Sygn. akt I C 43/18 upr. UZASADNIENIE W pozwie wniesionym w elektronicznym postępowaniu upominawczym 29 października 2016 roku powód (...) S.A. w W. żądał zasądzenia od S. S. kwoty 381,47 złotych wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od wymienionych w pozwie kwot cząstkowych. Powód wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu tego żądania wskazano, że pozwany zawarł z (...) S.A. umowę o świadczenie usług, na podstawie której powód wystawił trzy faktury, które jednak nie zostały uregulowane. Sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego w Opolu Lubelskim po stwierdzeniu braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym. W piśmie z 26 października 2017 roku (k. 15) powód wskazał, że 18 czerwca 2008 roku zawarł z pozwanym umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych, która została przedłużona podczas rozmowy telefonicznej 16 stycznia 2013 roku. Następnie 12 lutego 2015 roku pozwany ponownie przedłużył umowę w takiej samej formie, a świadczenie usług rozpoczęło się na jego żądanie następnego dnia. Warunki nowej umowy przesłano pozwanemu na piśmie 17 lutego 2015 roku. Pismem z 27 marca 2015 roku pozwany wypowiedział umowę, co powód potwierdził w piśmie z 23 kwietnia 2015 roku. Rozwiązanie nastąpiło po upływie miesięcznego okresu wypowiedzenia, tj. 30 kwietnia 2015 roku. Zgodnie z § 8 pkt 2 Regulaminu Świadczenia Usług (...) powodowi przysługiwała opłata wyrównawcza nieprzekraczająca wartości ulg przyznanych abonentowi w związku z zawarciem umowy lub świadczeniem usług pomniejszona o proporcjonalną ich wartość za okres trwania umowy. W dniu 17 listopada 2017 roku Sąd wydał w tej sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (I Nc 842/17). W sprzeciwie od tego nakazu z 2 lutego 2018 roku (k. 42) S. S. wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zarzucił powodowi stosowanie klauzul abuzywnych oraz manipulacje podczas rozmowy telefonicznej, w trakcie której miało dojść do ostatniego przedłużenia umowy. Oświadczył też, że pismo do operatora, w którym wnosił o rozwiązanie umowy z naliczeniem kary umownej zostało wyrwane z kontekstu, ponadto wycofał je 31 marca 2015 roku. Zaprzeczył, jakoby kiedykolwiek otrzymał regulamin promocji, który miał być podstawą do naliczenia części opłaty wyrównawczej dochodzonej pozwem. Swoje stanowisko S. S. podtrzymał na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2018 roku (k. 59). W piśmie z 11 kwietnia 2018 r. pełnomocnik powoda wskazał, że pozwany nie odstąpił skutecznie od zmiany warunków umowy. Umowa, już po jej zmianie i przedłużeniu, została skutecznie wypowiedziana przez pozwanego dopiero pismem z 27 marca 2015 roku. Skutek wypowiedzenia nastąpił zgodnie z regulaminem 30 kwietnia 2015 roku. Powód podał też sposób wyliczenia opłaty wyrównawczej, wyjaśniając, że została ona ustalona stosownie do długości okresu pozostałego do końca nowej, przedłużonej umowy, tj. za 34 miesiące oraz w oparciu o postanowienia regulaminu świadczenia usług (...), regulaminu promocji oraz cennika. Na rozprawie w dniu 25 maja 2018 roku do sprawy przystąpił Powiatowy Rzecznik Konsumentów w L., który w złożonym piśmie wniósł o oddalenie powództwa, wskazując m.in. że pozwany oświadczenie o odstąpieniu od zmiany warunków umowy złożył w terminie, powód nie podał zaś i sposobu wyliczenia wysokości opłaty wyrównawczej ani nie doręczył konsumentowi regulaminu promocji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 18 czerwca 2008 roku S. S. zawarł z (...). S.A. (wówczas (...) sp. z o.o. w W.) umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych w zakresie telefonii stacjonarnej na okres 24 miesięcy (bezsporne, ponadto dowód: umowa k. 21). Podczas rozmowy telefonicznej w dniu 16 stycznia 2013 roku umowa ta została przedłużona na 28 miesięcy, licząc od dnia 1 lutego 2018 roku, tj. do 1 czerwca 2015 roku, z taryfą „Rodzinną” (bezsporne, ponadto dowód: pismo k. 22). W dniu 12 lutego 2015 roku przedstawicielka (...)ponownie skontaktowała się telefonicznie ze S. S., proponując przedłużenie umowy na 3 lata i skorzystanie z promocji. W trakcie rozmowy na pytania abonenta