§ l k.p.c. udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Z art.
wynika, że interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia wiąże się zatem ze wskazaniem jednej z dwóch okoliczności, które przemawiają za udzieleniem zabezpieczenia, tj. uniemożliwienie wykonania orzeczenia, albo możliwość powstania poważnych trudności w jego wykonaniu lub osiągnięciu celu, dla którego prowadzone jest postępowanie. Jak trafnie zauważa się w doktrynie z przepisu art.
wynika, że interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia przejawia się raczej jako potrzeba wydania nakazów lub zakazów zmierzających do usunięcia zagrożenia albo poważnego utrudnienia osiągnięcia celu postępowania w sprawie niż wydania określonej treści orzeczenia, jak ma to miejsce w innych przypadkach, w których odwołuje się do interesu prawnego, np. przy interwencji ubocznej (art. 76 k.p.c.), powództwie o ustalenie stosunku prawnego lub prawa (art. 189 k.p.c.) czy w sprawach o uznanie orzeczeń sądów zagranicznych (art. 1148 § 1 k.p.c., tak: J. Jagieła w: K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom III. Komentarz. Art. 730–1088, Legalis). Celem (funkcją) zabezpieczenia jest bowiem udzielenie tymczasowej ochrony prawnej (zob. W. Broniewicz, Postępowanie cywilne, s. 412; A. Jakubecki, Postępowanie zabezpieczające, s. 169 i n.) podmiotom potrzebującym, interes prawny jako przesłanka zabezpieczenia istnieje w przypadku, gdy zachodzi potrzeba zapewnienia uprawnionemu "należytej ochrony prawnej", zanim uzyska ochronę definitywną (ostateczną), czyli zanim zostanie osiągnięty cel postępowania w sprawie, w związku z którym następuje udzielenie zabezpieczenia (zob. F. Zedler, Interes prawny, s. 327). Unormowanie zawarte w art.
należy rozumieć w ten sposób, że chodzi nie tylko o orzeczenie już "zapadłe", czyli wydane, lecz także i przede wszystkim o orzeczenie, które "zapadnie" (zostanie wydane) po udzieleniu zabezpieczenia. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje ponadto nie tylko wtedy, gdy brak zabezpieczenia może pozbawić uprawnionego zaspokojenia, ale również wtedy, gdy takie zagrożenie nie występuje, ale mogą istnieć poważne trudności w uzyskaniu zaspokojenia (tak: J. Jagieła w: K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom III. Komentarz. Art. 730–1088, Legalis). W przedmiotowej uprawniony wskazał, że interesem prawnym udzielenia zabezpieczenia poprzez wydanie postanowienia zakazującego obowiązanemu korzystania z gwarancji uprawniającej do żądania od Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. wypłaty kwoty do maksymalnej wysokości 93.054.821,21 zł. Wskazał, że brak zabezpieczenia narazi uprawnionego na szkodę wynikającą z konieczności zaspokojenia roszczeń regresowych, które zostaną skierowane przez podmiot udzielający gwarancji tj. Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W., wskazał dodatkowo, że w przypadku wypłaty gwaranci, z pewnością uzyskanie nowej gwarancji od instytucji finansowej lub ubezpieczeniowej będzie nie tyle bardzo trudne, co wręcz niemożliwe. Jak wspomniano powyżej, jedną z przesłanek zabezpieczenia jest interes prawny w jego uzyskaniu. Wskazać jednocześnie należy, że oceny interesu prawnego jako "potrzeby" udzielenia zabezpieczenia należy dokonywać według kryteriów obiektywnych, na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie, rozstrzygnięcie tej kwestii nie może opierać się na kryteriach subiektywnych, czyli subiektywnego odczucia uprawnionego o potrzebie udzielenia zabezpieczenia w danym przypadku (vide J. Jagieła w: K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom III. Komentarz. Art. 730–1088, Legalis; T. Rowiński, Interes prawny, s. 25 i n.; J. Klimkowicz, Interwencja uboczna, s. 