się ona od decyzji z dnia 12 kwietnia 2019 r. i żądała przyznania emery..., dotyczącej przyznania emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, domagała się przyznania tego świadczenia w najkorzystniejszym wariancie. Na rozprawie sprecyzowała ona żądanie odwołania, wskazując że domaga się zmiany zaskarżonej decyzji i ponownego ustalenia wysokości emerytury z pominięciem przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją i bez potrącenia dotychczas pobranych wcześniejszych emerytur. Sąd Okręgowy ustalił i rozważył co następuje. Ubezpieczona T. S. urodzona (...) uprawniona była od dnia (...) r. do emerytury przyznanej jej decyzją z dnia, decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B., z dnia 14 sierpnia 2008 r. na podstawie art. 46 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jednolity Dziennik Ustaw z 2018 r., poz. 1270 ze zmianami. W dniu 22 listopada 2013 r. ubezpieczona T. S. złożyła wniosek o przyznanie jej emerytury na podstawie art. 24 Ustawy emerytalnej i decyzją z dnia 5 grudnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. przyznał ubezpieczonej emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym od dnia (...)., to jest od osiągnięcia wieku emerytalnego. Z treści tej decyzji wynika także, że podstawa obliczenia tej emerytury została pomniejszona o kwoty pobranych przez nią wcześniej emerytur zgodnie art. 25 ust. 1b Ustawy emerytalnej. Okoliczności niesporne. Decyzje przyznające emeryturę na karcie 70 akt sprawy o emeryturę wszczętej z wniosku ubezpieczonej z 28 lipca 2008 r. oraz karta 19 akt sprawy z wniosku o emeryturę ubezpieczonej, wniosek z 22 listopada 2013 r. Wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt P 20/16 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 25 ustęp 1, ustęp 1b Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dziennik Ustaw z 2018 r., pozycja 1270 oraz 2019 r. poz. 39 w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r. w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej Ustawy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powołując się na powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ubezpieczona T. S. w dniu 28 marca 2019 r. złożyła w ZUS w Oddziale w B. wniosek o uchylenie decyzji o przyznaniu emerytury na podstawie art. 145a k.p.a. i jej obliczenie z uwzględnieniem art. 25 ust. 1b Ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczona wnosiła o wydanie, wnosiła także o wydanie nowej decyzji, w której emerytura zostana, zostanie obliczona bez zastosowania wyżej wskazanego przepisu. Wniosek ubezpieczonej z dnia 28 marca 2019 r. - karta 32 akt emerytalnych. [Powódka S. T.00:10:09.832] Jeszcze przepraszam proszę Sądu, bo ja jeszcze miałam w sądzie już sprawę w 2013 w grudniu, a potem miałam wyrok 11 czerwca 2014 r. tutaj już. [Sędzia Przewodniczący Madej Janusz 00:10:22.480] Proszę pani, teraz Sąd podaje ustne motywy rozstrzygnięcia. [Powódka S. T.00:10:25.656] Aha. Dobrze, przepraszam, przepraszam. [Sędzia Przewodniczący Madej Janusz 00:10:29.632] Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2019 r. ZUS Oddział w B. na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., przepraszam. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2019 r. ZUS Oddział w B. na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 30 kwietnia 2013 r. znak (...), przepraszam. Wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 5 grudnia 2013 r. znak (...), a następnie wydał zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję z dnia 12 kwietnia 2019 r. Oceniając zasadność, oceniając zgodność z prawem tej decyzji Sąd Okręgowy wskazuje w pierwszej kolejności, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna uprawniona do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach dotyczących m.in. ustalania uprawnień do świadczeń z Ubezpieczeń Społecznych i wymiaru, art. 66 ust. 1 w związku z art. 83 ustęp 1 pkt 4 i pkt. 5 Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie Ubezpieczeń Społecznych, tekst jednolity Dziennik Ustaw 2019 r., pozycja 300 ze zmianami, powinien działać zgodnie z zasadami legalności i praworządności oraz zasadą wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wskazanymi w art. 6 i art. 7 k.p.a. Przepisy te nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - zasada prawdy obiektywnej. Przypomnieć także należy że przepis art. 8 § 1 k.p.a. zgodnie z którym..., przypomnieć także należy przepis