kilkukrotnie powtórzyła, że będzie to kontynuacja tej samej umowy na tych samych warunkach, zmieni się jedynie nazwa abonamentu, a jeśli S. S. zgodzi się włączyć nowy abonament od jutra, w ramach promocji za miesiąc marzec zapłaci jedynie 1,23 złote. W przeciwnym razie ryzykuje on, że umowa przekształci się w umowę na czas nieokreślony, co spowoduje wzrost abonamentu. S. S. zgodził się ostatecznie na włączenie nowego abonamentu od następnego dnia. Nie udzielono mu żadnych informacji co do innych skutków tej zgody poza możliwością skorzystania z promocji (dowód: zeznania pozwanego k. 59-60; nagranie k. 67). W piśmie datowanym na 17 lutego 2015 roku zatytułowanym „Potwierdzenie zmiany warunków umowy” wskazano, że nowa taryfa to „Plan Błękitny 70”, promocja – „Zostań z nami na dłużej i zyskaj więcej”, a okres obowiązywania przedłużonej umowy wynosi 36 miesięcy począwszy od 13 lutego 2015 roku (tj. do 12 lutego 2018 roku). Poinformowano w nim także o prawie odstąpienia od dokonanej zmiany warunków umowy, a także o tym, że prawo to nie przysługuje, jeśli za zgodą abonenta rozpoczęto świadczenie usług zgodnie ze zmienionymi warunkami. Pismo to zostało nadane do S. S. pocztą (bezsporne, ponadto dowód: pismo k. 23). W dniu 23 lutego 2015 roku S. S. nadał do (...) S.A. pismo, w którym oświadczył, że chce odstąpić od zmienionych warunków umowy. W odpowiedzi datowanej na 4 marca 2015 roku przedstawiciel (...) S.A. oświadczył, że jego oświadczenie o odstąpieniu od zmiany warunków umowy zawarte w piśmie z 25 lutego 2015 roku jest nieskuteczne, gdyż za jego zgodą świadczenie usług rozpoczęto już od 13 lutego 2015 roku (dowód: pismo powoda k. 78; pismo pozwanego k. 45). W piśmie, które wpłynęło do (...) S.A. 30 marca 2015 roku, S. S. zwrócił się o rozwiązanie umowy z naliczeniem kary umownej (dowód: pismo k. 30). W piśmie datowanym na 23 kwietnia 2015 roku operator poinformował S. S., że rozwiązanie umowy nastąpi zgodnie z § 8 pkt 1 Regulaminu z dniem 30 kwietnia 2015 roku, a na podstawie § 8 pkt 2 zostanie naliczona jednorazowa opłata wyrównawcza (dowód: pismo k. 31). W dniu 29 kwietnia 2015 roku operator wystawił notę księgową na kwotę 368,56 złotych obejmującą „opłatę wyrównawczą od abonamentu zgodnie z Regulaminem Promocji” w kwocie 31,96 złotych oraz „opłatę wyrównawczą od abonamentu zgodnie z Regulaminem świadczenia usług (...)” w kwocie 336,60 złotych (dowód: nota księgowa k. 32). W fakturach z 18 maja 2018 roku oraz z 17 czerwca 2015 roku wystawionych przez (...) S.A. uwzględniono – oprócz powyższej noty księgowej – także należności za „połączenia specjalne” trwające odpowiednio 14 minut 27 sekund (6,56 zł brutto) oraz 14 minut 33 sekundy (6,35 zł brutto), co dało łącznie kwotę 381,47 złotych (dowód: faktury VAT k. 33-34). Przy żadnej z kolejno zawieranych umów S. S. nie otrzymał od (...) S.A. aparatu telefonicznego ani innych urządzeń końcowych (bezsporne). Regulamin świadczenia usług powoda w § 8 pkt 1 przewidywał, że umowa jest zawierana standardowo na czas nieoznaczony, chyba że sama umowa stanowi inaczej. Każda ze stron może ją rozwiązać z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia, ze skutkiem na koniec okresu rozliczeniowego następującego po okresie rozliczeniowym, w którym wypowiedzenie wpłynęło do operatora. Oświadczenie o wypowiedzeniu umowy wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Zgodnie z § 8 pkt 2 umowy w przypadku rozwiązania umowy zawartej na czas oznaczony przez abonenta lub operatora z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki została zawarta, operatorowi przysługuje uprawnienie do naliczania Opłaty Wyrównawczej, nie przekraczającej wysokości ulg przyznanych abonentowi w związku z zawarciem umowy (aktywacją) umowy lub świadczeniem usługi (...), pomniejszonych o proporcjonalną ich wartość za okres od dnia zawarcia (aktywacji) umowy lub świadczenia usługi (...) do dnia jej rozwiązania. Ulga związania z zawarciem (aktywacją) umowy jest przyznawana w dniu zawarcia umowy, a ulga związana ze świadczeniem usługi jest przyznawana w dniu jej aktywacji. W przypadku ulgi przyznanej w związku z zawarciem (aktywacją) umowy, jest ona równa różnicy między opłatą aktywacyjną przewidzianą w Cenniku dla umowy zawartej na czas nieoznaczony a opłatą aktywacyjną przewidzianą dla umowy zawartej na czas oznaczony dla wybranej taryfy i rodzaju dostępu. W przypadku ulgi przyznanej w związku ze świadczeniem usługi (...) zastosowano analogiczne rozwiązanie, przy czym stanowiła ona różnicę między opłatą abonamentową przewidzianą dla umowy zawartej na czas oznaczony i nieoznaczony (dowód: Regulamin świadczenia usług (...) k. 24-26). Szczegółowe wysokości opłat i ulg, w tym dla taryfy (...), określono w „Cenniku Usług (...) dla Klientów Indywidualnych”. Cennik ten zawiera jednak wyłącznie stawki opłat dla umów zawartych na czas nieokreślony, na 12 miesięcy i na 24 miesiące (dowód: Cennik usług (...) dla klientów indywidualnych k. 27-29). Stawki obowiązujące w ramach promocji „Zostań z nami na dłużej i zyskaj więcej” określa regulamin tej promocji (dowód: regulamin: k. 64-65). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów. Sąd obdarzył zasadniczo wiarą zeznania pozwanego, jednak okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy wynikały przede wszystkim ze złożonych do akt dokumentów oraz z nagrania rozmowy z pozwanym. Te dowody okazały się w całości wiarygodne i nie były przez strony kwestionowane (co nie znaczy, że wszystkie były przydatne do wykazania okoliczności, których miały dowodzić). Nagranie rozmowy z pozwanym, dołączone do akt przez powoda, jednoznacznie ukazuje przebieg tej rozmowy i zakres informacji, jakie zostały mu w jej trakcie przekazane. Istotną okolicznością sporną była data, w której pozwany skierował do powoda pierwsze oświadczenie o odstąpieniu od zmienionych warunków umowy. Powód zaprzeczył, jakoby miało to nastąpić w piśmie z 23 lutego 2015 roku, gdyż takie pismo nie zostało dołączone do akt. Miało to nastąpić dopiero w piśmie z 27 marca 2015 roku. Twierdzenie pozwanego, że pismo o odstąpieniu faktycznie nadał 23 lutego 2015 roku, zasługuje jednak na wiarę. Przede wszystkim w piśmie datowanym na 4 marca 2015 roku, którego powód nie zakwestionował, przedstawiciel (...) S.A. odniósł się właśnie do pisma pozwanego „z dnia 25 lutego 2015 roku” o odstąpieniu od zmiany warunków umowy (k. 78). Takie oznaczenie pisma S. S. jest skądinąd zbieżne ze sposobem oznaczania przez powoda wpływających do niego pism – pismo pozwanego datowane na 27 marca 2015 roku zostało określone w korespondencji zwrotnej jako pismo „z dnia 30 marca 2015 roku”, a więc zgodnie z datą wpływu do (...) S.A. (k. 30 i 31). W swoim późniejszym piśmie do powoda S. S. powołał się ponownie na swoje pismo o odstąpieniu nadane 23 lutego 2015 roku (k. 45). W tej sytuacji okoliczność tę należy uznać za udowodnioną, zaś zaprzeczenie powoda za gołosłowne. Jednocześnie przedstawiony przez powoda fragment książki korespondencyjnej (k. 66) dowodzi jedynie faktu nadania przesyłki do S. S., jednak nie wynika stąd ani data nadania lub doręczenia ani tym bardziej jej zawartość. Z tej przyczyny brak dowodów, że pozwany faktycznie otrzymał choćby regulamin promocji, czemu stanowczo zaprzeczył tak w pismach przedprocesowych do powoda, w sprzeciwie jak i na rozprawie. Sąd zważył, co następuje: Powództwo jest niezasadne i podlega oddaleniu. Żądanie pozwu w zakresie dotyczącym opłaty wyrównawczej oparte jest na przepisie art. 57 ust 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne ( (...)), w myśl którego w przypadku zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych związanego z ulgą przyznaną abonentowi, wysokość roszczenia z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub przez dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, nie może przekroczyć wartości ulgi przyznanej abonentowi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Roszczenie nie przysługuje w przypadku rozwiązania przez konsumenta umowy przed rozpoczęciem świadczenia usług, chyba że przedmiotem ulgi jest telekomunikacyjne urządzenie końcowe. Żądanie pozwu w części dotyczącej należności za połączenia telefoniczne oparte jest natomiast na art. 750 w zw. z art. 735 § 1 kodeksu cywilnego („kc”), zgodnie