k.p.c., Apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego złożyła strona pozwana zarzucając mu: 1) sprzeczność ustaleń Sądu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie art. 227 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. poprzez:
oraz art. 344 § 2 k.p.c. przez nieuzasadnioną odmowę dopuszczenia wnioskowanych przez nią dowodów,
oraz art. 344 § 2 k.p.c. Należy podzielić ocenę Sądu I instancji, iż dowody zgłoszone przez stronę pozwaną w toku postępowania sądowego w dniu 17 maja 2012 roku są sprekludowane, gdyż winny być przywołane przez stronę pozwaną w sprzeciwie od wyroku zaocznego z dnia 6 grudnia 2011 roku, czego jednak strona pozwana nie uczyniła. Charakter toczącego się między stronami postępowania wskazuje, że strona pozwana winna, celem wsparcia swojego stanowiska prezentowanego w sprawie, przywołać te dowody w pierwszym piśmie procesowym w sprawie tj. w przypadku strony pozwanej właśnie w sprzeciwie od wyroku zaocznego. Powołanie ich zatem dopiero w dniu 17 maja 2012 roku jest, w świetle uregulować zawartych w art.
oraz art. 344 § 2 k.p.c., spóźnione i skutkuje nieuwzględnieniem w toku dokonywania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawy. Ponowne zatem przywoływanie tych dowodów tj. zeznań świadków: E. K., G. B., M. O. oraz sprawozdania z negocjacji za lata (...)roku oraz e-mail’a z dnia 16 maja (...) roku w złożonej apelacji nie może skutkować inną ich oceną niż ta dokonana przez Sąd I instancji. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 247 k.p.c. poprzez obejście formy zastrzeżonej pod rygorem nieważności na piśmie i dopuszczenie dowodów ponad lub przeciw osnowie dokumentów. Przesłuchanie świadków w sprawie, jak również Prezesa Zarządu strony powodowej C. K. miało na celu wyjaśnienie charakteru wzajemnych relacji między stronami w zakresie usług marketingowych, które strona pozwana miała świadczyć na rzecz strony powodowej na podstawie umowy z dnia 26 lutego 2008 roku. Zapisy tej umowy wskazują na zasadność żądania strony powodowej, co dodatkowo zostało potwierdzone przeprowadzeniem przywołanych dowodów i nie może być w związku z tym postrzegane jako naruszenie art. 247 k.p.c.. Nie można zgodzić się ze stroną pozwaną, że w sprawie doszło do naruszenia art. 230 k.p.c. w zw. z art. 409 k.c. i art. 410 § 1 k.c. poprzez zaniechanie poczynienia ustaleń o zużyciu wszelkich ewentualnie pobranych przez stronę pozwaną od strony powodowej kwot w sytuacji, w której strona pozwana nie zajęła w tej kwestii stanowiska. W realiach niniejszej sprawy nieuprawniona jest argumentacja strony pozwanej, iż jej obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, gdyż zużyła ona korzyści w ten sposób, że nie jest już wzbogacona. Art. 409 k.c. wskazuje także, że obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa jedynie wtedy, gdy wyzbywając się korzyści lub zużywając je strona nie powinna była liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Tymczasem strona pozwana wyzbywając się, jak twierdzi, uzyskanych kosztem strony powodowej korzyści winna była liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu chociażby tylko z uwagi na liczne orzecznictwo, w tym Sądu Najwyższego, w tym zakresie już od wielu lat krytycznie oceniające czyny nieuczciwej konkurencji polegające na pobieraniu innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży (por. wyrok SN z dn. 26.01.2006 r., II CK 378/05, LEX nr 172222, wyrok SA w Krakowie z dn. 26.11.2009 r., IACa 998.09, wyrok SN z dn. 12.06.2008 r., III CSK 23/08, LEX nr 449921, wyrok SN z dn. 9.01.2008 r., II CK 4/07, LEX nr 371787, uchwała SN z dn. 19.08.2009 r., III CZP 58/09, OSNC 2010/3/37, Biul.SN 2009/8/5-6, M.Prawn. 2010/1/40-41, LEX 511016). W konsekwencji strona pozwana nie może skutecznie dowodzić, że zużyła uzyskane ewentualne korzyści a Sąd I instancji uwzględniając powództwo nie musiał prowadzić rozważań na temat postawy strony pozwanej w kontekście zapisu art. 409 k.c.. Przechodząc do oceny zasadności zarzutów strony pozwanej dotyczących zasadności merytorycznego rozstrzygnięcia dokonanego przez Sąd I instancji należy podkreślić, iż strona pozwana wraz z zawarciem ze stroną powodową umowy z dnia 26 lutego 2008 roku, która przewidywała w § 23 umowy możliwość świadczenia przez stronę pozwaną na rzecz dostawcy odpłatnych usług marketingowych, które były realizowane na postawie załączników do umowy i umów o świadczenie usług promocyjnych i reklamowych - dopuściła się czynu nieuczciwej konkurencji określonego w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji polegającego na pobieraniu innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży. W ocenie Sądu Apelacyjnego, wielokrotnie już wcześniej prezentowanej w innych orzeczeniach, opłaty z tytułu usług marketingowych nie stanowią elementu marży. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 5 lipca 2001 roku o cenach przez marżę handlową należy rozumieć różnicę miedzy ceną płaconą przez kupującego a ceną uprzednio zapłaconą przez przedsiębiorcę wynikającą z kosztów i zysku przedsiębiorcy. Strona powodowa pobierała marżę, sprzedając stronie pozwanej swoje produkty, natomiast strona pozwana realizowała swoją marżę przy sprzedaży towarów finalnym konsumentom. Nie jest więc możliwe, aby strona pozwana mogła pobierać marżę od strony powodowej. Należy zaznaczyć, że strona pozwana nie wykazała, by w ogóle wykonywała na rzecz strony powodowej przywoływane przez nią usługi, a opłaty, które strona powodowa musiała uiszczać chcąc kontynuować współpracę ze stroną pozwaną były de facto przez nią narzucane stronie powodowej. Wymaga podkreślenia, że zgoda strony powodowej na uiszczenie opłat za ww. usługi, które miały być świadczone przez stronę pozwaną na gruncie niniejszej sprawy była elementem niezbędnym, warunkiem sine qua non zawarcia w ogóle umowy o współpracy między stronami postępowania. Strona powodowa chcąc sprzedawać swoje produkty w sklepie strony pozwanej, bez znaczenia jest bowiem fakt, że strona pozwana posiada jedynie jeden sklep wielko-powierzchniowy, była faktycznie pozbawiona możliwości nie skorzystania z tych usług. Konsekwencją bowiem braku zgody strony powodowej na świadczenie przez stronę pozwaną tych usług był brak możliwości nawiązania ze stroną pozwaną współpracy handlowej, na co jednoznacznie wskazują zapisy umowy łączącej strony, której integralną częścią są postanowienia dotyczące usług marketingowych, które strona pozwana miała świadczyć na rzecz strony powodowej. Zeznania świadków A. S., M. Z. i K. S., powiązanych zawodowo ze stroną pozwaną, wskazujących na umowy i załączniki łączące strony, które ich zdaniem podlegały negocjacjom, w konfrontacji z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie nie podważają oceny działań strony pozwanej w kontekście ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jak również nie pozwalają na wyprowadzenie wniosku, iż strona powodowa, chcąc kontynuować współpracę ze stroną pozwaną mogła ich uniknąć. Równocześnie strona pozwana nie wykazała, że współpraca między stronami mogła mieć miejsce gdyby strona powodowa nie przystała na zapisy umowy dotyczące usług marketingowych.. Z tych względów ww. opłaty przewidziane w zawartych między stronami umowach należy zakwalifikować jako opłaty za przyjęcie towaru do sprzedaży (por. wyrok SN z dn. 26.01.2006 r., II CK 378/05, LEX nr 172222, wyrok SA w Krakowie z dn. 26.11.2009 r., IACa 998.09). Ponadto wysokość wynagrodzenia określonego procentowo bądź kwotowo za świadczone przez stronę pozwaną usługi pozostawała bez związku z charakterem świadczonych przez stronę pozwaną ww. usług. W realiach niniejszej sprawy brak jest zatem ekwiwalentności świadczeń. Prowadzi to do wniosku, że strona pozwana wraz z zastrzeganiem tych opłat i ich późniejszym pobieraniem utrudniała stronie powodowej dotarcie do klienta, przerzucała na nią koszty prowadzonej przez siebie działalności handlowej nie oferując w zamian rzeczywiście wymiernych, faktycznie zrealizowanych usług, co stanowiło czyn nieuczciwej konkurencji. Należy zwrócić uwagę, że przewidziany w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji delikt pobierania innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży może przybrać postać, zawieranych obok umowy sprzedaży tego towaru do dużej sieci handlowej, tzw. porozumień marketingowo-promocyjnych. Zasadnicze znaczenie przy konstruowaniu tego deliktu mają dwa elementy: utrudnienie przedsiębiorcy dostępu do rynku i nieuczciwy charakter takiego utrudnienia, sprzeczny z prawem (por. wyrok SN z dn. 12.06.2008 r., III CSK 23/08, LEX nr 449921). Praktyka stosowana