50; E. Warzocha, Ustalenie stosunku prawnego, s. 49 i n.). Wskazać jednocześnie należy, że oceny interesu prawnego jako "potrzeby" udzielenia zabezpieczenia należy dokonywać według kryteriów obiektywnych, na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie, rozstrzygnięcie tej kwestii nie może opierać się na kryteriach subiektywnych, czyli subiektywnego odczucia uprawnionego o potrzebie udzielenia zabezpieczenia w danym przypadku (vide J. Jagieła w: K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom III. Komentarz. Art. 730–1088, Legalis; T. Rowiński, Interes prawny, s. 25 i n.; J. Klimkowicz, Interwencja uboczna, s. 50; E. Warzocha, Ustalenie stosunku prawnego, s. 49 i n.). Uprawniony wykazał, że niezabezpieczenie roszczenia spowoduje podjęcie przez zobowiązanego roszczeń wynikających z gwarancji ubezpieczeniowej, co będzie skutkowało szkodą uprawnionego, którą ciężko będzie naprawić. Jeśli chodzi o zagadnienie uprawdopodobnienia roszczenia, zdaniem Sądu uprawniony nie uprawdopodobnił roszczenia z uwagi na niewykazania, w sposób niewymagający prowadzenia dalszych dowodów, że domaganie się przez zobowiązanego zapłaty sumy gwarancji jest oczywiście bezzasadne. Uprawniony wskazał, że obowiązany bezpodstawnie obciążył konsorcjum karą umowną w kwocie 248.689.532,65 zł, oraz z wiedzy uprawnionego strona obowiązana wystąpiła do ubezpieczyciela o wypłatę gwarancji, pomimo tego, że strona obowiązana nie miała podstaw do rozwiązania umowy z winy uprawnionego, oraz z powodu niemożliwości wykonania świadczenia przez uprawnionego. Strona uprawniona podaje więc niemożliwość gospodarczą jako przesłankę niemożliwości spełnienia świadczenia, a z uwagi na to brak było podstaw do rozwiązania umowy, a więc również brak podstaw do naliczenia kary umownej, oraz możliwości wystąpienia o wypłatę gwarancji przez obowiązanego. Co do pojęcia tzw. niemożliwości gospodarczej (czyli stanu rażącej nieproporcjonalności między wartością przedmiotu świadczenia, połączoną z oczekiwanymi przez strony korzyściami, a kosztami, które należałoby ponieść, aby wykonać zobowiązanie, który oznacza, że zobowiązanie odrywa się od swego gospodarczego uzasadnienia, od celów, które były przyczyną sprawczą jego powstania), która w zasadzie (por. np. J. Dąbrowa, w: System, t. III, cz. 1, s. 802; T. Pajor, Odpowiedzialność dłużnika za niewykonanie zobowiązania, Warszawa 1982, s. 101; Z. Gawlik, Gospodarcza niemożliwość świadczenia, Rzeszowskie Zeszyty Naukowe 1996, Nr 19, s. 3 i nast.; T. Wiśniewski, w: Gudowski, Komentarz KC 2013, Ks. III, cz. 1, s. 905), w szczególności ze względu na uregulowanie art. 357
przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę. Pamiętać należy, że zabezpieczenie udzielane jest w momencie, w którym kwestia zasadności dochodzonego roszczenia nie została jeszcze w postępowaniu rozpoznawczym prawomocnie rozstrzygnięta. Zatem w większym stopniu, niż ma to miejsce w postępowaniu egzekucyjnym (odnośnie do dłużnika), powinien być chroniony interes prawny obowiązanego. Jednocześnie, jak wynika z art. 738 zd. l k.p.c., sąd rozpoznaje wniosek o udzielenie zabezpieczenia w jego granicach, co oznacza, że jest związany sposobami zabezpieczenia wskazanymi we wniosku przez uprawnionego. W powyższym zakresie Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że gdyby nawet roszczenie zostało uprawdopodobnione, to wskazany we wniosku sposób zabezpieczenia jest niezgodny istotą gwarancji ubezpieczeniowej i brak jest podstaw prawnych do jego zastosowania. Wobec powyższego, na podstawie art. 730 i
oraz 755 §1 k.p.c., sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. SSO Łukasz Klimowicz (...) (...) SSO Łukasz Klimowicz
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.