z którym za wykonanie przewidzianej umową usługi należy się wynagrodzenie. W myśl art. 56 ust. 1 i 3 PrTel okresy rozliczeniowe, ewentualny pakiet taryfowy, terminy i wysokość opłat abonamentowych i innych należności za świadczenie usług telekomunikacyjnych reguluje umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Z analizy stanowisk stron wynika, że powód nie kwestionuje samej skuteczności oświadczenia pozwanego o woli zakończenia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Zasadniczy spór dotyczy natomiast tego, czy pozwany, jak twierdzi, odstąpił skutecznie od zmiany warunków umowy stosownie do art. 56 ust. 6 PrTel, czy też doszło do jednostronnego rozwiązania przez niego umowy w rozumieniu art. 57 ust. 6 PrTel już po skutecznej zmianie jej warunków, na co powołuje się powód. Tylko w tym drugim wypadku istniały podstawy do obciążenia pozwanego opłatą wyrównawczą i kosztami połączeń zgodnie z żądaniem pozwu, gdyż wysokość tych roszczeń wyraźnie oparta jest na postanowieniach „nowej” umowy. Świadczy o tym zwłaszcza wyliczenie opłaty wyrównawczej na podstawie okresu pozostałego do końca przedłużonej umowy (34 miesiące). Ponadto do dnia ewentualnej zmiany umowy pozwany korzystał z innej taryfy i promocji, a obowiązujących w nich stawek powód nie przedstawił ani się na nie powoływał. I. Odstąpienie od umowy Mając na uwadze powyższe, należy w pierwszej kolejności poddać analizie skuteczność oświadczenia pozwanego o odstąpieniu od umowy. Powód argumentował, że oświadczenie takie nie mogło zniweczyć skutków dokonanej telefonicznie zmiany, gdyż nastąpiło już po rozpoczęciu świadczenia usług przez operatora za zgodą abonenta, a niezależnie od tego zostało złożone po terminie. Jak wynika z art. 56 ust. 6 PrTel, dostawca usług może umożliwić abonentowi będącemu stroną umowy zawartej w formie pisemnej lub elektronicznej zmianę niektórych warunków umowy za pomocą środków porozumiewania się na odległość, w szczególności telefonicznie lub przy użyciu poczty elektronicznej lub faksu. Dotyczy to m.in. okresu, na jaki została zawarta umowa oraz pakietu taryfowego (ust. 3 pkt 4 i 5). Dostawca usług obowiązany jest w takim wypadku utrwalić oświadczenie abonenta, a w przypadku zmiany warunków umowy dokonanej telefonicznie powinna być utrwalona cała rozmowa. Jednocześnie dostawca usług obowiązany jest do potwierdzenia abonentowi faktu złożenia oświadczenia o zmianie warunków umowy oraz jego zakresu i terminu wprowadzenia zmian w terminie ustalonym z abonentem, ale nie później niż w ciągu jednego miesiąca od dnia zlecenia zmiany. Abonentowi przysługuje prawo odstąpienia od dokonanej zmiany warunków umowy, bez podania przyczyn, poprzez złożenie oświadczenia w formie pisemnej w terminie 10 dni od dnia otrzymania potwierdzenia. Do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Potwierdzenie, o którym mowa powyżej powinno zawierać treść zmiany warunków umowy dokonanej za pomocą środków porozumiewania się na odległość lub w przypadku, gdy treść zmiany ze względu na jej objętość utrudniać będzie abonentowi zapoznanie się z nią – odesłanie do miejsca na stronie internetowej dostawcy, gdzie abonent może się z nią zapoznać, a także informację o złożeniu przez abonenta oświadczenia o zmianie warunków umowy oraz jej zakresie i terminie wprowadzenia tych zmian (art. 56 ust. 6a PrTel). W przypadku braku możliwości dostarczenia potwierdzenia w sposób określony powyżej lub na żądanie abonenta należy dostarczyć je abonentowi w formie pisemnej (ust. 6b). Abonentowi nie przysługuje prawo odstąpienia od dokonanej zmiany warunków umowy, jeżeli dostawca usług, za zgodą abonenta, rozpoczął świadczenie usług zgodnie ze zmienionymi warunkami umowy (art. 56 ust. 7 PrTel). Należy jednak mieć na uwadze, że pozwany bezspornie jest konsumentem w rozumieniu art. 22 1 kc. Sąd w związku z tym podziela stanowisko Rzecznika Konsumentów, że powyższa regulacja Prawa Telekomunikacyjnego w żaden sposób nie wyłącza zastosowania przepisów ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta ( (...)), w tym zwłaszcza jej art. 12 ust. 1 pkt
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.