przez stronę pozwaną wobec strony powodowej stanowiąca czyn nieuczciwej konkurencji była równocześnie zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji także czynnością sprzeczną z dobrymi obyczajami. Nie sposób bowiem na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić, że działanie strony pozwanej nie narusza interesu strony powodowej, która zmuszona była uiszczać stronie pozwanej opłaty za usługi, które bezpośrednio przyczyniały się do zwiększenia obrotu i w konsekwencji zysku przede wszystkim strony pozwanej, a które nie miały bezpośredniego przełożenia na zakres świadczonych jej usług, ale także osiąganych przez nią wyników finansowych. Należy zauważyć, że postępowanie przedsiębiorcy polegające na pobieraniu opłaty za przyjęcie do sklepów celem sprzedaży jest sprzeczne z klauzulą dobrych obyczajów, która jest wystarczającą podstawą do zakwalifikowania postępowania przedsiębiorcy jako czynu nieuczciwej konkurencji (por. wyrok SN z dn. 9.01.2008 r., II CK 4/07, LEX nr 371787). W konsekwencji zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści na zasadach ogólnych. Przepis ten umocowuje zatem stronę powodową do uzyskania bezpodstawnie uzyskanych korzyści przez stronę pozwaną (por. uchwała SN z dn. 19.08.2009 r., III CZP 58/09, OSNC 2010/3/37, Biul.SN 2009/8/5-6, M.Prawn. 2010/1/40-41, LEX 511016). Wobec powyższego bezpodstawny jest zarzut strony pozwanej, iż w toku postępowania przed Sądem Okręgowym doszło do naruszenia art. 227 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c., jak również występuje sprzeczność ustaleń Sądu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. W świetle reguł służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów tj. reguł logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów należało, jak uczynił to Sąd I instancji, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przychylić do stanowiska zaprezentowanego przez stronę powodową i przyjąć, że w niniejszej sprawie strona pozwana dopuściła się czynu nieuczciwej konkurencji określonego w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Ustalenia Sądu Okręgowego dokonane zostały na podstawie całościowej oceny zgromadzonego w sprawie, wystarczającego materiału dowodowego, po przeprowadzeniu konfrontacji poszczególnych dowodów z dokumentów z zeznaniami świadków. W sprawie strona pozwana nie wykazała, aby w istocie świadczyła na rzecz strony powodowej usługi reklamowe. Pobierając wynagrodzenie, zgodnie z § 23 umowy łączącej strony, w formie określonego procentu od obrotu, czy też wskazane kwotowo nie odnosiła wysokości wynagrodzenia do rzeczywistego zakresu wykonanych usług reklamowych. W związku z tym strona pozwana nie udowodniła, że usługi te w ogóle były wykonane i jaki był ich fatyczny zakres. Również zatem i sposób pobierania przez stronę pozwaną wynagrodzenia za usługi reklamowe, które miała jakoby świadczyć na rzecz strony pozwanej, świadczy o pobieraniu przez nią innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży, a nie wymiernego i adekwatnego do rodzaju wykonanych usług reklamowych wynagrodzenia. Sposób ustalania i pobierania tych opłat na gruncie niniejszej sprawy uzależniony od wysokości osiągniętych obrotów dodatkowo wpływał na negatywną ocenę postępowania strony pozwanej, nie wskazując rzecz jasna, że taki sposób naliczania wynagrodzenia jest w ogóle niedopuszczalny. W związku z tym zarzut naruszenia art. 735 §2 również jest nietrafny. Przywoływane przez stronę pozwaną faktury, mające stanowić dowód zrealizowania konkretnych usług, są jedynie dowodem tego, że strona pozwana pobierała od strony pozwanej opłaty, które były, co ustalono w toku niniejszego postępowania innymi niż marża handlowa opłatami za przyjęcie towaru do sprzedaży. Ponadto istotną okolicznością dla oceny działań strony pozwanej jest to, iż akcje reklamowe przez nią prowadzone dotyczyły faktycznie jej towaru, gdyż zgodnie z art. 6 łączącej strony umowy po przyjęciu przez stronę pozwaną towaru od strony powodowej towar stawał się własnością strony pozwanej. Także zatem dlatego żadna z powoływanych przez stronę pozwaną form działalności reklamowej nie może być rozpatrywana jako akcja reklamowa firmy bądź produktów strony powodowej, w związku z czym nie może być mowy, aby uwzględniała ona interesy strony powodowej, gdy