Znamienne, że wraz ze zmianą nazwy tego środka karnego wprowadzoną ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 396), polegającą na dodaniu słowa „okresowego”, tą samą ustawą nowelizującą zmodyfikowano treść art. 244 k.k., dostosowując nazwę wymienionego tam nakazu opuszczenia lokalu do nazwy wymienionej w art. 39 pkt 2e k.k. Potwierdza to zamysł ustawodawcy, by nakaz okresowego opuszczenia lokalu, o którym mowa w art. 244 k.k., odnosić do środka karnego o takiej właśnie nazwie. W niniejszej sprawie postanowieniem Sądu Rejonowego w Miliczu z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt I Ns 155/19, które uprawomocniło się w dniu 18 grudnia 2019 r., w pkt. I zobowiązano oskarżonego do opuszczenia lokalu mieszkalnego, położonego w (...)/2 ze wszystkim rzeczami prawa jego reprezentującymi z powodu stosowania przemocy w rodzinie. Oznacza to, że podstawę nałożonego nań obowiązku stanowił art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 218), nie zaś art.
W ocenie Sądu niedopuszczalna byłaby taka wykładnia art. 244 k.k., która umożliwiałaby stosowanie tego przepisu także w przypadku naruszenia orzeczeń sądowych polegających na zobowiązaniu do opuszczenia lokalu mieszkalnego innych niż wyrok skazujący nakładający środek karny na podstawie art.
Taka wykładnia rozszerzająca byłaby nie do pogodzenia z zasadą nullum crimen sine lege stricta, stanowiącą jeden z fundamentów prawa karnego. Podkreślenia wymaga, że obowiązek opuszczenia lokalu nałożony w trybie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie istotnie różni się od środka karnego. Po pierwsze, jako instrument szeroko pojętego prawa cywilnego, jest on pozbawiony penalnego charakteru i nie ma stanowić odpłaty za popełniony czyn. Po drugie, nie jest obwarowany jakimkolwiek terminem w przeciwieństwie do opisywanego środka karnego, który ma charakter okresowy. Tym samym różni się od środka karnego nie tylko nazwą, ale i funkcją, jaką powinien spełniać. Powyższy kierunek interpretacji znajduje wsparcie w orzecznictwie sądów powszechnych. Na kanwie analogicznego stanu faktycznego Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w wyroku z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt VI Ka 90/18 (LEX nr 2571010) uznał, że oskarżony, nie wykonując zobowiązania do opuszczenia mieszkania pokrzywdzonej, nie wypełnił znamion z art. 244 k.k., co również wywiódł z zakazu wykładni rozszerzającej. Podobnie Sąd Okręgowy w Częstochowie w wyroku z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt VII Ka 793/19 (LEX nr 2747482) stwierdził: „zachowanie polegające na niezastosowaniu się do orzeczonego przez Sąd nakazu opuszczenia miejsca zamieszkania bez wskazania okresu nakazu nie może być utożsamiane z żadnym wymienionym w art. 244 k.k. zakazem, nakazem lub obowiązkiem”. Warto w tym miejscu przytoczyć również bardziej ogólny pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt I KZP 33/09 (OSNKW 2010, nr 3, poz. 25), w którym Sąd Najwyższy wyraźnie opowiedział się przeciwko stosowaniu analogii na niekorzyść sprawcy w odniesieniu do katalogu obowiązków i zakazów opisanych w art. 244 k.k., stwierdzając, że brak kryminalizacji zachowania polegającego na polegające na niestosowaniu się do środka karnego zakazu wstępu na imprezę masową należy traktować jako rzeczywistą (niezamierzoną) lukę w prawie, która nie może jednak być usunięta w drodze analogii legis bez naruszenia zasady nullum crimen sine lege stricta. Z kolei w wyroku z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt IV KK 213/17 (OSNKW 2017, nr 12, poz. 69) Sąd Najwyższy zaakcentował, że odpowiedzialności na podstawie art. 244 k.k. podlegają zachowania z polegające na naruszeniu obowiązków stanowiących element prawomocnych rozstrzygnięć kończących postępowanie główne. Reasumując, obowiązujący na gruncie prawa karnego zakaz wykładni rozszerzającej wyklucza możliwość interpretacji art. 244 k.k. prowadzącej do objęcia zakresem zastosowania zawartej w nim normy zachowania polegającego na niewykonaniu obowiązku opuszczenia lokalu z powodu przemocy w rodzinie, nakładanego na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Niestosowanie się do nakazu okresowego opuszczenia lokalu, o którym mowa w art. 244 k.k., odnosi się wyłącznie do środka karnego wymienionego w art. 39 pkt 2e k.k. Choć więc postępowanie oskarżonego, ignorującego orzeczenie sądu wydane w trybie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, należy ocenić jako wysoce naganne, to jednocześnie trzeba stwierdzić, że nie stanowi ono przestępstwa. 4. KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy 5. 1Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy 7.6. inne zagadnienia W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę nie dotyczy 7. KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu zapadło na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k., w myśl którego w przypadku uniewinnienia oskarżonego w sprawach z oskarżenia publicznego koszty te ponosi Skarb Państwa. Brak jest przesłanek do zastosowania art. 632a § 2 k.p.k. 6. 1Podpis M., dnia 12 października 2020 r.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.