art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W postępowaniu sądowym wszczętym w wyniku wniesienia przez ubezpieczonego odwołania od decyzji organu rentowego wydanej w indywidualnej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, Sąd Ubezpieczeń Społecznych nie może co do zasady kontrolować przestrzegania przez organ rentowy przepisów k.p.a. albowiem sprawa taka jest sprawą cywilną podlegającą rozstrzygnięciu merytorycznemu według przepisów prawa materialnego, właściwych dla zgłoszonego w odwołaniu i w poprzedzającym go wniosku roszczenia. Zgłoszone przez ubezpieczoną w odwołaniu oraz w poprzedzającym to odwołanie wniosku z dnia 28 marca 2019 r. żądanie nie ograniczało się do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. sto pięćdzieś..., 145a § 1 i § 2 k.p.a., lecz obejmowało również żądanie ponownego ustalenia wysokości emerytury z pominięciem niekonstytucyjnego w stosunku do ubezpieczonej przepisu, art. 25 ust. 1b Ustawy emerytalnej w brzmieniu obwiązującym do 30 września 2017 r. Sąd Okręgowy podkreśla przy tym, iż w orzecznictwie brak jest jednolitego stanowiska w kwestii trybu, który należy stosować przy eliminowaniu decyzji organu rentowego wydanych w sprawach emerytalno-rentowych i opartych na przepisach uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą zasadniczą przy ponownym ustaleniu prawa do świadczeń i ich wysokości. Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2014 r. III UZP 3/13 LEX numer 1455749..., 747 przepraszam wskazano, że za przepis na podstawie, którego może dojść do wzruszenia decyzji organu rentowego wydanej w oparciu o akt normatywny uznany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny z Konstytucją należy uznać art. 145a k.p.a. w myśl, którego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą na podstawie, którego została wydana decyzja. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w takim przypadku w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Po złożeniu takiej skargi do organu rentowego dochodzi do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji dotkniętej opisaną wadą i zastąpienia jej decyzją uwzględniającą stan prawny, który pomija [ns 00:16:46.352] orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego regulacje. Stosownie bowiem do art. 124 Ustawy emerytalnej w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w niej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że Ustawa stanowi ina..., inaczej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd Najwyższy zaznaczył także, iż cytat można, początek cytatu - można rozważać zastosowanie w takiej sytuacji art. 114 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń lub ich wysokości ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. Jednakże w ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie nie jest to uprawnione. Przede wszystkim art. 190 ust. 4 Konstytucji wyraźnie odsyła w przypadku w nim określonym do przepisów określających zasady i tryb wznowienia. Tymczasem instytucja przewidziana w art. 114 ust. 1 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest wznowieniem postępowania sensu stricto, lecz co najwyżej swoistym wznowieniem postępowania. Poruszona Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2003 r. III UZP 5/03 OSNP 2003 r.nr 18, poz. 442 i orzecznictwo tam powołane ma szerszy charakter niż wznowienie postępowania i nieco odmienne od niego przesłanki. Z istoty swej służy też innym celom pozwalając przy wykorzystaniu mniej rygorystycznych podstaw niż określone w przepisach k.p.a. podstawy wznowienia takiego postępowania, podobnie ustalić prawo do świadczeń emerytalno-rentowych lub ich wysokość nie jest też ograniczone jakimkolwiek, jakimkolwiek terminem. Co jednak szczególnie istotne, orzeczenie, o którym mowa w art. 190 w ust. 4 Konstytucji stanowi samodzielną i szczególną podstawą wznowienia postępowania wymienioną expressis verbis w przepisach regulujących postępowanie zarówno sądowe artykuł 401 prim k.p.c. i artykuł 540 paragraf 2 k.p.k., jak i administracyjne artykuł 145a k.p.a. Odmienne stanowisko zaprezentował jednak Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 10 czerwca 2011 r. III UZP 1/11, opublikowanej w systemie informacji prawnej LEX nr 842889, wydanej w sprawie o zbliżonym do stanu faktycznego, na tle którego wydane zostało wyżej wskazane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2014 r. III UZP 3/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.