w istocie zmierzała do zwiększenia sprzedaży w sklepie prowadzonym przez stronę pozwaną. Powyższe dotyczy to również produktów marki C., których strona powodowa nie była wyłącznym przedstawicielem przez cały okres współpracy ze stroną pozwaną, co wskazuje, że korzyści płynące z reklamy produktów marki C. bezpośrednio uzyskiwane były właśnie przez stronę pozwaną. Wyprowadzenie takiego wniosku było zasadne w oparciu o wyjaśnienia Prezesa Zarządu strony powodowej C. K., które znalazły potwierdzenie w treści dokumentów przedłożonych przez strony postępowania. Na ocenę wartości tych dowodów nie miały wpływu zeznania świadków A. S., M. Z. i K. S. powiązanych zawodowo ze stroną pozwaną, co miało wpływ na prezentowaną przez nich korzystną dla strony pozwanej wersję wydarzeń. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konieczne do przeprowadzenia przez Sąd Apelacyjny kontroli instancyjnej. Z jego treści, wbrew twierdzeniom strony pozwanej, wynika którym dowodom Sąd I instancji dał wiarę a które, takie jak zeznania świadków A. S., M. Z. i K. S., nie zostały uwzględnione. Pozostałe dokumenty przywoływane przez stronę pozwaną w apelacji, tj. faktury i umowy o świadczenie usług reklamowych i marketingowych stanowiły podstawę do ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Z treści uzasadnienia Sądu I instancji jednoznacznie wynika, że charakter zapisów dotyczących usług marketingowych, w przypadku nie wyrażenia na nie zgody przez stronę powodową, uniemożliwiał prowadzenie współpracy między stronami. Jako całkowicie bezpodstawny należało uznać zarzut strony pozwanej niewskazania podstawy prawnej zasądzenia na rzecz strony powodowej dochodzonego przez nią roszczenia. Nietrafny jest zarzut strony pozwanej naruszenia art. 6 k.c. Każda ze stron postępowania zaprezentowała swoje stanowisko w sprawie przejawiając określoną inicjatywę dowodową, która doprowadziła do zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania orzeczenia w sprawie. W czynnościach dokonywanych w toku postępowania przez Sąd I instancji nie sposób dopatrzyć się działań, które wskazywałyby na faworyzowanie przez Sąd strony powodowej. Krytycznie należy odnieść się do twierdzeń strony pozwanej dotyczących naruszenia art. 505 pkt 3 k.c. Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, iż faktycznie strona pozwana dokonywała potrąceń powołując się na wykonywane względem strony powodowej usługi marketingowe, ale jednocześnie Sąd uznał, iż stanowiły one czyn nieuczciwej konkurencji określony w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co skutkowało zobowiązaniem strony pozwanej do zwrotu potrąconych kwot na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Nie zasługuje na akceptację zarzut strony pozwanej naruszenia art. 535 k.c. oraz art. 353 1 k.c. poprzez błędne przyjęcie, iż strony łączyła wyłącznie umowa sprzedaży, podczas gdy w rzeczywistości strony zawarły umowę nienazwaną, zawierającą elementy umowy sprzedaży i świadczenia usług. Należy podkreślić, że niezależnie od charakteru umowy łączącej strony czyn nieuczciwej konkurencji określony w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, stanowiący utrudnienie przedsiębiorcom dostępu do rynku, jest zakazany i po stwierdzeniu, iż podmiot gospodarczy dopuszcza się takiej działalności i pobiera inne niż marża handlowa opłaty za przyjęcie towaru do sprzedaży prowadzi do poniesienia odpowiedzialności na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. W konsekwencji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należało uznać, że argumentacja zaprezentowana przez stronę pozwaną w złożonej przez nią apelacji jest tylko częściowo, w zakresie daty początkowej naliczenia odsetek od zasądzonej kwoty, uzasadniona, natomiast w pozostałej części jest niezasadna i jako taka nie może skutkować uchyleniem, czy też zmianą orzeczenia Sądu I instancji. Dlatego Sąd Apelacyjny w Krakowie w pkt 1 wyroku dokonał zmiany zaskarżonego orzeczenia działając na zasadzie art. 386 § 1 k.p.c., w pkt 2 wyroku na zasadzie art. 385 k.p.c. oddalił apelację strony pozwanej w pozostałej części a w pkt 3 wyroku rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego zgodnie z art. 98 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 5 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.